Banka Para İktisat Ekonomi

Kredilerin Muhasebeleştirilmesi ve Açıklanması (Temmuz 1999)

2010-08-09T05:28:00.001-07:00

Kredilerin Muhasebeleştirilmesi ve Açıklanması (Temmuz 1999)

Basel Komite’nin bu raporundaki amaçları Ekim 1998 raporu ile genel olarak aynıdır. Kredilerin açıklanması, ölçümü, kredi karşılıklarının tesisi ana konularına bu raporda bir temel amaç olarak kredi risklerinin zamanında ve doğru olarak açıklanması eklenmiştir. (Metnin Türkçe çevirisine T.Bankalar Birliği’nin www.tbb.org.tr adresindeki web sayfasından ulaşılabilir.)

Kredi Muhasebesi, Kredi Riskinin Açıklanması ve İlgili Konular (Ekim 1998)

2010-08-09T05:22:00.001-07:00

Kredi Muhasebesi, Kredi Riskinin Açıklanması ve İlgili Konular (Ekim 1998)

Bu rapor Komitenin uzun zamandır devam eden etkin banka denetimi ile etkili ve güvenli bankacılık sistemlerinin sağlanmasına yönelik çabalarının bir parçasıdır. Rapor bankalara, banka gözetimcilerine ve standart belirleyicilere kredilerin kabulü, ölçümü, kredi karşılıklarının belirlenmesi, kredi risklerinin tespiti gibi konularda rehberlik etmeyi amaçlamaktadır.

Rapor, Basel Komite’nin konuyu ele alma amaçlarının açıklanmasıyla başlamakta, anahtar kelimelerin açıklanmasının ardından, yapılan rehberlik işlevi kredi risk yönetimine bağlanmaktadır. Rapor, kredilerin açılmasının kabulü, kredi ölçümleri, ödemelerinde sıkıntı doğan kredilerin takibi, kredi karşılıklarının tesisi, gelirin tahakkuku ve yeniden ödeme planlarının oluşturulması konularında rehberlik yapmaktadır. Ayrıca rapor, kredi portföylerinin teşhiri, sorunlu krediler, kredi karşılıkları ve risk yönetimi konularında etkin açıklama örnekleri sunmakta, bankaların aktif kalitesinin ve kredi karşılıklarının yeterliliklerine karar verilmesinde gözetimcilerin rolüne ilişkin kısa bir tartışma ile sona ermektedir. (Metnin Türkçe çevirisine T.Bankalar Birliği’nin www.tbb.org.tr adresindeki web sayfasından ulaşılabilir.)

Mali Kurumların Hesap Verebilirliği ve Sorumluluğu

2010-08-08T11:02:00.001-07:00

I. Mali Kurumların Hesap Verebilirliği ve Sorumluluğu

8.1. Mali kurum yetkilileri, kamu otoritesine mali politika uygulamalarını raporlamadan önce kurumlarının politik hedeflerini, bu hedefleri gerçekleştirmedeki performanslarını ve mali sistemin durumuyla ilgili görüşlerini açıklamak için hazır olmalıdır.

8.2. Mali kurumlar önceden belirlenen programa göre denetimden geçmiş bilançolarını kamuoyuna duyurmalıdırlar.

§ Mali bilançolar bağımsız denetimden geçmelidir. Muhasebe politikaları ile ilgili açıklamalar da kamuoyuna açıklanan bilançoların önemli bir kısmını oluşturmalıdır.

§ İç denetim düzenlemeleri de dahil olmak üzere, operasyonların güvenirliğini sağlayan iç yönetim prosedürleri hakkında kamuoyu bilgilendirmesi yapılmalıdır.

8.3. Mali kurumların işletme gider ve gelirleri hakkında en azından yıllık olarak bilgilendirme yapılmalıdır.

8.4. Mali kurumların yetkilileri ve personeli hakkında kişisel mali ilişkilerin işleyişi ile ilgili standartlar ve çıkar çatışmalarının istismarını önlemek için kurallar hakkında bilgilendirme yapılmalıdır

§ Mali kurumların yetkilileri ile personelinin görevleri esnasında yasal olarak korunmasına ilişkin bilgiler kamuoyuna açıklanmalıdır.

Mali Politikalara İlişkin Bilginin Kamuoyuna Açık Olması

2010-08-08T11:01:00.002-07:00

VI. Mali Politikalara İlişkin Bilginin Kamuoyuna Açık Olması

7.1. Mali kurumlar mali sistemdeki önemli gelişmeler hakkında periyodik raporlar yayınlamalıdır.

7.2. Mali kurumlar gizlilik şartına uyumlu olarak yargısal sorumluluklarına ilişkin toplu verilerle ilgili zamanında ve düzenli bir şekilde raporlama yapılmasını sağlamalıdır.

7.3. Mali kurumlar uygun olan durumlarda önceden belirlenen programa göre bilançolarını ve önceden belirlenen aralıklarla piyasa işlemleri hakkında kamuoyunu bilgilendirmelidirler.

§ Bireysel firmaların gizliliği ve güvenirliliği ile uyumlu olarak mali kurumların acil durumlar için sağladıkları mali yardımlar piyasa istikrarının bozulmaması şartıyla kamuoyuna açıklanmalıdır

7.4. Mali kurumlar kamu bilgilendirme hizmetlerini oluşturmalı ve bunları sürdürmelidirler.

§ Mali kurumlar temel faaliyetleri ile ilgili en azından yıllık olarak yayınladıkları periyodik raporlarda dahil olmak üzere bir “yayınlar” programına sahip olmalıdırlar.

§ Üst düzey mali kurum yöneticileri kurumlarının hedeflerini ve performanslarını kamuoyuna açıklamak üzere hazır olmalıdır.

7.5. Mali kurumlar tarafından yayınlanan direktifler, kılavuzlar ve düzenleme belgelerini kamuoyuna açıklanmak üzere hazır olmalıdır.

7.6. Mevduat sigorta garantileri gibi müşteri- aktif koruma modellerinin olduğu ülkelerde bu tür garantilerin yapısı ve şekli, operasyon prosedürleri, nasıl finanse edildikleri ve düzenlemelerin performansı kamuoyuna açıklanmalıdır.

7.7. Mali kurumların koruma düzenlemelerini izlediği durumlar hakkındaki bilgi de kamuoyuna duyurulmalıdır.

Mali Politikaların Raporlaması ve Biçimi ile İlgili Açık Süreç

2010-08-08T11:01:00.000-07:00

VI. Mali Politikaların Raporlaması ve Biçimi ile İlgili Açık Süreç

6.1 Mali kurumlar tarafından gerçekleştirilen politikalar şeffaf olmalı, gizlilikle ilgili hususlarla uyumlu olmalıdır.

§ Düzenleyici çerçeve ve mali politikaların işleyişi ile ilgili operasyon prosedürleri kamuoyuna bildirilmeli ve açıklanmalıdır.

§ Mali kuruluşların mali kurumlara yaptıkları raporlama ile ilgili düzenlemeler kamuoyuna açıklanmalıdır.

§ Organize mali piyasaların işleyişi ile ilgili düzenlemeler kamuoyuna açıklanmalıdır.

§ Mali kuruluşların mali kurumlara ücret uyguladıkları durumlarda, bu ücretlerin niteliği kamuoyuna açıklanmalıdır.

§ Bilgi paylaşımı ile ilgili resmi prosedürler ve aracı kurumlar arasındaki danışma (merkez bankaları da dahil olmak üzere) hem ulusal ve hem de uluslararası kamuoyu bilgilendirmesi yapılmalıdır.

6.2. Mali politikalardaki önemli değişiklikler kamuoyuna zamanında bildirilmelidir.

6.3. Mali kurumlar hedeflerinin nasıl izlendiğine dair periyodik kamuoyu raporları yayınlamalıdırlar.

6.4. Mali düzenlemelerin yapısında önerilen teknolojik değişiklikler için kamuoyunun fikrini alma hususları da göz önünde bulundurmalıdır.

Mali Kurumların Şeffaflığına İlişkin Etkin Uygulama Kuralları

2010-08-08T11:00:00.000-07:00

Mali Kurumların Şeffaflığına İlişkin Etkin Uygulama Kuralları

V. Mali Politikaların Uygulanmasından Sorumlu Olan Mali Kurumların Rolünün, Sorumluluklarının ve Hedeflerinin Belirlenmesi[1]

5.1. Mali kurumların kurumsal çerçevesi ve hedefleri tercihen ilgili yasa ve düzenlemelerle ilintili olarak açıkça tanımlanmalıdır.

§ Mali kurumların hedefleri kamuoyuna bildirilmeli ve açıklanmalıdır.

§ Mali kurumların mali politikaları uygulamalarındaki sorumluluk ve yetkileri kamuoyuna bildirilmeli ve açıklanmalıdır.

§ Mali kurumların uygun olması durumunda hesap verebilirlik özellikleri hakkında kamuoyu bilgilendirilmelidir.

§ Mali kurumların uygun olması durumunda yönetim kurulu başkanı ve üyelerinin atanması, görev süresi, görevden alınması hususları kamuoyuna açıklamalıdır.

5.2. Mali kurumlar arasındaki ilişki kamuoyuna açıklanmalıdır.

5.3. Ödemeler sistemi ile ilgili izleme kurumları hakkında kamuoyu bilgilendirmesi yapılmalıdır.

§ Ödemeler sistemini izleyen kurumlar genel politika prensipleri (risk yönetim politikaları da dahil olmak üzere) hakkında zamanında kamuoyu bilgilendirilmesinin yapılması için teşvik edilmelidir.

5.4. Mali kurumlar düzenleyici kuruluşlarla (örneğin ödemeler sistemleri) ilgili sorumlulukları olduğu durumda, aralarındaki ilişki kamuoyuna açıklanmalıdır.

5.5. Düzenleyici otoritelerin düzenleme ve denetleme sürecinin bir kısmında yer almaya yetkili kılınmaları durumunda mali kurumlar için geçerli olan iyi şeffaflık uygulamalarına tabi tutulmalıdır.

[1] Ek'te yer alan mali kurumlar ve mali politikalara karşılık gelmektedir.

Takasbank nedir?

2010-05-23T04:58:00.001-07:00

Takasbank nedir?

İMKB’de işlem gören senetlerin muhafazası ile görevli olan İMKB Takas ve Saklama Bankası A.Ş., böylece işlemlerin düzgün olarak işlenmesi ve düzenli olarak tutulmasına faydalı olmaktadır. Kote olan senetlerin büyük bir kısmı burada muhafaza edildiği için ayrıca fiziki bir dolaşıma, hatta şirketlerin senet basmalarına gerek yoktur. Şöyle ki, İMKB’deki işlemler elektronik ortamda yapıldığından burada fiziki bir dolaşım olmamaktadır, bu durum da şirketleri gereksiz sayıda senet basılması külfetinden kurtarmaktadır.

bilgi

Saklama hizmeti ne demektir?

2010-05-23T04:49:00.001-07:00

Saklama hizmeti ne demektir?

Takasbank’ın yatırımcılara sağlamış olduğu ve yatırımcıların ellerindeki hisse senetlerini güvenli bir şekilde muhafaza edebilmelerine olanak sağlayan hizmetidir. Bu şekilde yatırımcılar sahip oldukları menkul kıymetler için güvenli bir saklama olanağına kavuşmuş olmaktadırlar

bilgi

Özel limit fiyatlı (OLFE) emir nedir?

2010-05-23T04:45:00.003-07:00

Özel limit fiyatlı (OLFE) emir nedir?

Bu emir türünde sadece fiyat bilgisi bulunur ve belli bir fiyat seviyesine kadar olan alış ve satış tekliflerin tamamı karşılanır.

bilgi

Özel emir nedir?

2010-05-23T04:45:00.001-07:00

Özel emir nedir?

Borsa tarafından konmuş olan sınırların üzerinde işlem yapılabilmesine olanak tanıyan emir türüdür. Özel emirler bölünmeden işlem görürler. Bu emirlerde bir alt miktar sınırı bulunmaktadır:

bilgi

Ortak ne demektir?

2010-05-23T04:42:00.001-07:00

Ortak ne demektir?

Şirketler belli bir faaliyette bulunmak üzere bazı şahısların bir araya gelip kurdukları, tüzel kişiliği olan ve ülke mevzuatlarına uymakla mükellef kuruluşlardır. Bu şirketleri kurmak için bir araya gelen kişilere "girişimci", tüzel kişilik oluştuktan ve girişimciler bu şirketin sermayelerine iştirak ettikten sonra "ortak" denir.

Ortaklar, sermayedeki paylarına göre küçük ortak veya büyük ortak olarak adlandırılırlar. Büyük ortakların genellikle şirkette %50’den fazla oy oranları vardır. Günümüzde halka açılmalar yaygınlaştıkça, şirketlerin çok fazla miktarda küçük ortakları oluşmaya başlamıştır.

İMKB’de hisse senedi sahipleri aynı zamanda sahip oldukları şirketlerin hisse senetlerinden doğan bir hak olarak, o şirketlerin birer ortağıdırlar.

Ortaklar kurumsal ortak (fonlar, holdingler, emeklilik fonları vb.) olabilecekleri gibi şahıslar da olabilirler.

bilgi

Normal emir nedir?

2010-05-23T04:41:00.001-07:00

Normal emir nedir?

1 lot ve katları şeklinde verilmiş olan emir çeşitine denmektedir. Normal emirler de dört farklı şekilde verilebilmektedir:

· Limit Fiyatlı Emir: Fiyat ve miktar bilgisinin bulunduğu emir türüdür. Emrin bir satış emri olması durumunda fiyat bilgisi yatırımcının satmaya razı olacağı en düşük fiyat seviyesini, alış emri olması durumunda ise yatırımcının almaya razı olacağı en yüksek fiyat seviyesini göstermektedir.

Kalanı İptal Et (KİE) Emir:

Özel Limit Fiyatlı (OLFE) Emir:

Limit Değerli Emir:

bilgi

Müşteri emirlerinde geçerlilik süresi ne kadardır?

2010-05-23T04:34:00.001-07:00

Müşteri emirlerinde geçerlilik süresi ne kadardır?

Yatırımcılar tarafından verilmiş olan emirler geçerlilik sürelerine göre üçe ayrılmaktadır.

Günlük Emir:

Kalanı İptal Et Emir:

Tarihli Emir:

bilgi

Momentum nedir?

2010-05-23T04:33:00.001-07:00

Momentum nedir?

Momentum kavramı fiyat hareketlerindeki hızı esas alır. Borsadaki fiyat hareketleri incelendiğinde fiyatların önce hızla yükselmeye başladığı ve belirli seviyeye ulaştıktan sonra fiyatlardaki yükselişin yavaşladığı yani momentumunu yitirmeye başladığı ve nihayet bir noktadan dönerek düşüşe geçtiği görülür. Buradaki önemli nokta hisse senedi fiyatlarının da tam tepe noktasına ulaşmadan önce yükseliş hızının önemli ölçüde yavaşlaması yani momentumunun zayıflamasıdır. Momentum fiyatlardaki yükseliş ya da düşüş hızını ölçer. Momentum osilatörleri ise fiyat değişimlerindeki bu hızı göstermek üzere düzenlenirler.

Bir hisse senedinin (veya piyasa endeksinin) o günkü momentumu günün kapanış fiyatının belirlenen gün önceki kapanış fiyatına oranıyla bulunur. Örneğin, 10 günlük momentum için günün kapanış fiyatı 10 gün önceki kapanış fiyatına bölünür. Onbirinci günün momentumunu hesaplamak için, 11. günün kapanış fiyatı 2. (ikinci) günün kapanış fiyatına bölünür ve bu işlem her yeni gün için tekrarlanır. Mometum hesaplanışı basitçe şöyle formüle edilebilir:

Momentum = K₍₀₎ / K_(x) x 100

K₍₀₎: Bugünün kapanış fiyatı

K_(x): X gün önceki kapanış fiyatı

Momentumun yorumlanmasına gelince, örneğin 10 günlük bir momentum için aşağıdaki yorumlar yapılabilir:

· Eğer momentum yükseliyorsa bu fiyatların 10 gün öncesine göre daha fazla (hızla) yükseldiğini ya da 10 gün öncesine göre daha yavaş düştüğünü gösterir.

Eğer momentum, yatay olarak devam ediyorsa bu fiyatların 10 gün öncesine göre aynı oranda (hızda) yükseldiği ya da düştüğünü ifade eder. Eğer, momentum düşüyorsa bu fiyatların 10 gün öncesine oranla daha az (yavaş) yükseldiğini ya da 10 gün öncesine göre daha hızla (fazla) düştüğünü ifade eder.

Yükselen momentum piyasanın yükselişine (bullish); alçalan momentum ise düşüşe (bearish) yorumlanır.

bilgi

MACD (Moving Average Convergence/Divergence) nedir?

2010-05-23T04:32:00.001-07:00

MACD (Moving Average Convergence/Divergence) nedir?

Kısa adı MACD olan "Moving Average Convergence/Divergence" yönteminde, eksponansiyel hareketli ortalamalar kullanılır.

MACD göstergesi, birçok yerde "12 günlük eksponansiyel hareketli ortalamadan 26 gün için hesaplanan eksponansiyel hareketli ortalamanın çıkarılması sonucu elde edilen değer" şeklinde ifade edilir. Buna karşın, gerçek MACD değeri (aşağıda anlatılacak olan sebeplerden dolayı) tanım sonucu elde edilecek değere tam olarak eşit değildir.

MACD hesaplanırken kullanılan eksponansiyel hareketli ortalamalarda, X olarak ifade edilen dönemin "2/(X+1)" formülüne konması ile özel bir katsayısının belirlendiğinden daha önce bahsedilmişti. Buna göre, X=12 iken katsayı 2/(13) = 0,153846, 26 iken ise 2/(27) = 0,074074 olarak hesaplanmaktadır. MACD göstergesinde ise, eksponansiyel ortalamalar (EHO) hesaplanırken katsayı olarak, bu iki değer yerine 0,15 ile 0,075 kullanılır. MACD'nin, değiştirilmemiş katsayılar kullanılarak hesaplanan (EHO₁₂ – EHO₂₆ ) değerine tam olarak eşit olmama sebebi de budur.

MACD yöntemini kullananlar, değiştirilmiş katsayılardan hesaplanan eksponansiyel hareketli ortalamalar arasındaki farkı, "trigger line" veya "signal line" olarak adlandırılan değer ile karşılaştırırlar ve alım/satım kararı verirler. Burada bahsedilen "trigger", katsayısı değiştirilmiş (EHO₁₂ – EHO₂₆ ) değerinin 9 günlük eksponansiyel hareketli ortalamasıdır. 9 günlük eksponansiyel ortalama hesaplanırken, katsayı olarak 2/(X+1) = 2/(10) = 0,2 değeri kullanılır.

Örnek:

GÜN	FİYAT	EHOm12 (K=0,15)	EHOm26 (K=0,075)	MACD	TRIGGER	MACD -TRIGGER
1	8.300	8.300,00	8.300,00	0,00	0,00	0,00
2	8.500	8.330,00	8.315,00	15,00	3,00	12,00
3	8.550	8.363,00	8.332,63	30,38	8,48	21,90
4	8.550	8.391,05	8.348,93	42,12	15,20	26,92
5	8.600	8.422,39	8.367,76	54,63	23,09	31,54
6	8.600	8.449,03	8.385,18	63,86	31,24	32,61
7	8.300	8.426,68	8.378,79	47,89	34,57	13,32
8	8.150	8.385,18	8.361,63	23,55	32,37	-8,82
9	8.200	8.357,40	8.349,51	7,89	27,47	-19,58
10	8.500	8.378,79	8.360,79	18,00	25,58	-7,58
11	8.500	8.396,97	8.371,23	25,74	25,61	0,13
12	8.100	8.352,43	8.350,89	1,53	20,79	-19,26
13	8.000	8.299,56	8.324,57	-25,01	11,63	-36,65
14	8.050	8.262,13	8.303,98	-41,85	0,94	-42,79
15	8.000	8.222,81	8.281,18	-58,37	-10,93	-47,45
16	7.800	8.159,39	8.245,09	-85,71	-25,88	-59,82
17	7.550	8.067,98	8.192,96	-124,98	-45,70	-79,28
18	7.550	7.990,28	8.144,74	-154,46	-67,45	-87,00
19	7.300	7.886,74	8.081,38	-194,64	-92,89	-101,75
20	7.250	7.791,23	8.019,03	-227,80	-119,87	-107,93
21	7.050	7.680,04	7.946,35	-266,31	-149,16	-117,15
22	7.050	7.585,54	7.879,13	-293,59	-178,05	-115,54
23	7.200	7.527,71	7.828,19	-300,49	-202,53	-97,95
24	7.200	7.478,55	7.781,08	-302,53	-222,53	-79,99
25	6.800	7.376,77	7.707,50	-330,73	-244,17	-86,56
26	6.700	7.275,25	7.631,93	-356,68	-266,67	-90,01
27	6.750	7.196,47	7.565,79	-369,32	-287,20	-82,12
28	6.800	7.137,00	7.508,36	-371,36	-304,04	-67,32
29	6.750	7.078,95	7.451,48	-372,53	-317,73	-54,80
30	6.600	7.007,10	7.387,62	-380,51	-330,29	-50,22
31	6.500	6.931,04	7.321,05	-390,01	-342,23	-47,77
32	6.800	6.911,38	7.281,97	-370,59	-347,90	-22,68
33	6.750	6.887,18	7.242,07	-354,90	-349,30	-5,59
34	6.900	6.889,10	7.216,42	-327,32	-344,91	17,59
35	6.500	6.830,73	7.162,68	-331,95	-342,31	10,36
36	6.150	6.728,62	7.086,73	-358,11	-345,47	-12,64
37	6.750	6.731,83	7.061,48	-329,65	-342,31	12,66
38	6.200	6.652,06	6.996,87	-344,81	-342,81	-2,00

MACD ve "trigger" değerleri, ele alınan verinin (örneğin hisse senedi fiyatının) gösterildiği grafikten ayrı olarak, çoğunlukla çizgi grafiği (line chart) şeklinde gösterilir. Bu iki değer, sıfır ekseni civarında (+) veya (-) değerlere sahip olacaktır (Bunun sebebi hareketli ortalamalar arasındaki farkın hesaplanmasıdır.). Bu çizim yöntemini kullananlar, hesaplanan MACD değeri "trigger"dan büyük olduğunda alım; küçük veya eşit olduğunda ise satım zamanının geldiğini düşünürler.

MACD yöntemini kullanan bazı analizciler ise, grafikte hem MACD, hem de "trigger" değerini göstermeyi gereksiz bulurlar. Bunun yerine, (MACD - Trigger) formülünün hesaplanması sonucu elde edilen rakamı, çubuk grafikler (histogram) şeklinde ifade ederler. Bu çizimde, çubuk grafikler sıfır ekseni civarında yoğunlaşır. Çubuk grafikler zirve yapıp düşüşe geçtiklerinde satım, herhangi bir dip değere gelip yükselmeye başladıklarında ise alım zamanı olarak yorumlanır.

MACD yöntemi (hareketli ortalamaları esas aldığı için) fiyatlarda trend söz konusu olduğunda "iyi" sonuç verir. Bu yöntemi 26. günden sonraki veriler için uygulamak mantıklıdır.

bilgi

Limit fiyatlı emir nedir?

2010-05-23T04:31:00.001-07:00

Limit fiyatlı emir nedir?

Fiyat ve miktar bilgisinin bulunduğu emir türüdür. Emrin bir satış emri olması durumunda fiyat bilgisi yatırımcının satmaya razı olacağı en düşük fiyat seviyesini, alış emri olması durumunda ise yatırımcının almaya razı olacağı en yüksek fiyat seviyesini göstermektedir.

bilgi

Limit değerli emir nedir?

2010-05-23T04:30:00.003-07:00

Limit değerli emir nedir?

Özel fiyatlı emirlerin (OLFE’nin) TRL olarak sınırlandırılmış şeklidir. Bu emir türünde miktar bilgisi bulunmaz, OLFE’deki gibi belli bir fiyat seviyesine kadar olan teklifler TRL olarak konulan bir sınır tutara kadar karşılanır.

bilgi

Lider aracı kurum nedir?

2010-05-23T04:30:00.001-07:00

Lider aracı kurum nedir?

Bir şirketin halka arzı için, çeşitli aracı kurumlar bir araya gelip konsorsiyum kurarlar. İsteyen aracı kurum bu konsorsiyuma katılır ve belli bir miktarının halka arzını üstlenir. Bu konsorsiyumda, halka açılacak şirkete danışmanlık yapan, konsorsiyumu düzenleyen yani bir halka arzda lider rolünü oynayan aracı kuruluşa "Lider Aracı Kuruluş" denir. Burada kısaca bahsedilen lider aracı kuruluşun esasında görevleri ve sorumluluğu daha fazladır.

bilgi

Küsürat emir nedir?

2010-05-23T04:29:00.001-07:00

Küsürat emir nedir?

Miktar olarak 1 lotun altındaki hisse senetlerinin alış ve satışı için verilen emir türüdür. Küsürat emirler borsada gerçekleştirilebileceği gibi yetkili aracı kurumlar tarafından da gerçekleştirilebilinir. bilgi

Kalanı iptal et (KİE) emir nedir?

2010-05-23T04:28:00.003-07:00

Kalanı iptal et (KİE) emir nedir?

Yatırımcının belirlemiş olduğu fiyat ve miktar gözönünde bulundurularak, o fiyat seviyesindeki alış veya satış tekliflerin (miktar bilgisi bir üst sınır olmak üzere) karşılandığı, kalan kısmın iptal edildiği emir türüdür.

bilgi

Kaç tür endeks vardır?

2010-05-23T04:28:00.001-07:00

Kaç tür endeks vardır?

İMKB endekslerinde farklı açılaradan değişik sınıflandırmalar yapmak mümkündür. Genel olarak İMKB endeksleri Fiyat Endeksleri ve Getiri Endeksleri olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Fiyat endeksleri, endeksin hesaplanmasında temettüyü dikkate almayan, sadece hisse senetlerin değer kazanmasından doğan Semaye Kazançlarını dikkate alan endekslerdir. Getiri endeksleri, endeksin hesaplanmasında temettüyü de dikkate alan endekslerdir.

Sektörüstü veya Genel Endeksler olarak adlandırılabilinecek olan endeksler ise sektör sınıflandırması dışında farklı niteliklerle yapılan sınıflandırmalara göre belirlenen hisse senetleri için hesaplanmakta olan endekslerdir. Bunlar:

· İMKB Ulusal-Tüm Endeksi: Yatırım ortaklıkları hariç Ulusal Pazar’da işlem gören tüm hisse senetlerinin dahil edildiği endekstir.

İMKB Ulusal-100 Endeksi:

İMKB Ulusal-30 Endeksi:

İMKB Bölgesel, YŞP Endeksi

İMKB Yatırım Ortaklıkları Endeksi:

Yukarıdaki sektörüstü endeksler haricinde, yatırım ortaklıkların dışında kalan Ulusal Pazar’da işlem gören hisse senetlerin dahil edildiği Sektör Endeksleri ve Alt Sektör Endeksleri bulunmaktadır. Bunlar, İMKB Ulusal-Sınai Endeksi (alt sektörler ve endeksler; Gıda ve İçecek, Tekstil ve Deri, Orman-Kağıt ve Basım, Kimya-Petrol ve Plastik, Taş ve Toprak, Metal Ana, Metal Eşya ve Makina), İMKB Ulusal-Hizmetler Endeksi (alt sektörler ve endeksler; Elektrik, Ulaşım, Turizm, Ticaret) ve İMKB Ulusal-Mali Endeksi (Banka, Sigorta, Finansal Kiralama ve Faktoring, Holding ve Yatırım)’dir.

bilgi

Kaç tür aracı kurum vardır?

2010-05-23T04:27:00.003-07:00

Kaç tür aracı kurum vardır?

Menkul kıymetlerin ticaretinde aracılık hizmeti vermekte olan aracı kuruluşlar iki çeşittir:

· A Grubu Aracılar: A Grubu Aracılar olarak adlandırılan aracı kurumlar, normal olarak İMKB’de menkul kıymet ticaretinde aracılık yetkileri yanında taahhütlü aracılık (underwriting) işlemleri dahil birincil piyasada halka arzlara aracılık yapma yetkisine sahiptirler.

B Grubu Aracılar:

bilgi

İştirak nedir?

2010-05-23T04:27:00.001-07:00

İştirak nedir?

İştirak, bir şirketin başka bir şirketin sermayesinde ortaklığı söz konusu olması durumunda, sermayelerinde payları olan şirketlere verilen isimdir bilgi

İştirak etme amacı ne olabilir?

2010-05-23T04:26:00.003-07:00

İştirak etme amacı ne olabilir?

Bir şirket, gereksiniminin üzerindeki fonları, iki nedenden dolayı başka bir şirketin sermayesine ortak olma yoluyla ekler. Birincisi, iyi bir getiri beklentisiyle, klasik bir yatırımcı mantığı ile bu yatırımını yapabilir. İkinci olarak, bunu ana faaliyetleri ile ilişkili olarak yapabilir. Örneğin bu, ürünlerinin pazarlamasını yapan şirketlere, hammadde üreten bir şirkete, başka bir şirketle ortak olarak benzer bir alanda üretim yapmak üzere vb. şeklinde olabilir.

bilgi

İştirak çeşitleri nelerdir?

2010-05-23T04:26:00.001-07:00

İştirak çeşitleri nelerdir?

İştirak çeşitleri ikiye ayrılabilir:

· Ana şirket, ortak olduğu şirkette %50’den fazla oy hakkına sahipse ortak olunan şirket bir bağlı ortaklıktır.

Çoğunluk ana şirkette değilse basit anlamda iştirak (bağımsız ortaklık) sözkonusudur.

bilgi

İMKB endekslerinin hesaplanmasında gözönüne alınan kriterler nelerdir?

2010-05-23T04:25:00.001-07:00

İMKB endekslerinin hesaplanmasında gözönüne alınan kriterler nelerdir?

İMKB endekslerinin hesaplanmasında gözönüne alınan başlıca kriterler şunlardır;

· İMKB endekslerinin hesaplanmasında en son tecil edilmiş fiyatlar kullanılır.

bilgi

İMKB endeksleri nasıl hesaplanıyor?

2010-05-23T04:24:00.001-07:00

İMKB endeksleri nasıl hesaplanıyor?

Piyasa değeri ağırlıklandırma yöntemi ile hesaplanmakta olan İMKB endekslerinin hesaplanmasında kullanılan formül aşağıdaki gibidir:

Et= Endeksin t zamanındaki değeri,

n= Endekse dahil olan hisse senedi sayısı,

Fit= i’nci hisse senedinin t zamanındaki fiyatı,

Nit= i’nci hisse senedinin t zamanındaki toplam sayısı,

Hit= i’nci hisse senedinin t zamanındaki Takasbank saklamasında bulunan hisse senetlerinin toplam hisse senedine oranı,

Bt= Bölenin (Düzeltilmiş baz piyasa değeri) t zamanındaki değeri.

bilgi

Neden Forex?

2010-04-14T16:06:00.003-07:00

Neden Forex?

Forex piyasası uyumaz. Pazar gecesi Türkiye saati ile 24:00’te açılan piyasa Cuma gecesi saat 23:00'e kadar açık kalır. Tüm dünyanın katıldığı bir piyasadır Forex. Biz uykudayken Japonya piyasası açıktır. Çalışan kişiler iş zamanı dışında istedikleri zaman bu piyasada işlem yapabilirler. Yatırımcılar her tür önemli habere anında tepki verebildikleri için zaman maliyetinden doğan kayıplara uğramazlar.
Forex, ortalamada günlük 2 trilyon Amerikan Doları işlem hacmiyle dünyanın en büyük finansal piyasasıdır. Bu piyasada büyük bankaların, aracı kurumların ve bireysel yatırımcıların sürekli işlem yapmalarından dolayı likidite çok yüksektir. Forex piyasalarında yapılan bir işlem anında gerçekleşir. Bir işlemi gerçekleştirmek için alıcı ya da satıcı beklemek gerekmez.
Bireysel yatırımcılar yaptıkları işlemler için, işlemlerini gerçekleştiren aracı firmalara, komisyon ya da ücret ödemezler. Aracı firmalar ticari kârlarını alış satış fiyatları arasındaki farktan alırlar. İşlemler doğrudan, Forex yatırımcısının bilgisayar ekranında gördüğü gerçek zamanlı alış ya da satış fiyatları üzerinden yapılır. Yatırımcı her zaman kendi hesap durumunu gerçek zamanlı işlem platformundan izleyebilir.
Forex piyasalarında yatırımcı hem alış hem de açığa satış yapabilir. Zaten bir dövizin alınması doğal olarak diğer dövizin satılması anlamına gelir. Yatırımcı piyasanın düşeceğine inanıyorsa açığa satış yaparak düşen piyasadan da kazanç elde edebilir.
Forex piyasalarında yatırımcılar kaldıraç sisteminden faydalanabilirler. Uygulanan kaldıraç oranına göre, yatırımcının hesabındaki para teminat olarak kullanılarak, yatırımcıya teminatın belirli katı kadar işlem yapma olanağı verilir. Aracı kurumlar, yatırımcılara 1:200 oranına kadar kaldıraç oranı uygularlar. Yani yatırımcı belirlenen orana göre hesabındaki parasının 200 katına kadar işlem yapabilir.
Forex piyasalarında yapılan işlemlerin büyük çoğunluğu 4 temel döviz çiftinde gerçekleştirilir. Yatırımcı görece olarak çok az miktarda veriye odaklanabildiğinden piyasayı çok daha iyi izleyebilme olanağına sahiptir.
Dünyanın en büyük finansal piyasası olan Forex’i manipüle etmek mümkün değildir. Parasal olarak çok güçlü olan kurumsal ya da bireysel yatırımcılar bile trilyon dolarlar düzeyinde işlem hacmi olan bu piyasayı kişisel isteklerine uygun olarak yönlendirme şansına sahip değillerdir. Piyasa hareketleri piyasanın kendi dinamikleriyle belirlenir.

Forex Nedir?

2010-04-14T16:06:00.001-07:00

Forex Nedir?

Forex piyasaları temel olarak döviz birimleri arasında bir değişim platformu olarak kullanılsa da, bu piyasada altın, gümüş gibi değerli metaller, petrol, farklı borsalara ilişkin hisse senedi endeksleri de işlem görür.
Forex piyasasının katılımcıları, bankalar, sigorta şirketleri, kurumsal yatırımcılar, büyük şirketler, korunma (hedging) fonları ve bireysel yatırımcılardır.
Forex piyasasında emirlerin işlendiği genel bir merkez yoktur. Ancak, dünyanın farklı yerlerinde coğrafi ticari merkezler vardır. Bu merkezler, önem sıralarına göre, Londra, New York, Tokyo, Singapur, Frankfurt, Ceneva ve Zürih, Paris ve Hong Kong’tur. Bankalar, kurumlar ve bireysel yatırımcılar arasındaki elektronik ağ üzerinden 24 saat boyunca işlem yapılabilir. Forex, günümüzde her ölçekte yatırımcının yalnızca bir internet bağlantısıyla günün her saatinde erişebildiği çok aktif bir piyasadır

Teknik Analizin Esnekliği ve Uygulama Alanı

2010-04-04T14:57:00.001-07:00

Teknik Analizin Esnekliği ve Uygulama Alanı

Teknik analiz, herhangi bir piyasada, herhangi bir koşulda ve herhangi bir zaman aralığında uygulanabilir. Teknik analiz ilkelerinin uygulanamadığı bir piyasa yoktur. Teknik analist, örneğin ürün piyasalarında (commodities), istediği sayıda piyasayı kolaylıkla izleyebilir. Temel analist için bu durum genel olarak geçerli değildir. Temel analistler, çok büyük miktarda veri ile karşı karşıya olduklarından, ancak belirli bir ürün ya da bir ürün grubu üzerinde yoğunlaşır ve uzmanlaşırlar. bilgi

Piyasalar, hareketsiz yani trendsiz dönemler de geçirir. Teknik analist genel olarak kaynaklarını ve dikkatini, trend kazanma eğiliminde olan piyasalar üzerinde yoğunlaştırır. Bunun sonucunda teknik analist, piyasaların değişken ve dönemsel yapısından fayda sağlayabilmek amacıyla, sermayesini ve dikkatini farklı piyasalar arasında dolaştırabilir. Belirli zamanlarda belirli piyasalar hareketlenerek önemli bir trend kazanabilir. Genellikle, bu tür güçlü bir trend içindeki dönemlerin ardından, hareketsiz ve görece olarak trendsiz günler gelirken, bir diğer piyasa ya da piyasa grubu hareketlenmeye başlayabilir. Teknik analist, hangi piyasayı seçeceği ve hangi piyasaya gireceği konusunda özgürdür. Oysa, bir grup piyasa üzerinde yoğunlaşmaya eğilimli olan temel analizcide ise teknik analizcinin sahip olduğu böyle bir esneklik yoktur.

Her iki analist de, inceledikleri piyasa gruplarını belirli bir süre için değiştirecek olsalar, yeni piyasayı inceleyebilmek için temel analist için gerekli olan zaman teknik analiste göre çok daha uzun olur.

Teknik analistin bir diğer avantajı da, çok geniş bir görüş açısına sahip olmasıdır. Teknik analist bütün piyasaları izlemesiyle, hangi piyasanın genel olarak ne durumda olduğunu bilir. Böylece yalnızca bir grup piyasayı izlemenin getireceği dar bir görüş açısından korunmuş olur.

forex, forex bilgileri, forex broker, forex demo Hesapları, forex eğitim, forex forumları, forex indir, forex işlem platformu, Forex işlemi,Forex işlemleri, forex işleyiş, forex mini, forex mini hesap, Forex piyasası,forex trading account, forex yatırımcısı

forex

Teknik Analiz (Technical Analysis)

2010-04-04T13:45:00.001-07:00

Teknik Analiz Technical Analysis

Teknik analiz, gelecekteki fiyat hareketlerini tahmin etmek amacıyla, fiyat grafiklerinin yardımıyla geçmişteki piyasa hareketlerinin incelenmesidir. Teknik analiz için iki önemli bilgi kaynağı fiyat ve işlem hacmidir. Teknik analizin temeli Dow Teorisi’ne dayanır. Teknik analiz üç varsayım üzerine kurulmuştur:

Piyasa her şeyi değerlendirir. Piyasadaki fiyatlar trendlerle hareket eder. Geçmiş kendini yineler.</LI>

Piyasa Her Şeyi Değerlendirir
"Piyasa her şeyi hesaba katar" varsayımı teknik analizin temelini oluşturur. Teknik analiz, temel veriler, politik etkiler, psikolojik durum gibi, finansal varlığın fiyatına etki yapabilecek her şeyin finansal varlığın fiyatına yansıdığını varsayar. Bu yüzden, incelenmesi gerekli olan tek şey fiyat hareketleridir.

Arz ve talepteki değişiklikler mutlaka fiyat hareketlerine yansıyacaktır. Talep arzdan fazla olursa fiyatlar yükselecek; arz talepten fazla olursa fiyatlar düşecektir. Teknik analiz bundan yola çıkarak, “Fiyatlar yükseliyorsa nedeni ne olursa olsun talep mutlaka arzın üzerine çıkmıştır. Öyleyse temel ekonomik veriler olumlu olmalıdır. Fiyatlar düşüyorsa, nedeni ne olursa olsun, arz mutlaka talebin üzerine çıkmıştır. Bu durumda temel ekonomik veriler olumsuz olmalıdır.” sonucunu çıkartır.

Böylece teknik analiz dolaylı olarak temel verileri de incelemiş olur.

Fiyatlar Trendlerle Hareket Eder
Teknik analiz yaklaşımında, trend kavramı çok önemli bir yer tutar. Oluşan fiyat hareketlerini grafik olarak ifade etmenin ana amacı, trendi erken dönemlerinde yakalayabilmek böylece trend yönünde işlem yapabilmektir. Teknik analizcilerin yaklaşımı “trend izleyen” (trend following) bir yapıdadır. Teknik analistin amacı varolan trendi belirlemek ve bu trendi izlemektir.

Geçmiş Kendini Yineler
Piyasada oluşan hareketlerin ve teknik analizin insan psikolojisiyle yakın ilişkisi vardır. Neredeyse bir yüzyıldan bu yana incelenen fiyat grafikleri, grafikler üzerinde belli formasyonların ortaya çıktığını göstermektedir. Oluşan bu formasyonlar, piyasanın “ayı” ya da “boğa” psikolojisini ortaya koyar. Geçmişte iyi sonuçlar veren bu formasyonların gelecekte de iyi sonuçlar verecekleri kabul edilir. Çünkü bu formasyonlar aslında, hiç değişmeme eğiliminde olan insan psikolojisinden kaynaklanır. Geleceğin anlaşılmasının anahtarı geçmişi incelemekten geçer. Gelecek geçmişin yinelenmesidir.

forex

Mum Bar (Candlestick) Nedir ?

2010-04-04T07:44:00.001-07:00

Mum Bar (Candlestick) Nedir ?
Her ne kadar önceki derslerimizde Mum Bar konusunu etraflıca anlatmış olsak da, şimdi bir miktar daha derine inerek konuyu detayları ile inceleyeceğiz. Öncelikie, konunun üzerinden hızlıca bir geçelim.
Mum Bar (Candlestick) Nedir?
Yorgun bir günün ardından Japon arkadaşımız pirinç fiyatları ilgili bir teknik analiz aracı düşünür ( ) Daha sonra bir batılı, “Steve Nison” “Japon Mum Grafikleri” olarak adlandırılan bu teknikten faydalanılarak nasıl işlem yapılacağını keşfeder. Steve bu konuyu araştırır, yorumlar, işlemler için kullanır ve 90 lı yıllarda meşhur olur. Böylece Steve Nison “Bay Mum Bar (Candlestick)” olarak anılmaya başlanır.
Peki nedir bu keşfedilen Mum Bar?
En iyi yol bir resim yardımı ile anlatmak sanırız.
Mum Barlar (Candlesticks) açılış, en yüksek en düşük ve kapanış değerleri ile oluşturulur.
•   Eğer bir kapanış açılıştan yüksekse bir boş (genellikle beyaz) mum çizilir.
•   Eğer bir kapanış açılışın altında ise mum bar dolu olarak (genellikle siyah) gösterilir.
•   Dolu ya da boş olarak ve kalın bir şekilde gösterilen bölüm mum bar’ın gerçek bölümü ya da “gövdesi” olarak adlandırılır.
•   Bu gövdenin üstünde ve altında kalan çizgi olarak gösterilen bölümler ise “gölge” olarak adlandırılır.
•   Üst çizginin en üstü “yüksek” (high) olarak adlandırılır.
•   Alt çizginin en altı ise “düşük” (low) olarak adlandırılır.

forex

Online İşlem Platformu

2010-04-04T07:41:00.001-07:00

Online İşlem Platformu
Forex borkerlerinin hepsi değilse de çoğu internet üzerinden size daha kolay işlem yapma olanağı sunarlar. Bir işlem platformunun omurgası onun emir iletim sistemidir. Bu yüzden işlem yazılımı çok önemlidir. Bir demo hesap ile bu yapının iyice anlaşılması ve uygun olup olmadığının tespit edilmesi ve sınanması gerekir.
Brokerin işlem platformunun ekran görüntüsünü dikkatlice inceleyin. Ekranda şunlar yer almalı:
•   İşlem yapılacak gerçek zamanlı döviz ve parite fiyatları,
•   Hesabınızın kar ve zarar durumu, mevcut pozisyonların durumu ve açık marjin bilgisi ile açık pozisyonlar için bloke tutulan fon tutarını görebileceğiniz hesap durumu.
Bir çok işlem platformu web ile işlem yapılmasına imkan veren Java tabanlıdır ya da bilgisayarınıza kuracağınız müşteriye özel işlem yapılmasına imkan veren bir program ile işlem yapılması imkanı verir.
•   Web tabanlı yazılıma brokerinizin web sayfasından ve herhangi bir bilgisayardan erişebilirsiniz. Kullanıcı adı ve şifreniz ile internete bağlı her bilgisayardan ve bir yazılım yüklemeden hesabınıza erişip işlem yapabilirsiniz.
•   Bilgisayarınıza bir yazılım yüklenmesini gerektiren müşteri tabanlı ve program şeklindeki yazılım ise size sadece programı kurduğunuz bilgisayarlarda işlem yapma imkanı sunar.
Genellikle indirilerek bilgisayarınıza kurulan program ile işlem yapmak daha hızlıdır, ancak bir çok program bilgisayarın işletim sistemine özel olmak durumundadır. Örneğin, bir çok broker programlarını MS windows ile çalışacak şekilde hazırlamışlardır. Eğer bir Mac kullanıcısı iseniz ya da başka bir yazılım kullanıyorsanız bu programı kullanamayabileceksiniz demektir. Bu durumda web tabanlı işlem imkanı bulunan bir broker tercih etmeniz gerekecektir.
Java Tabanlı web işlemlerine imkan veren platform genellikle daha güvenilir olduğu gerekçesiyle bir çok borker tarafından tercih edilmektedir.Java-based software programs are preferred by most brokers, who think they are more safe and reliable. Java-based software tends to be less vulnerable to attack from viruses and hackers during transmissions than "download and install" software.
Bu açıklamalardan daha önemlisi her zaman için bir demo hesap açarak sistemin kendinize uygunluğunu işlem yapıp denemenizdir. forex

Forex brokerleri düzenleme otoritelerince denetim ve gözetime tabii midir?

2010-04-04T07:40:00.001-07:00

Forex brokerleri düzenleme otoritelerince denetim ve gözetime tabii midir?
Çalışacağınız borkeri seçerken, hangi düzenleme otoritesince kayıt altında olduklarını öğrenmelisiniz. Forex piyasası esas olarak düzenlemeye tabii olmayan (unregulated) bir piyasa olarak adlandırılır ve gerçekten öyledir. Düzenleme tipik olarak bir eyleme başlıdır, yani siz bir sorun yaşadığınızda, mesele sermayenize ulaşamayacağınız şekilde firma size haksız bir uygulama yaptığında gündeme gelir.
ABD’de bir broker Futures Commission Merchant (FCM), Commodity Futures Trading Commission (CFTC) ve NFA üyesi olmak zorundadır. CFTC ve NFA kamuyu dolandırıcılığa, manüpülasyona ve ticari ahlaka uygun olmayan davranışlara karşı korumak için faaliyet göstermektedirler.
Bir borker için Commodity Futures Trading Commission (CFTC) kaydını ve NFA üyeliğini sorgulayabilir ve brokerin sicili hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz. Bunun için iletişim bilgileri şu şekildedir:
NFA Telefon: (800) 621-3570 (ABD için)
Web sitesi www.nfa.futures.org/basicnet/
Kayıt altındaki brokerler arasında, sağlam finansal yapısı olan ve temiz sicile sahip olanları seçmelisiniz. Düzenlemeye tabii olmayan ve kayıt altında olmayan brokerlerden uzak durmalısınız.
NFA yatırımcıların anlık işlem yaparken eğitime tabii tutma konusunda büyük efor sarfetmektedir. Hazırladıkları çok detaylı ve faydalı bir broşür olan “Trading in the Retail Off-Exchange Foreign Currency Market” dikkatle incelenmelidir. NFA Forex piyasasına işlem yapmak üzere girmeden önce mutlaka bu broşürü okumanızı tavsiye etmekedir.
NFA aynı zamanda online Forex eğitimi için de “Forex Online Learning Program” şeklinde bir eğitim hazırlamıştır. Bu eğitimde Forex contratlarının nasıl alınıp satıldığı, Forex işlemi yapmakla alınan riski ve bir forex hesabı açmadan önce yatırımcıların izlemesi gereken yolu çok iyi bir şekilde anlatmaktadır. Halihazırda çeviremediğimiz bu eğitimi şimdilik ingliizce bilgisine sahip olan yatırımcıların okumasını tavsiye ederiz.
Hem broşür şeklindeki doküman ve hem de online eğitim ücretsiz olarak yatırımcılara sunulmaktadır. forex

Forex Brokeri Seçimi

2010-04-04T07:39:00.001-07:00

Forex Brokeri Seçimi
Forex işlemlerine başlamadan önce bir forex brokeri nezdinde hesap açtırmanız gerekir. Öncelikle de tabii brokerin ne demek olduğunu öğrenmelisiniz. En basit tanımıyla, bir broker müşterilerinin forex alış ve satış işlemlerini gerçekleştiren şirkettir. Brokerler yaptıkları işlemden bir komisyon alarak ya da fiyat farkı ile kar elde ederler.
Hizmet veren çok fazla sayıda online hizmet veren broker gördüğünüzde şaşırabilirsiniz. Bir brokeri seçmek sizin açınızdan en azından basit bir araştırma yapmayı gerektirir, fakat bu zamanı ayırmak size doğru borker seçimini sağlayarak zaman ve para kazandırabilir. forex

Az kullanılan ikincil emir tipleri

2010-04-04T07:37:00.001-07:00

Az kullanılan ikincil emir tipleri
İptal edilene kadar geçerli emirler. (GTC - Good ‘til canceled)
Bu tür emirler siz iptal edinceye kadar geçerliliğini koruyan emirlerdir. Bu emirlerin sonraki akibetini kontrol etmek ve sonuçlarına katlanmak durumundasınız.
Gün boyunca geçerli olan emirler (GFD - Good for the day)
Bu emirler emri verdiğiniz gün boyunca aktif durumda olan ve sonra iptal edilen emirlerdir. Forex piyasası 24 süreyle işlem yapılan bir piyasa olduğundan bu emir türünde gün sonu olarak genellikle zaman dilimi “5pm EST” olarak ayarlanır. Ancak bu zamanın hangi dilimde olduğunu brokeriniz için tekrar kontrol ederek emin olmalısınız.
Diğer işlemleri iptal eden emirler. (OCO - Order cancels other)
Bu emir türü de limit ve zararı durdur emirlerinin bir karışımı şeklinde çalışan emirlerdir. İki emirden birisi gerçekleştiği anda diğeri iptal edilir.
Her zaman bir pozisyon ya da emrin sonuçlarının ne olacağını bilerek işlem yapın ve brokerinizin bir günden daha uzun süre geçerliliğini koruyan herhangi bir emir için bir yaptırımı olup olmadığını öğrenin. Emir verme stratejinizin sade ve anlaşılır olması en iyisidir.
Özet
Temel emir tipleri (piyasa emri, zararı durdur emri ve limit emirler) genellikle tüm yatırımcıların ihtiyaç duyduğu emirlerdir. Çok ileri düzey bir yatırımcı olmadığınız sürece ileri düzeyde hesaplama ve öngörüde bulunma gerektiren karışık diğer emir türlerine fazla itibar etmemenizi tavsite ediyoruz.
Brokerinizin emir işleme koyma ve yürütme şartlarını iyice öğrendiğinizden emin olun. Bu kaldıraç kullanımı kadar hayati bir konudur.
Belirli bir platformda ve bir broker ile tanıştığınızda belirli bir süre deneme işlemi yapmadan ve kendinizi iyice rahat hissetmeden gerçek yatırım yaparak işlem yapmama konusunda çok dikkatli olun. forex

Temel emir türleri

2010-04-04T07:36:00.001-07:00

Temel emir türleri
Hemen hemen tüm brokerlerin kabul ettiği en temel emir türleri şunlardır:
Piyasa emri (Piyasa fiyatı emri - Market order)
Piyasa emri o anki fiyattan işlem yapılması yönündeki işlem talebidir. Örneğin EUR TRY fiyatı anlık olarak 1.2560 tır. Bu fiyattan işlem yapmak ve almak istiyorsanız “al” ile ifade edilen buton a basarak (çoğu platform için bu şekilde işler mekanizma) emri iletirsiniz ve sistem emrinizi gerçekleştirir. Bazı platformlar veya brokerlar anlık fiyatı gerçekleştirirken bazı brokerlar işlem hangi fiyattan gerçekleşirse onu yansıtır, bazıları ise fiyat değişimi oldu ise yeniden onay ister kullanıcıdan (Requote)
Limit emir (Limit order)
Limit emir belirli bir fiyattan alım ya da satım emrinin verilmesidir. Piyasada oluşan fiyat henüz limit emirde belirtilen fiyattan yüksek ya da düşük olabilir. Mesela Alım yönünde işlem yapmak istediğinizde, ya belirli bir seviye geçildikten sonra fiyatların daha da artacağını bekleyerek alım yönünde emir verirsiniz, ya da belli bir fiyata düştükten sorna daha fazla düşmeyeceğini düşünerek alım emri girersiniz. Emir verdikten sonra başka işlem yapmanız gerekmediğinden verdiğiniz emrin durumunu kontrol etmek zorunluluğunuz ya da tekrar bir onay vermeniz gerekmez emriniz normal bir piyasa emri gibi direkt işleme alınır.
Zarar Durdurma Emri (Stop Loss Order)
Açık olan bir pozisyonunuz için belirli bir noktasında emri ters yönde işlem yaparak kapatmayı tercih edebilirsiniz. Genellikle bu tür emirler halihazırda işleme konmuş aktif pozisyonlar düzenlenerek ya da tam ters yönde bir limit order verilerek yapılır. Broker ters yönlü işlemleri kapatıyor ise bu emir açık pozisyonu kapatır. Bazı brokerler için ise iki emrin birlikte sürdürülmesi söz konusu olabilir. Bunda amaç yeni bir emir vermeden birbirini hedge eden iki emir için ayrı ayrı seviyelerde ayrı işlem emirleri verilmek istenmesidir. forex

Marjin tamamlama çağrısı (Margin Call) ne demektir?

2010-04-04T07:34:00.001-07:00

Marjin tamamlama çağrısı (Margin Call) ne demektir?
Forex işlemlerine başlayıp bir pozisyon aldığınız anda hesabınızda fiyatlama değişmese dahi alış satış arasındaki fiyat farkı “spread” kadar bir düşme olur. Daha sonra fiyatın değişimine göre sizin aldığınız pozisyonu zarara uğratacak şekilde fiyat değişirse hesabınızdaki sermayenin erimesi söz konusudur ve broker’in marjin gerekliliği kısıtına göre yeniden sermaye yatırmanız istenebilir. Bu durumda broker, anlaşmanıza göre, ya pozisyonunuzu kapatmanızı talep eder ve bir noktada pozisyonlarınızın tamamını kapatır; ya da “en son açılan”, “ilk açılan” veya “iyi durumdaki” gibi kriterlere göre pozisyonlarınızdan yettiği kadarını kapatır. Bu hesabınızın çok hareketli olan forex piyasasındaki hareketler sonucu negatif olmasını yani borçlu çıkmanızın önüne geçer veya kapatma kriterine göre sermayenizin tamamen erimesini engeller.
Örnek:
2000 USD yatırarak normal bir forex hesabı açtığınızı düşünelim. 1 Lot EUR/USD işlemi yapıyorsunuz ve 1000 USD’lik marjin gereksiminiz var. Pozisyonu açtığınız anda geriye 1000 USD’lik bir marjin boşluğu kalır. (2000-1000=1000) Geriye kalan bu 1000 USD’lik boştaki marjinin tamamı eridiğinde bir marjin çağrısı ile marjini tamamlamanız istenir.
Sonuç olarak, hesabınızın son durumdaki değeri (equity), açık pozisyonunuzun halihazırdaki zararı nedeniyle kullanılabilir marjinin (usable margin) altına düştüğünde, ya daha fazla para yatırmanız gerekir ya da pozisyonlardan marjin gerekliliğini sağlayacak kadarını kapamanız gerekir. Aslında hemen hemen tüm brokerlar için yatırdığınızdan fazlasını kaybedemezsiniz.
Bir forex hesabı açtıracaksanız, brokerin marjin, marjin tamamlama şartları ve kaldıraç konusunda tam olarak bilgi sahibi olmanız hayatidir.
Aynı zamanda, bir çok broker için haftasonunda (haftabaşında fiyatların çok büyük bir dfeğişimle açılma olasılığına karşı) marjin gerekliliğinin arttığını bilmelisiniz.
Marjin konusu sizin için ne kadar işlem yapma imkanına sahip olmanız dışında aldığınız riskin büyüklüğü ile ilgili olarak da önemlidir, kaldıraç kullanımı ve marjin gereklilikleri spread ile de birleşince forex işlemi yapan kişi için büyük sermaye kaybı riski doğurmaktadır. Spread nedeniyle işleme başladığınız anda belli bir zarara razı olursunuz, fiyatlar sizin beklediğiniz yönde değişmediğinde kaldıracınız da çok yüksek ise hesabınızda çok çabuk bir marjin gerekliği oluşur. Kapatılmayan gereklilik nedeniyle pozisyonlarınızın bir kısmı kapatılırsa bu defa kaybın geri telafisi imkanı azalır. Kısacası, bu durum kaldıraç kullanımının tehlikeli olduğu ve bir çok unsura göre çok dikkatli bir şekilde kullanıması gerektiği gerçeğini ortaya çıkarır. Kişinin kendi risk düzeyini, bilgisini, kayıp toleransını ve önemli olabilecek bir çok unsuru hesaba katarak kaldıraç miktarını belirlemesi gerekir.
Bazı brokerlar kaldıraç ile ilgili olarak ayrı ifadeler kullanabilir ama hepsi aynı kapıya çıkar:
Kaldıraç = 100 / Amrjin yüzdesi
Marjin Yüzdesi = 100 / Kaldıraç
Kaldıraç genellikle bir oran olarak ve 100:1 , 200:1 şeklinde ifade edilir.
Lütfen okuduklarınızı tam olarak öğrendiğinizden emin olun.

forex

Kaldıraç oranı nasıl hesaplanır?

2010-04-04T05:31:00.001-07:00

Kaldıraç oranı nasıl hesaplanır?
Herhalde bir küçük yatırımcı olarak nasıl Forex işlemleri yapabileceğinizi ve büyük meblağlara hükmedebileceğinizi düşünüyorsunuzdur. Bir banka düşünün ki sizin 1000 USD varlığınız olduğunu bilerek size 100.000 USD’yi işlem yapmak için veriyor. Forex işlemlerinde tam olarak bu gerçekleşmektedir ve tek fark bu 100.000 USD’nin size fiziki olarak verilmeyip bu kadarlık bir işlem yapma imkanı sunulmasıdır. Bu imkana “kaldıraç” (Leverage) denir.
Kullandığınız kaldıraç aracı kurumunuza ve sizin tercihlerinize göre değişir.
Tipik olarak broker bir minimum teminat belirler ve bunun üzerindeki bir fonla işlemlere başlamanıza izin verir. Bunun dışında broker bir lot işlem için ne kadarlık teminat gereksiminiz olduğunu da belirler.
Örnek olarak, sahip olduğunuz her 1000 USD için, 100 kaldıraç kullanıyorsanız, 100.000 USD lik işlem yapabilirsiniz.
Her lot için gerekli minimum “marjin” (margin, minimum security) brokerden brokere değişiklik gösterir. Yukarıdaki örnekde broker, %1 lik marjin ile yani 100 kaldıraç kullanımına izin vererek 1000 USD ile 100.000 USD’lik işleme izin veriyor.

forex

Kazanç ya da kaybı nasıl hesaplarım?

2010-04-04T05:30:00.001-07:00

Kazanç ya da kaybı nasıl hesaplarım?
Şu anda Pip değerini nasıl hesaplayacağınızı ve Lot kavramının ne olduğu öğrendiniz.
Şu anda bir deneme için GBP alarak USD satalım.
Değişim oranı fiyatlandırması (Quote) yani parite şu şekildedir piyasada:
1.9350 : 1.9355
Alım yaptığınız için sizin değişim fiyatınız 1.9355’ tir.
“100,000 USD lik GBP yi 1.9355 paritesinden alım işlemi yapıyorsunuz”
Bir kaç saat sonra parite 1.9375 oluyor ve bu pozisyonu kapatmak istiyorsunuz.
Piyasadaki fiyat (Quote) kapatma anında şu şekildedir:
1.9370 : 1.9375
Kapatmak istediğinizde broker alım fiyatı 1.9370 olduğu için sizin kapatma işlemi sırasındaki değişim oranınız da 1.9370 olacaktır.
Pip cinsinden kazancınız :
1.9370 - 1.9355 =
15 PIP
Daha önceki formülümüzü kullanarak karı hesaplayalım:
(.0001/1.9355) x 100,000 USD = $5.17 pip başına kar;
15 pip = 77.55 USD kar
Şunu unutmayın: bir alım işlemi yaptığınızda ya da satım işlemi yaptığınızda sizin için geçerli olan fiyat şu şekilde belirlenir:
Alış için, daha yüksek olan fiyat (genellikle sağdaki değer) yani brokerin satış fiyatı
Satış için, daha düşük olan fiyat (genellikle soldaki değer) yani brokerin alış fiyatı

forex

Lot ne demektir?

2010-04-04T05:29:00.001-07:00

Lot ne demektir?
Anlık forex işlemlerinde alım satımlar için baz birim miktarı Lot’dur. Standart Lot miktarı 10.000 USD dir ve minimum işlem miktarı da 1 Lot karşılığı 10.000 USD dir.
100.000 USD karşılığı bir işlem yaptığınızı varsayalım. Kayıp ve kazancınızı en kolay şekilde nasıl hesaplarsınız?
USD/JPY için 108.80 lik parite değerinde:
(.01 / 108.80) x $100,000 = $9.19 lık pip başına kazanç söz konusu olur.
Brokeriniz size normalde bu pip değerini bir şekilde vermelidir veya işlem başında platform yapısına göre kazanç kayıp hesaplama bazınızın ne olduğu konusunda platformda gerekli bilgiler mevcuttur. forex

Pip ne demektir?

2010-04-04T05:28:00.003-07:00

Pip ne demektir?
En bilinen para veya parite hesap birimi pip’tir. Örnek olarak USD/TRY paritesinin 1.2125 ten 1.2126’ya çıktığını düşünelim. Bu durumda bu hareket (0.0001 lik hareket) 1 pip olarak adlandırılır. Hesaplanan paritenin son basamağı olan “Pip”, ne kadar kayıpla karşılaşacağınızın ya da ne kadar kar elde edeceğinizi gösterir ve hesaplamanıza yardımcı olur. Her para biriminin kendi değeri olması nedeniyle, pip değerinin her bir para birimi ikilisi için, yani parite için, ayrı ayrı hesaplanması gerekir.
EUR/TRY paritesinin 1.7350 den aldığımızı düşünelim. (ondalık basamaklar her zaman 4 haneli olmayıp iki haneli de olabilir; GBP/JPY de olduğu gibi: 193.25) bu parite için 1 piplik artış şu şekilde hesaplanır:
EUR/TRY:
1.7350 + 0.0001 = 1.7351
0.0001/1.7350 = 0.0000576
Bu değeri parite ile çarptığımızsa (belli bir basamaktan sonrasını ihmal etmeden bütün sayı ile yaparsak işlemi) elde edilecek sonuç 1 pip lik birimi verir
0.0000576 x 1.7351 = 0.0001
Bu değer, 1 pip’lik artışın euro cinsinden ifadesidir. Bu insanlar için kazanç kayıp hesabı açısından önemli olmakla birlikte broker’lerin bu hesaplamaları yapması nedeniyle sizin bunları ayrıca sürekli düşünmenize gerek kalmaz. Bu nedenle tüm pariteler için bu hesabı yapmayacağız ve daha fazla derine inmeyeceğiz.

forex

Kazanç ve kayıplarınızın ne kadar olduğunu bilin. ( Pip, Lot, Kaldıraç kavramları ne anlama gelir?)

2010-04-04T05:28:00.001-07:00

Kazanç ve kayıplarınızın ne kadar olduğunu bilin. ( Pip, Lot, Kaldıraç kavramları ne anlama gelir?)
Bu bölümde bazı matematiksel hesaplar yapacağız. Büyük ihtimalle “Pip” ya da “Lot” tabirlerini daha önce duymuşsunuzdur ve burada bunların ne olduklarını ve nasıl hesaplandıklarını anlatacağız.
Bu arada şunu bir yere dikkatlice ve unutmayacağınız şekilde not alın:
“Bir forex yatırımcısı mutlaka hesap yapma yeteneğine ve bilgisine sahip olmalıdır. Kazanç ve kayıplarınızı hesaplayamadığınız sürece başarılı olabileceğinizi düşünmeyin.” forex

Günlük Aktarım (Rollover)

2010-04-04T05:27:00.001-07:00

Günlük Aktarım (Rollover)
Günlük olarak sürdürülen ve “Rollover time” pozisyonu sürdürme zaman eşiğinin ötesinde devam eden pozisyonlar için bir faiz hesabı söz konusudur. Bu durumda devam eden pozisyon için kişi borçlandığı para biriminin faizinin diğer para birimi karşısında daha düşük olması durumunda bir faiz geliri elde eder ve aksi durumda da bir faiz maliyetine katlanır.

forex

Bir FX Alış Satış Fiyatını Nasıl Yorumlamak gerekir ?

2010-04-04T05:26:00.001-07:00

Bir FX Alış Satış Fiyatını Nasıl Yorumlamak gerekir ?
Bir pariteyi oluşturan kurlar her zaman GBP/USD ya da USD/JPY gibi ikili olarak yer alır. Bu şekildeki ikili gösterimin gerekçesi iki ayrı pariteden birinin alınıp diğerinin satılıyor olmasıdır. Örnek olarak, İngiliz Poundu
(GBP) ve Japon Yeni (JPY)ikilisine bakalım:
GBP/JPY = 193.25
İlk belirtilen “GBP” temel para birimi, ikinci (bölen konumudaki) para birimi ise “JPY” gösterge para birimidir.
Bu parite için alış yapılması demek GBP nin alınıp JPY nin satılması demektir. Bu örnekte 193.25 JPY verilerek 1 GBP alınmıştır.
Aynı örnekte satış yapıldığında ise 1 GBP satılarak karşılığında 193.25 JPY satın alınmış olmaktadır.
Temel kur alım ya da satımın temelidir.
Eğer, EUR/CHF alıyorsanız en basit haliyle Euro alıp İsviçre Frangı satıyorsunuzdur.
Bu pariteyi eğer temel para biriminin (ilk para birimi) diğeri karşısında artacağını düşünüyorsunuz demektir. Eğer satım yapıyorsanız da temel para biriminin diğeri karşılığında artacağını düşünüyorsunuz demektir.
Uzun Kısa (Long/Short)
İlk önce ne alıp ne satacağınıza karar vermelisiniz. Bir alış yapmaya karar verdiğseniz almak istediğiniz para birimi ilk değer olmalıdır ve hangi para birimine karşı bu para birimini almayı düşünüyorsanız yani hangi para birimine karşı artacağını düşünüyorsanız o para biriminin de ikinci (bölen) kısmında yer alması gerekir.
Alım yapıyorsanız alım yaptığınız Parite ikilisinin ilk değeri için pozisyonunuz Uzun (LONG) konumuda ve diğer para birimi için de Kısa (SHORT) konumundadır.
Satım yapıyorsanız satım yaptığınız Parite ikilisinin ilk değeri için pozisyonunuz Kısa (SHORT) konumuda ve diğer para birimi için de Uzun (LONG) konumundadır.
UZUN = LONG = BUY = ALIM
KISA = SHORT = SELL = SATIM
Alım/Satım aralığı (Bid/Ask Spread)
Tüm forexe ait fiyat göstergeleri iki değer ile ifade edilir. Bunlardan ilki, daha düşük olanı (Bid) bir pariteyi satabileceğiniz değerdir ve ikinci olan da (Ask) satın alınabilecek fiyattır.
Bir başka değişle “Bid” Dealer’ın ya da işlem yapılan platformdaki karşı tarafın satın almayı kabul edeceği fiyattır ve “Ask” de satmayı kabul edeceği fiyattır.
Alış ve satış değerleri arasında kalan fark “Spread” olarak adlandırılır.
Ask - Bid = Spread
Örnek olarak:
EUR / TRY ::   1.7253 1.7268    :
               ::     SAT    AL        :
Bu fiyat ekranı bilgisi Eur/TRY paritesinde işlem yapmak istediğinizde satım yönünde işlem yaparsanız 1.7253 değerinden satış yapabileceğinizi ve alım yapmak isterseniz 1.7268 değerinden alım yapabileceğinizi göstermektedir.
Alım yapmak için   AL   yazısının üstüne satım yapmak için de   SAT   yazısının üstüne tıklanması gerekmektedir.
Örnek Çalışma “EUR/USD”
Bu örnekte Euro temel para birimidir ve dolayısıyla alım satıma temel olacaktır.
Eğer ABD ekonomisinin iyi yönde hareket ettiğini ya da bu yönde bir takım haberlerin gelişme gösterebileceğini ve bunun da USD nin değerini artıracağını düşünüyorsanız USD almak için EUR/USD paritesinin satmanız gerekir. Bu durumda,
EUR / USD ::   1.4519 1.4522    :
               ::     SAT     AL       :
Yukarıdaki ekranda 1 lot işlem yaptığınızı düşünelim. Sat butonuna bastıktan sonra platformunuzdaki uygun bölümde lot miktarını girerek 1.4519 değerinden EUR/USD satım işlemi gerçekleştirmiş oldunuz yani 10.000 EURO karşılığında 14.519 USD aldınız ve bu USD yi 10.000 EURO dan daha yüksek bir EURO karşılığına satmak istiyorsunuz.
Piyasanın beklediğiniz yönde hareket ettiğini ve EUR/USD parite fiyatlamasının bir gün sonra aşağıdaki hale geldiğini varsayalım:
EUR / USD ::   1.4467 1.4470    :
                ::     SAT    AL       :
Işlemi kapatmak istediğinizde EUR/USD paritesinde alış işlemi yapmış olacaksınız ve 1.4519 dan sattığınız pariteyi 1.4470 den alacak ve pozisyonu kapatmış olacaksınız. Bu işlemi yaparken 10.000 EURO almak için karşılık olarak 14.470 USD vermiş oluyorsunuz.
İşlem tamamlandığında,
14.519 USD - 14.470 USD = 49 USD
49 USD Kar elde etmiş oldunuz. Umarız gerçek işlem yaparken de bu başarıyı gösterirsiniz…
Örnekteki gibi 10.000 Euro param yok yine de işlem yapabilir miyim?
Forex piyasasının en önemli gücü bu imkanı kaldıraç kullanımı ile yani belli bir miktar para karşılığında riski üstlenmeniz kaydıyla ve normal şartlarda gecelik olarak işlem sürdürülecekse bir faiz farkı oluşması durumunda buna da razı olmanız kaydıyla izin vermesidir. Bir çok forex firması 100 hatta 200 ya da 400 kaldıraç kullanımına izin vermektedir. Bu şartlarla sadece 25$ile dahi bu tür bir pozisyonu açma imkanına kavuşabilirsiniz. (Tabii ki bu tür bir kaldıraç kullanımını kesinlikle tavsiye etmiyoruz)
Marjin kullanımı ile işlem yapılan Forex piyasasında en küçük değişim miktarı 10.000$dır ve bu 1 Lot olarak adlandırılır. Bir mağazada bazı ürünlerin paket halinde alınması gibi Forex piyasasında da 220USD gibi bir işleme (bazı marjinal firmalar dışında) izin verilmez. Lot miktarı olarak ve en küçük işlem yapma birimi olarak genelikle 10.000 USD ve bazen de büyük montanlı hesaplar için 100.000 USD lik birimler söz konusudur.

Forex işlemi ile nasıl kazanç elde edilir?

2010-04-04T05:21:00.001-07:00

Forex işlemi ile nasıl kazanç elde edilir?
Fx Pazarında, kurları alıp satarsınız. Yabancı Para Piyasasında ticaret çok basittir: Hisse senedi pazarı gibi pazarlar ile çok benzer bir işlem yaparsınız. Bu piyasalarda bir tecrübeniz varsa aslında anlamanız daha kolay olacak.
Forex ticareti bir parayı diğeri cinsinden almak ve satmak şeklindeki işlem yapmaktır. Aslında temel amaç hangi döviz kurunu alıyor iseniz onun diğer sattığınız para birimi cinsinden değerinin artışını bekliyorsunuz demektir.
Örnek olarak Euro cinsinden kazanç elde edilen bir işlem varsayalım:
İşlem:
1.4800 değişim oranı ile 100.000 Euro’luk EUR/USD alım işlemi yapıyorsunuz. Bu işlemi yapmanız 100.000 Euro almanız ve 148.000 USD satmanız anlamın gelmektedir.
4 işlem günü sonra, EUR/USD paritesinin 1,4950 düzeyine geldiğini varsayalım. Bu durumda elinizdeki 100.000 Euro’yu satarak önceden açığa satmış olduğunuz USD’yi tekrar 149.500 USD nin 148.000 EURO’su ile geri aldıktan sonra hesabınızda 1.500 USD kar olacaktır.
Bir değişim oranı, parite, bir para biriminin diğeri cinsinden değeridir. Örneğin, GBP/USD bir GBP ile ne kadar USD alınabildiğini gösteren değerdir.

forex forex, forex bilgileri, forex broker, forex demo Hesapları, forex eğitim, forex forumları, forex indir, forex işlem platformu, Forex işlemi,Forex işlemleri, forex işleyiş, forex mini, forex mini hesap, Forex piyasası,forex trading account, forex yatırımcısı

Temel Forex Bilgileri Giriş

2010-04-04T05:19:00.001-07:00

Temel Forex Bilgileri:
Yabancı Kur Piyasası (The Foreign Exchange market), "FOREX", "Forex", "Retail forex", "FX", "Spot FX" ya da "Spot" şeklinde isimlendirilen, 4 Trilyon USD'lik günlük işlem hacmiyle Dünyanın en büyük finansal piyasasıdır.
New York Borsasının 30 Milyar USD ye ulaşan günlük işlem hacmi ile kıyaslandığında piyasanın büyüklüğü ortaya çıkmaktadır. Forex "Futures" ve Hisse Senedi piyasasının toplamından da 3 kat daha büyük bir piyasadır.
Forex'te alım satımı yapılan nedir?
En basit şekilde tanımlamak gerekirse paranın ticareti yapılmaktadır.
Forex Ticareti (Yabancı Para Ticareti) anlık olarak bir para cinsinin alınıp diğerinin satılması işlemidir. Kurlar bir dealer ya da broker aracılığıyla ve ikili olarak alınıp satılır. Örnek olarak, Euro ile Dolar "UR/USD" ya da İngiliz Paundu ve Japon Yeni "GBP/JPY"
Fiziki olarak bir şey alıp satmadığınız için bu şekildeki ticaret size şaşırtıcı gelebilir. Aslında, bir ülke ekonomisinin diğer ekonomi karşısındaki durumu alınıp satılmış olmaktadır, çünkü bir ekonomi kötüye gittiğinde diğer paralar cinsinden değeri de azalır ve tam tersi durum da geçerlidir.
Genel olarak, bir paritenin değeri her bir paranın diğer ülkelerin paraları ile olan değişim oranına da bağlıdır ve bu da dünya ekonomisi karşısındaki durum ile ilgilidir.
New York Borsası gibi Forex dışındaki diğer finansal piyasanın aksine, Forex piyasasının ne bir merkezi ne de fiziki bir ofisi vardır. Forex Piyasası Tezgahüstü Piyasa (Over The Counter, OTC) ya da bankalararası (INTERBANK) olarak adlandırılan türde bir piyasadır ve piyasanın tamamen elektronik olarak bankalar ve aracılar arasında işlemesi nedeniyle 24 saat kesintisiz ve haftanın 5 günü boyunca sürmesi mümkün olabilmektedir.
1990'ların sonuna kadar, sadece büyük oyuncular bu piyasada işlem yapabilmekteydi. İşlem yapacaklar için 50 Milyon USD gibi büyük bir meblağ fona sahip olması gerekmekteydi. Forex Bankacılar ve büyük kurumlar için açık bir piyasaydı, küçük yatırımcılar için değil. Ancak, internetin gelişimi ile birlikte, eşzamanlı Forex işlemi gerçekleştiren Forex firmaları küçük yatırımcılar için de Forex işlemlerini olanaklı hale getirdi.
Başlamak için sadece bir bilgisayara ve yüksek kapasiteli bir internet bağlantısına ve sunduğumuz bilgileri iyice öğrenmeye ihtiyacınız var.
FxTurkiye.com yeni kullanıcılar ve profesyonel olmayan eski kullanıcılar için kolay anlaşılır ve takip edilebilir bilgiler sağlamak üzere kurulmuştur. bilgi
Spot Market nedir?
Spot Market, anlık fiyatlar üzerinden işlem yapılan her türlü piyasanın adıdır.
Hangi Kurların Ticareti Yapılır?
En popüler aşağıda sembolleri ile birlikte verilmektedir.
Sembol    Ülke              Para Birimi       Takma Adı
USD    United States    Dollar          Buck
EUR    Euro members    Euro          Fiber
JPY    Japan                 Yen          Yen
GBP    Great Britain    Pound           Cable
CHF    Switzerland    Franc          Swissy
CAD    Canada      Dollar            Loonie
AUD    Australia     Dollar          Aussie
NZD   New Zealand    Dollar         Kiwi
Forex Para Birimi sembolleri 3 karakterlidir ve ilk iki karakter ülkeyi karakterize etmektedir ve son karakter de para birimini ifade etmektedir.
Para birimleri ne zaman alınıp satılabilir?
Spot Fx Piyasası Dünyada sürekli olarak 24 saat işlem yapılan tek piyasadır. Herhangi bir zamanda dünyanın herhangi bir yerinden finans merkezi işlem için açıktır ve bankalar ve diğer kurumlar hafta sonu dışındaki aralık dışında sürekli hizmet vermektedirler.
Yabancı Para Piyasası Dünya üzerinde Güneşi yani gündüz saatlerini takip etmektedir ve bu yüzden siz dünyanın diğer ucundan sizin bulunduğunuz yerde gece olsa da işlem yapabilirsiniz.
Piyasa Zamanı   New York    GMT
Tokyo Open    7:00 pm     0:00
Tokyo Close    4:00 am     9:00
London Open    3:00 am     8:00
London Close    12:00 pm    17:00
New York Open    8:00 am     13:00
New York Close    5:00 pm     22:00
Forex piyasası (Tezgahüstü - OTC)
Forex Tezgahüstü OTC pazarı, dünya finans piyasasının, bankalar, bireysel işlem yapanlar ve diğer kurumları ile birlikte karşılıklı olarak işlem yaptabildiği açık ara lider piyasası durumundadır. Tezgahüstü piyasada, işlem yapanlar değişim oranlarına göre fiyat düzeyine göre ve işlem taraflarının hareketlerine göre işlem yapma kararlarını vermektedir.
Dünya yapılan işlemlerin payına bakıldığında USD toplam işlemlerin %89 u ile en çok değişimi yapılan para birimidir. EURO toplam işlemlerin %37 sini ve Japon Yeni JPY ise toplam işlemlerin %20 sini kapsamaktadır.
Neden para birimleri alınıp satılıyor?
Forex Ticaretinin bir çok faydası bulunmaktadır. Aşağıda bir çok insanın forex işlemi yapmaları için gerekçeleri sıralanmaktadır:
•   Komisyonsuz işlem yapma imkanı.
İşlem maliyeti bulunmamaktadır, vergi bulunmamaktadır. Sadece alış satış arasında piyasa oluşturmak amacıyla piyasada belirlenen alım satım fiyatları arasında küçük bir boşluk bulunmaktadır.
•   Aracısız işlem yapma imkanı. Anlık kur ticareti aracıları safdışı etmiştir ve direkt olarak piyasadan işlem yapma imkanını sunmaktadır.
•   Belirli bir işlem miktarı standarizasyonu yoktur.
Futures piyasasında işlem bazı olan en küçük miktarlar piyasada işlemi zorlaştırır. Anlık Forex piyasasında ise bu şekilde bir sınır bulunmamaktadır ve işlem miktarı işlemi yapanın karar verdiği kadardır. Bu işlem yapanlara 250 USD gibi küçük hesaplarla dahi işlem yapma imkanı sunar. (Daha sonra 250 Usd gibi küçük bir meblağın nasıl sorun olabileceğini açıklayacağız.)
•   Düşük değişim maliyetleri.
perakende işlem maliyeti (bid/ask spread; alım satım arasındaki fark) normal piyasa şartlarında % 0.1 de daha düşüktür. Büyük işlem yapılan aracılarda bu % .07 ye kadar düşmektedir. Bu oran kullanılan kaldıraca göre de değişmektedir ve bu konuya ileriki derslerde değinilecektir.
•   24 saat devam eden piyasa.
Bir açılış zili bulunmaz ve Pazar Gecesinden Cuma gecesine kadar sürekli işlem yapılır, Forex piyasası hiç uyumaz. Bu yarı zamanlı (part-time) işlem yapmak isteyenler için bulunmaz bir nimettir. İstediğiniz zaman aralığını seçerek işlemlerinizi yapabilirsiniz.
•   Hiç kimse piyasayı kontrol edemez yeya sürükleyemez.
Forex Piyasası öyle büyüktür ki ne bir merkez bankası ne de belirli bir grup piyasayı kaydadeğer bir süre yönlendiremez ve fiyatlarla oynayamaz.
•   Kaldıraç kullanım imkanı.
Forex ticaretinde, küçük bir başlangıç teminatı oldukça büyük bir miktar pozisyonu koruyabilir. Kaldıraç işlem yapanlara kaydadeğer karlar elde etme imkanı verir( ve aynı zamanda ciddi anlamda bir risk üstlenilmesine neden olur). Örnek olarak, forex brokerları 200 katı işlem yapma imkanı sunabilirler ve bu 50 Usd ile 10.000 USD’lik işlem yapma imkanı demektir. Ciddiye alınan bir risk yönetimi olmadan kaldıraç kişiler için çok keskin bir bıçak misali ciddi kar miktarları sunabildiği gibi ciddi kayıplara da neden olabilir.
•   Yüksek Likidite.
Forex Pazarı bu kadar muazzam büyüklükte olduğu için, aynı zamanda da muazzam bir likiditeye sahiptir. Bu normal piyasa koşullarında, istendiği anda bir bilgisayar faresi hareketi ile istediğiniz işlemi gerçekleştirme imkanı demektir. Hiç bir zaman işlem yapma imkanından yoksun kalmazsınız. Aynı zamanda önceden istediğiniz fiyat seviyesinden pozisyonunuzu sonlandırmak üzere (kazanç sonlandır:TAKE PROFIT ya da kayıp sonlandır:STOP LOSS) emir girme imkanına da sahipsinizdir.
•   Ücretsiz Demo hesaplar, Haberler, Grafikler ve Analizler
Bir çok broker deneme yapılabilmesini sağlamak üzere ücretsiz olarak “demo” hesaplar ve ücretsiz olarak haberler ve grafik araçları sunmaktadır. Bunların hepsi ücretsizdir ve fakir ya da çok fazla zengin olmayan ve gerçek para yatırmadan riskinin ne olacağını öğrenmek ve deneme yapmak isteyenler için güzel imkanlardır.
•   Mini ya da micro hesaplar:
Forex işlemi yapmanın çok büyük bir meblağ para gerektirdiğini düşünüyor olabilirsiniz. Gerçekte, hisse senedi ya da Futures piyasasına göre oldukça düşük bir meblağ ile başlamak mümkündür. Online işlem yapan brokerler “mini” ve “micro” hesap türleri ile 300$ veya daha az bir meblağ ile işlem yapma imkanı sunmaktadırlar. Biz bunu tavsiye ediyor değiliz ancak bu tür bir imkan mevcuttur.
Forex işlemlerine başlamak için ne gibi araçlara ihtiyacım var?
Bir bilgisayar ve yüksek hızlı bir internet bağlantısı ve bu site gibi sitelerden elde edilecek bilgilere ihtiyacınız var.
Forex işlemlerinin maliyeti nedir?
Bir kaç yüz dolar ile bir “micro hesap” açmanız mümkündür. Çok büyük kazanç elde etmek için uygun olmasa da kayıp ile başlama riskine karşı gerçek işlemlerin tadını almak için micro hesaplar en iyi yoldur. Ancak, yine de bir micro hesap için 500 USD den yüksek bir yatırım ile başlamanızı öneririz. Bir mini hesap için de en azından 5.000 USD lik yatırım uygun olacaktır.

forex

Türkiye Enflasyonla Mücadelede Nasıl bir Politika Uygulamalıdır?

2010-04-02T08:16:00.001-07:00

3.6. Türkiye Enflasyonla Mücadelede Nasıl bir Politika Uygulamalıdır?

Bu soru çözüme giden yolda bir başlangıç noktasıdır. Öncelikle, artık duymaya alıştığımız gibi halkın desteğinin sağlanması için enflasyonla mücadelede samimiyetin gösterilmesi gerekmektedir. Bunun göstergesi ise kamu gelirleri artarken kamu giderlerinin azalmasıdır. Kamuoyu bilgilendirilmelidir. Dış kaynak girişi sağlanmalı, iç borçlar temizlenmelidir. Bütçe açıkları zamlarla değil, özelleştirme gelirleri ve dış kaynak girişi ile sağlanmalıdır. Tekelci piyasa yapıları düzeltilmelidir. Sıkı para ve maliye politikası uygulanmalı, kayıt dışı ekonomi engellenmelidir. Seçimler sıklıkla yapılmamalıdır. İç piyasadaki daralma, ihracat artışı ile ikame edilmeli ve bu amaçla ihracat teşvik edilmelidir. Döviz tasarruf aracı olmaktan çıkarılmalı, faizler olması gereken reel değerin altına düşmeye zorlanmamalıdır. Çünkü, finansal yatırımlar faizden sonra borsa yerine dövize yönelebilir. Dış ticaret açığının boyutları ve turizm gelirlerinde beklenen artışın olmaması, dövizde hızlı artış beklentisi yaratır. Dolayısıyla, enflasyon-faiz-kur dengesinde yaratılacak suni değişiklikler ,bugün yaşadığımız gibi, krize yol açar. Tüketici bilinçlenmeli, aşırı fiyat artışı yapan ve kalitesiz mal satan firmaların ürünlerini talep etmemelidir. Kısa (1 yıl), orta (2-3 yıl) ve uzun (4-5 yıl) vadeli bir istikrar programı uygulanmalı ve anlık çözümler yaratılmamalıdır.

Bugün dünyada enflasyonla yaşayan üç ülke kalmıştır. Türkiye, Sudan ve Venezüella. Bu mücadeleyi kazanmış devletlerden olan Kazakistan iyi bir örnek oluşturmaktadır. 1991 yılında %137 olan enflasyon %11.2’ye kadar düşürüldü. IMF ile beraber oluşturulan program doğrultusunda ilerlenirken hükümetin yaptığı iyi niyetli bir uygulama sonucu her şey yeniden rayından çıktı. Fakat, sonradan sürdürülen kararlılıkla tekrar istedikleri noktaya geldiler. Bir diğer örnek model ise Polonya’dır. 1996 başında parasından dört sıfır atarak yeni bir para birimine geçmiştir.

Bu örneklerde de görüldüğü gibi enflasyon çözümsüz değildir. Kararlı bir uygulama ile Türkiye enflasyonu yenebilir. Zaman zaman görülen düşüşler ( Kazakistan örneğinde olduğu gibi) her şeyin bittiği anlamına gelmez. Bu zor bir yoldur ve herkese görev düşmektedir. Toplumun görevi ise inanmaktır.

Şubat 2002 Verileri İtibariyle Türkiye’de Enflasyonun Son Durumu

2010-04-02T08:15:00.001-07:00

3.5.Şubat 2002 Verileri İtibariyle Türkiye’de Enflasyonun Son Durumu

Devlet İstatistik Enstitüsünün (DİE) 3 Mart 2002 tarihi itibariyle açıkladığı rakamlara göre, Şubat 2002 yıllık enflasyonu, toptan eşya fiyatlarında (TEFE) %91.8, tüketici fiyatlarında (TÜFE) ise %73.1 olarak gerçekleşmiştir. Aylık enflasyon ise TEFE %2.6, TÜFE de %1.8 oldu. Aşağıda Tablo 3.1’den ve Tablo 3.2’den de görüleceği üzere Şubat ayı yıllık enflasyonu geçen yılın aynı dönemine göre TEFE’nin 65.3 puan TÜFE’nin ise 39.7 puan üstünde gerçekleşmiştir. Bir önceki yıl enflasyon, TEFE %26.5, TÜFE ise %33.4 olarak gerçekleşmiştir.

Tablo 3.1

Son Üç Yıla Ait Aylık TEFE ve TÜFE Verileri

	Toptan Eşya (TEFE)	Tüketici (TÜFE)
Aylar	2000	2001	2002	2000	2001	2002
Ocak	5.8	2.3	4.2	4.9	2.5	5.3
Şubat	4.1	2.6	2.6	3.7	1.8	1.8
Mart	3.1	10.1		2.9	6.1
Nisan	2.4	14.4		2.3	10.3
Mayıs	1.7	6.3		2.2	5.1
Haziran	0.3	2.9		0.7	3.1
Temmuz	1.0	3.3		2.2	2.4
Ağustos	0.9	3.5		2.2	2.9
Eylül	2.3	5.4		3.1	5.9
Ekim	2.8	6.7		3.1	6.1
Kasım	2.4	4.2		3.7	4.2
Aralık	1.8	4.1		2.5	3.2

Kaynak: DİE

Tablo 3.2

Son Üç Yıla Ait Yıllık TEFE ve TÜFE Verileri

	Toptan Eşya (TEFE)	Tüketici (TÜFE)
Aylar	2000	2001	2002	2000	2001	2002
Ocak	66.4	28.3	92.0	68.9	35.9	73.2
Şubat	67.5	26.5	91.8	69.7	33.4	73.1
Mart	66.1	35.1		67.9	37.5
Nisan	61.5	50.9		63.8	48.3
Mayıs	59.2	57.7		62.7	52.4
Haziran	56.8	61.8		58.6	56.1
Temmuz	52.3	65.4		56.2	56.3
Ağustos	48.9	69.6		53.2	57.5
Eylül	43.9	74.7		49.0	61.8
Ekim	41.4	81.4		44.4	66.5
Kasım	39.1	84.5		43.8	67.3
Aralık	32.7	88.6		39.0	68.5

Kaynak: DİE

Diğer taraftan Şubat 2002 itibariyle 12 Aylık ortalamalara göre ortalama yıllık enflasyon TEFE’de %2.1 TÜFE’de ise %60.7 olarak hesaplanmıştır. 2001 yılı Şubat ayında 12 aylık ortalamalara göre yıllık enflasyon TEFE’de %44.5 TÜFE’de ise %48.9 olarak gerçekleşmişti.

Bu arada çekirdek enflasyon olarak nitelenen imalat sanayiinde özel sektördeki fiyat artışı %0.7 olarak hesaplanmıştır. Toptan eşya fiyatlarında şubat ayında görülen %2.6’lık artışta, devletin payı 0.1 özel sektörün payı da 2.5 puan olarak gerçekleşti.

Şubat ayında sektörel bazda en yüksek fiyat artışı %8.9 ile tarım, avcılık, ormancılık ve balıkçılık sektöründe gerçekleşirken, imalat sanayi sektöründe %0.6, madencilik ve taş ocakçılığında da fiyatlar %2.9 oranında arttı. Söz konusu ayda, elektrik, gaz, su sektöründe fiyatlar %0.1 oranında geriledi. Tablo 3.2 den de anlaşılacağı üzere hem TEFE’de hem de TÜFE’de enflasyonun tepe noktası ocak ayında görülmüştür. Yıllık bazda mart, nisan ve mayıs aylarında bu rakamlar hızla aşağı doğru inecektir.

finans

Enflasyon Oranı

2010-04-02T08:14:00.001-07:00

3.4.Enflasyon Oranı

Fiyatlar genel düzeyi ya da paranın değeri sabit olsaydı nominal milli gelir reel milli gelire eşit olurdu. Oysa, enflasyon ve deflasyonun etkisini yaşarız. Fiyatlar genel düzeyindeki sürekli artışa enflasyon denir. Enflasyon oranı fiyat endeksleri yardımıyla hesaplanır. Fiyat endekslerinde başlangıç yılının fiyatlar düzeyi 100 ile ifade edildiğinden sonraki yılların fiyatlarında tek tek saptanarak sonuç bulunur. Örneğin 1. yıl fiyatları 130 olmuş ise, enflasyon oranı %30’dur.

Bu açıklamalara göre enflasyon oranı şu formülle bulunur.

(t) Yılı F. Endeksi – (t-1) Yılı F. Endeksi

Enflasyon Oranı= X 100

(t-1) Yılı F. Endeksi finans

Fiyat Endeksleri (TEFE ve TÜFE)

2010-04-02T08:13:00.003-07:00

3.3.Fiyat Endeksleri (TEFE ve TÜFE)

Bu bölümde Türkiye’nin TEFE ve TÜFE rakamlarına göz atmadan önce bu kavramları inceleyelim.

Bir ekonomide fiyatlar genel düzeyindeki gelişmeler fiyat endeksleri yardımıyla bulunur. Ekonomide üretilen ve pazarlanan pek çok sayıdaki mal ve hizmetin fiyatlarının ve fiyatlardaki değişmeyi saptamak kolay değildir. Eğer ekonomide tek bir mal olsaydı yine güçlükler olacaktı. Çünkü bu tek malın nerede ne zaman ve hangi fiyatı dikkate alınacağı önemli bir sorundur. Gerçeği bütün açıklığı ile yakalamak istersek tüm mal ve hizmetlerin fiyatını saptamamız gerekir. Ama böyle bir çalışma olanaksız olduğundan günümüzde basit modeller oluşturma yoluna gidilmektedir. Belli sayıdaki malların belli yerlerdeki fiyatlarının saptanması ile yetinilmektedir. Bu nedenle modelde yer alan mal sayısı arttıkça gerçeğe daha çok yaklaşılır.

Fiyat endekslerinin hesaplanmasında başlangıç yılının tespiti çok önemlidir. Başlangıç yılı enflasyonist ve deflasyonist eğilimlerin olmadığı ekonomik istikrarın bulunduğu bir yıl olmalıdır. Başlangıç yılında modelde yer alan modellerin fiyatları saptanacak ve ağırlıklı ortalamalar hesaplanacak ve yıllık artış ortaya konulacaktır. Modelde yer alan her malın önemi eşit olmadığından ağırlıklı ortalamalar yöntemi kullanılır. Örneğin gazetenin fiyatı bir yılda %50 azalırken; ekmeğin fiyatı %50 artarsa basit ortalama enflasyon artışı sıfırdır. Oysa bu sonuç şaşırtıcıdır. Bu nedenle ağırlıklı ortalamaları esas almak üzere her malın önemini belirten bir katsayı saptanır.

Tüketicilerin yaşam şartlarını tespit için tüketim mallarından hareketler “Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE)” hesaplanır. Buna karşılık toptan eşya fiyatlarındaki dalgalanmaları saptamak için de “Toptan Eşya Fiyat Endeksi (TEFE)” hesaplanır. Şimdide bunlara ayrıntılı olarak bir göz atalım.

3.3.1.Toptan Eşya Fiyat Endeksi (TEFE)

Toptan eşya fiyatları esas itibariyle üretici kesimin girdi maliyetlerini ölçmeyi amaçlar. Bu nedenle içinde nihai malların payı düşüktür. Hizmetler sektörde bulunmamaktadır. Buna karşılık temel girdilerin tümü vardır.

Türkiye’de TEFE dört ana kategoriye bölünmüştür:

· Tarım, Ormancılık, Avcılık ve Balıkçılık

· İmalat Sanayi

· Madencilik ve Taşocakçılığı

· Elektrik, Gaz ve Su

İlk kalemin (Tarım, Ormancılık, Avcılık ve Balıkçılık ) endeksteki payı %22.2 dir. Üç alt kategorisi vardır: Tarım-Avcılık, Ormancılık-Tomrukçuluk, Balıkçılık-Balık Üretme Çiftlikleri. Tümü özel kesim üretimidir. Yani bu kalemde devlet yoktur.

İkinci kalem olan imalat sanayiinin endeksteki payı %71.1’dir. İçinde 21 ayrı sanayi kolu tanımlanmıştır. Bunlardan birinde özel kesim yoktur ki o da tütün dür. Altısında devlet yoktur geri kalan on dördünde hem devlet hem de özel kesim vardır.

Üçüncü kalemin (Madencilik ve Taşocakçılığı) endeksteki payı %2.5’tir. dört alt bölümü vardır: petrol, kömür ve diğer maden cevherleri ve taşocakçılığı. Dördünde de hem devlet hem özel kesim üretim yapmaktadır.

Son kalemin (Elektrik, Gaz ve Su) endeksteki payı %4.2’dir. Biri elektrik ve gaz, diğeri su olmak üzere iki alt bölümden oluşmaktadır. Her ikisinde de sadece devlet kesimi vardır özel kesim yoktur.

3.3.2.Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE)

Tüketici fiyatları endekslerinde en önemli konu endeksi oluşturan mal ve hizmetlerin seçimi ve ağırlıklarının hesaplanmasıdır. Kural olarak bu amaçla kapsamlı bir anket ve araştırma yapılır. Vatandaş açısından hayat pahalılığını ölçen bu endekstir ve ülke parasının satın alma gücünü ifade eder.

Hane Halkı Gelir ve Tüketim Harcamaları Anketi uygulamasına 1964 yılında 4 büyük ilde (İstanbul, İzmir, Ankara, Adana) başlanmıştır. Sonra 1968, 1978 ve 1987’de il sayısı artarak bu anket uygulaması tekrar edilmiştir. Son anket ise 1994 yılında 35 ilde yapılmıştır. Her ay değişen 2188 aileye anket uygulanmıştır. Tüketim kalıbı 26000 ailenin harcamalarından elde edilmiştir. Gelir dağılımı araştırmalarında da bu anket kullanılmaktadır.

TÜFE kapsamı şunlardan oluşmaktadır:

· gıda, içki ..................... % 31,09

· konut ........................... % 25,8

· giyim ........................... % 9,71

· ev eşyası ................... .. % 9,35

· lokanta ..........................% 3,07

· ulaştırma %9,3

· eğlence ..........................% 2,95

· sağlık ........................... .% 2,76

· eğitim ............................% 1,59

· diğer ..............................% 4,38

Yukarıda da görüldüğü üzere TÜFE on ana gruptan oluşmaktadır en büyük ağırlık “Gıda, İçki” gurubunundur. Endeksin %31.09’unu oluşturmaktadır. Yani 1994 yılında ailelerin ortalama tüketim harcamalarının %31’i bu bölümdedir içinde 130 ayrı kalem halinde 86 civarında mal vardır.

Hemen arkasından konut grubu gelmektedir bu gurubun içerisinde “kira” kalemi de bulunmaktadır. Endeksteki ağırlığı % 25.8’dir. Tek başına kira %20 tutmaktadır. Gerisi konut bakımı ve elektrik, yakıt ve su harcamalarıdır. Kira kalemi çok önemlidir. Yapılan çalışmalar Türkiye’de ev sahipliği oranının %85’e ulaştığını göstermektedir. Bu nedenle endekse ayrıca “İzafi Kira” kalemi konmuştur. Yani kendi evinde oturanlara da “eğer ödeselerdi” mantığı ile bir kira ödemesi atfedilmektedir. bilgi

Üçüncüsü “Giyim” gurubudur. Endeksteki ağırlığı %9.71’dir. 73 ayrı kalem halinde 158 maldan oluşmaktadır. Hemen arkasından %9.35 ağırlığına sahip “Ev Eşyası” grubu gelmektedir. 67 kalemde 138 ayrı malı kapsamaktadır.

Bu dört grup endeksin %75’ini oluşturmaktadır. Bu oranın %55’i çeşitli mallardan %20’si ise kiradan oluşmaktadır. Endeksin geri kalan %25’i ise “hizmetler” ağırlıklıdır. Diğer ana guruplar da yukarıda görüldüğü gibidir.

TÜFE’de toplam 410 kalemde 747 mal ve hizmet mevcuttur. Bunlardan yaş meyve-sebze dışında kalanlar ayın 10. ve 20. günlerinde iki defa alınmaktadır.Yaş meyve-sebze ise her hafta yani ayda 4 defa toplanmaktadır. Fiyatlar 6390 işyerinden toplanmaktadır. Örneğin “Gıda” grubu için fiyat alınan işyeri sayısı 1223’tür. Her mal ve hizmet için türüne göre, ne kadarının büyük işyerlerinden ne kadarının da küçük iş yerlerinden alınacağı da ayrıca belirlenmektedir. Görüldüğü gibi TÜFE, son derece kapsamlı bir çalışma sonucunda hesaplanmaktadır.

Bütün bu çalışmalara karşın bu her iki fiyat endekslerinin yetersizlikleri bulunmaktadır. Bunları şöyle sıralamak mümkündür:

· Fiyat endeksleri belli bir örneğe ve basitleştirmeye dayanır.

· Üretim yapısı ve yeni mallar her zaman dikkate alınmaz.

· Hangi malın modele alınacağının tespiti zordur.

· Endeksler malların kalite gelişmesini yansıtmaz.

· İstatistiki araştırmalar güçlükler doğurur.

Fiyat endekslerinin anlamı ve değeri bu gözlemlerin ışığı altında düşünülmelidir.

finans

Türkiye’de ve Dünyada Enflasyonu Tetikleyen Genel Nedenler

2010-04-02T08:13:00.001-07:00

3.2.Türkiye’de ve Dünyada Enflasyonu Tetikleyen Genel Nedenler

Bu bölümde Türkiye’de ve dünyada enflasyona neden olan etkenlere kısaca göz atacağız.

· Döviz kurlarının, enflasyon oranının üstünde artışı yeni fiyat artışlarına sebep olur.

· Kredi faiz oranlarının, enflasyonun çok üstünde olması, maliyetleri yükseltmesinden dolayı yeni fiyat artışlarına yol açar.

· Emisyon ve para arzının hızlı bir şekilde artması enflasyonun habercisi olarak kabul edilir.

· Tekelleşme ve fiyat anlaşmaları fiyatları yükseltir.

· Bütçe açıklarının yüksekliği sonraki dönemlerde fiyatların tırmanışa geçeceğinin işaretidir.

· Hazine bonosu ve devlet tahvili faizlerinin yüksekliği enflasyonu yükseltir.

· Kuraklık nedeniyle tarımsal üretimin düşmesi enflasyonist etki yapar.

· Ekonominin canlı olduğu ve ücretlerin yükseldiği dönemlerde fiyatlar hareketlenir.

· Enflasyonist beklentiler, yeni fiyat artışları üretir.

· Dünya piyasalarında herhangi bir malın fiyatının yükselişi iç piyasaya da yansır.

· İstikrarsızlık ve belirsizlik dönemlerinde fiyat artışları görülür.

· Geri teknoloji maliyetleri yükselterek enflasyonu körükler.

· Enflasyon oranının çok üstünde belirlenen ücret artışları ve yüksek faizler de fiyatları hareketlendirir.

· Yatırımların duraklaması da sonraki dönemlerde arzdaki artışı önleyeceği için fiyatları yükseltir.

Türkiye’de Enflasyon

2010-04-02T08:12:00.001-07:00

3.1.Türkiye’de Enflasyon

Sürekli ve yüksek oranlı fiyat artışları olarak tanımlanan enflasyon, ekonomide makro ve mikro etkiler yaratır. Makro düzeyde ekonomi çarklarını aksatan enflasyon, mikro düzeyde de toplumsal sonuçlar doğurmaktadır.

Türkiye’de enflasyon, petrol fiyatlarından kaynaklanan dış şoklarla başlamış ve önlenemeyen bütçe açıkları ile yüksek düzeye çıkmıştır. Enflasyon ülkemizde birçok kaynaktan beslenmektedir. Bunlardan ilki, bütçe açıklarıdır (kamu gelir-gider dengesizliği).Hızlı nüfus artışı ile hızlı kalkınma ihtiyacının yarattığı alt yapı yatırımları, sürekli artan enflasyon beklentisi ve TL’nin yabancı paralarla ikamesi (yabancı paraların TL. yerine kullanılıyor olması. Örneğin, dolarla ödenen kiralar.) enflasyonu besleyen etkenlerdendir. Ayrıca, devletin ekonomi içindeki üretici rolünün hâlâ büyük olması, bir başka deyişle özelleştirmenin hızlandırılamaması, kayıt dışı ekonominin büyüklüğü ve kilit bürokratik kadrolardaki sık değişiklikler enflasyonun yapı taşlarını oluşturmaktadır.

Gelişmiş ülkelerde %3-5’ in üzerinde bir enflasyon rakamına izin verilmemektedir. Çünkü enflasyonun sadece ekonomik değil; sosyal, politik ve kültürel yönleri vardır. En önemli etkisi gelir ve servet dağılımını değiştirmesidir. Refah, bir sosyal tabakadan diğerine kaymakta, sosyal tepkilere neden olmaktadır. Alternatif yatırım alanlarının cazip hale gelmesiyle gerileyen yatırımlar işsizliğin artmasına neden olmaktadır. Örneğin, faizle para kazanmanın tercih edilmesi gibi. Oluşan belirsiz ortam nedeniyle yabancı sermaye girişi düşük kalmaktadır. Bütçenin açık vermesi sonucu olarak borçlanma giderek artmaktadır. Para basımı ile zaten fazla olan para arzı (piyasada dolaşımda olan para miktarı) artırılmaktadır. Bunun nedeni ise ekonominin katma değer özelliğinin azalmasıdır. Yani kaynak meydana getirilmeden harcamaların sürdürülmeye çalışılması, piyasadaki para miktarının ekonominin fiziksel büyümesinden (gerçek büyüme) daha hızlı artması sonucunu doğurmaktadır.

Enflasyon aynı zamanda dış ödemeler dengesini (uluslar arası ticari ilişkiler dengesi) olumsuz yönde etkilemektedir. Enflasyon hızı yabancı ülkelerden fazla olduğunda devalüasyon yapılmadığı taktirde tüketici, fiyatının aynı ya da daha düşük olması nedeniyle ithal malları tercih etmektedir. Verimlilik ve kalite, spekülasyon (dengesiz anlık gelirler) kazançların daha cazip hale gelmesi nedeniyle düşmektedir. Esnaf ve sanatkarların satmak üzere aldıkları malların, sattıklarından daha hızlı fiyat artışı göstermesi, bu kesimin sattıklarının yerine yenisini koyamamalarına neden olmakta, yani sermaye erimesi oluşmaktadır.

Meslek gurupları açısından bakıldığında en büyük zararı işçiler, emekliler ve memurlar görmektedir. Ticari araçlar ve tüketiciye doğrudan doğruya mal ve hizmet sunanlar en az etkilenenlerdir. Çünkü enflasyonun asıl kurbanları, enflasyon karşısında reel olarak ( enflasyon, faiz vs. etkilerden sıyrılmış olarak) gelir kaybeden sabit ve dar gelirlilerdir. Bununla beraber yine araştırmalara göre gelir düzeyi yükseldikçe, enflasyondan olumsuz olarak etkilenme oranı belirgin bir biçimde düşmektedir.

Enflasyonist ortamda tasarruflar büyük oranda dövize çevrilerek saklanmaktadır. Bankalar ise, önceki yıllara oranla, ikinci sıraya gerilemiştir.

Enflasyonist ortamdaki önlemlere bakıldığında, aileler ilk tepki olarak tasarruflarını azaltıp tüketimini kısmaktadır. Ancak enflasyonun etkilerini azaltamayan aile harcama kısıntılarına gider. Araştırmalara göre en yüksek kısıntıyı giyim masraflarında yapar. Bunu sırasıyla mutfak, tatil, eğlence ve kitap-gazete vb. harcamalar takip eder. Fazla çalışma ve diğer aile fertlerinin de çalışması başka bir çözüm yoludur. Aile, son olarak da servetin çözülmesi (altın vb. ziynet eşyalarının satılması) ve borç alma yollarına başvurur.

Türkiye’de yirmi yılı aşkın süredir devam eden enflasyon sorunu, çeşitli zamanlarda çözülmeye çalışılmış, fakat başarılı olunamamıştır. Anti-enflasyonist politikalar kısa dönemde ekonomide önce daralma ortamı yaratacaktır. Üretimin düşmesi, reel kârların gerilemesi ve işsizliğin artması sonucu ekonomideki tüm birimlerin bedel ödemesi gerekmektedir. Taraflar bu yükü üstlenmek istemektedir. Reel faizlerin yükselmesi ve kısa vadeli, kısmi ve yüzeysel anti-enflasyonist politikalar uygulanması bir diğer başarısızlık nedeni olmuştur. Hızlı nüfus artışı, tüketim beklentileri yüksek genç ve dinamik nüfus, Türkiye’nin doğal enflasyon oranının yükselmesine yol açmıştır. Enflasyonun uzun yıllar devam etmesi, ekonomik birimlerin uyum mekanizması geliştirmesine neden olmuştur. Bu da anti-enflasyonist politikaları olumsuz etkilemiştir.

finans

Enflasyonu Önlemeye Yönelik İstikrar Programları

2010-04-02T08:11:00.001-07:00

2.2.Enflasyonu Önlemeye Yönelik İstikrar Programları

Dünya üzerinde karşılaşılan temel dengesizlik hali enflasyon olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle ülkeler enflasyonu en önemli neden olarak görmektedirler. IMF gibi uluslar arası kuruluşlar da enflasyon sorunu ile karşılaşılan ülkelere yönelik istikrar programları önermektedirler.

2.2.1.Enflasyonu Önlemeye Yönelik Programlar ve Özellikleri

Enflasyonu önlemeye yönelik programlar temelde ortodoks ve heteredoks programlar olarak ikiye ayrılmakta, bu programların ek önlemler ve yapısal reformlarla desteklenmesi önerilmektedir.

2.2.1.1.Ortodoks İstikrar Programları

Ortodoks (geleneksel) istikrar programları para ve maliye programları kullanarak iç ve dış dengeyi birlikte gerçekleştirmeyi esas alan programlardır. Bu programlar:

· Bütçe dengesinin sürekliliğini sağlamak

· Kambiyo kurunu sabitleştirmek

· Merkez bankasını bağımsızlaştırmak veya bağımsızlığını denetlemek

· Dış desteği sağlamak

· Toplumsal desteği sağlayıcı ortamı oluşturmak

2.2.1.2.Heteredoks İstikrar Programları

Heteredoks (çoklu) istikrar programları, ortodoks istikrar programları tedbirlerine ilave olarak uyguladıkları ücret ve fiyatlara doğrudan müdahale eden tedbirlerle üretim ve istihdam düzeyinde gerileme meydana getirmeden enflasyonu kısa sürede ve ani olarak aşağı çekmeye yönelik programlardır. Bu programlar bütün nominal çıpaları kullanarak ekonomik dengeyi sağlamaya çalışırlar.

Heteredoks istikrar programları enflasyon bekleyişlerinin hızla düşmesi için bir anahtar fiyatın temel olarak alınması ve bu konuda istikrarın sağlanması görüşündedir. Bu anahtar fiyata, “Program Çıpası” denilir. Bunun altında yatan sebep ise akıntıya kapılan bir geminin sürüklenmesini önlemek için denize atılan çapa gibi ekonomide dengeyi ve sürüklenmeyi önleyici bir rol oynamaktadır. Bu çıpa, döviz kuru, faiz oranı, para arzı, banka kredileri, ücretler olabilmektedir. Ancak uygulamada tek bir çıpa ya fazla yük yüklenmemesi için birden fazla çıpa seçilebilmektedir.

Bununla birlikte heteredoks istikrar programları:

· Kambiyo kurunun sabitleştirilmesi

· Para ve kambiyo kredi tavanlarının belirlenmesi

· Ücretlerin ve sözleşmelerin dondurulması ve gelirler politikalarının uygulanması

· Geçici veya kısmi fiyat kontrollerinin uygulanması, gibi temeller üzerine kurulmuştur.

2.2.1.3.Ek Önlemler

Her iki program uygulamasında da makro ekonomik dengeyi çabuk ve hızlı bir şekilde gerçekleştirmek amacıyla ek önlemler uygulanması gerekmektedir. Bu önlemler:

· Faiz oranlarını belirleme konusundaki şartların belirlenmesi

· Yeni bir para biriminin tedavüle çıkarılması veya sıfırların atılması

· Likit varlıkların endekslenmesi veya dövize bağlanmasının önüne geçilmesi

· İç borcun yeniden yapılandırılması, bunun için işletmeler, bankalar ve hükümet arasında kamu borçlarını düzenleyici esasların belirlenmesi.

2.2.1.4.Yapısal Reformlar

İstikrar programı uygulayan ülkelerin tekrar böyle bir istikrar programı uygulayacak duruma düşmemesi açısından istikrar bozucu unsurları ortadan kaldırmayı amaçlayan uygulamalara da yapısal reformlar denilmektedir.

· Ödemeler bilançosundaki cari hesapların liberalize edilmesi (dış ticareti engelleyici kotalar, lisanslar gibi unsurların kaldırılması)

· Mali reformların yapılması (vergi, harcama transfer sistemleri)

· Ulusal finansal piyasalar ile sermaye piyasalarının engellerden arındırılması ve finansal aracılık için yeni kurumların oluşturulması

· Emek piyasalarındaki giriş çıkış engellerinin kaldırılması ve serbestleştirilmesi

2.2.2.Enflasyonun Önlenmesi Konusunda Şok Programlar

Uygulamada “şok hindi-cold turkey” olarak ifade edilen yaklaşım, nominal milli gelir artışındaki ani ve sürekli bir düşüşü ifade eder. Ekonominin belirli bir enflasyon oranında dengede olduğu bir durumda milli gelirdeki büyümenin aniden düşürülmesi halinde enflasyon oranında da belirli bir düşüş gerçekleşebilecektir.

Nominal milli gelirdeki büyümenin düşmesi toplam talep baskıları ile fiyatlar genel seviyesinde de düşmelere yol açabilecektir. Ancak milli gelirdeki düşme ile fiyatlar genel seviyesindeki düşme aynı oranda olmayabilecektir. Örneğin enflasyon beklentilerinin %10 ve reel milli gelirin 100 olduğu bir ekonomide nominal milli gelirdeki büyümenin %10 oranında düşürülmesi nominal milli gelirde %6’lık bir düşüş gerçekleştirebilecek, bu düşüşün dört puanı reel milli gelirde iki puanı da enflasyon genel seviyesinde görülebilecektir. Yani milli gelirdeki nominal bir artışın düşürülmesi aynı oranda fiyatlar genel seviyesini düşürmeyecek, etkileşim reel milli gelirde deha büyük, enflasyon seviyesinde daha küçük kalacaktır.

Şok politikalarının başarılı sonuçlar verebilmesi için şoktan sonra izlenecek politikaların güvenilirliğinin hızla yükselmesi gereklidir. Bu amaçla da kamu harcamalarındaki kesintilerin. Hemen devreye girmesi, vergi artışlarının gerçekleşmesi, talep baskısı oluşturan unsurların elimine edilmesi gerekmektedir. Yani şok milli gelir büyümesinin azaltılmasının sağladığı ara avantajlar hemen enflasyonu meydana getiren unsurların ortadan kaldırılması için kullanılırsa uygulama başarılı olacaktır.

finans

Enflasyon ve Etkileri

2010-04-02T08:10:00.001-07:00

2.1.Enflasyon ve Etkileri

Fransızca bir kelime olan enflasyon şişkinlik anlamına gelir. İktisatta enflasyon denince: “fiyatlar genel düzeyindeki devamlı yükselmeler” olarak anlaşılır. Fiyatların bir defalık yükselmesine enflasyon değil fiyat artışı denir. Enflasyon; sosyal, siyasal, ekonomik sorunlara yol açan çok boyutlu bir sorundur. Enflasyonun bu olumsuz etkilerini aşağıdaki başlıklar altında incelememiz mümkündür.

2.1.1.Enflasyonun Başlıca Ekonomik Etkileri

Enflasyon, faktör gelirleri, tasarruf ve yatırımlar, ödemeler dengesi, sermaye üzerinde olumsuz etkilerde bulunur ve bu alanda dengesizliklere yol açar.

2.1.1.1.Enflasyonun Verimlilik Üzerindeki Etkileri

Enflasyonun ilk etkilerinden birisi verimlilik kaybına yol açan etkisidir. Buna “ayakkabı eskitme maliyeti-shoe leather cost” denmektedir. Çünkü enflasyonist ortamda insanlar ellerinde nakit para tutmak istemeyecek ve ihtiyaçlarını karşılamak için sürekli bankaya gidip gelme zorunda kalacaklardır. Bu da iş verimini düşürerek insanların boş zaman kayıplarını arttıracaktır bu yüzden buna ayakkabı eskitme maliyeti adı verilmektedir. İş kaybı, verimlilik kaybı, zaman kaybı olarak ifade edilebilecek bu maliyetleri, ev ve iş yerlerindeki gereksiz zihni meşguliyet ve benzeri kayıplarla da genişletmek mümkündür.

2.1.1.2.Enflasyonun Faktör Gelirleri Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun etkin olduğu dönemlerde fiyatlar nominal ücretlerden daha hızlı arttığından reel ücretler devamlı düşme göstermektedir. Nominal ücretleri reel ücretler düzeyine çıkartmak için başvurulan katsayı artışı ve toplu sözleşmeler, enflasyonun yıkıcı etkilerini giderecek büyüklükte olmamaktadır. Zaten bu ve buna benzer karakterdeki istekler talep ve maliyet enflasyonuna yol açar endişesiyle ücret gelirleri enflasyon artışının altında tutulmakta ve enflasyonun gerisinde kalmaktadır.

Faiz ve kira gelirleri üzerinde enflasyonun meydana getirdiği aşınmanın önlenebilmesi, akitlerin bir enflasyon primi içerebilmelerine bağlıdır. Böylece nominal faiz oranı ve kira enflasyon oranı dahilinde yükselecek reel faiz oranı ve kira sabit kalacaktır.

İşletmeler ve karlar üzerinde ilk bakışta enflasyon olumlu etki yapıyor gibi görünmektedir. Bunun sebepleri:

· Öz sermaye ve sabit varlıkların satın alma değerleri üzerinden işlem görerek yıpranma payı ayrılması.

· Enflasyon nedeniyle nominal satış gelirlerinin artmakta olmasıdır.

Ancak üretim süresinde karşılaşılan maliyet artışları, satış fiyatlarına yansıtılabildiği sürece, nominal karlarda görülen kabarma, yıpranma paylarının gerçekçi bir biçimde hesaplanmamasından doğmuş olacaktır. Bu karların dağıtılması ise öz sermayenin tüketilmesi anlamına gelir. Dolayısıyla enflasyon, nominal karın yükselmesine, reel işletme sermayesinin eksilmesine yol açan bir süreçtir. Enflasyonunun üretim faktörlerinin gelirlerini belirsizleştirmesi bu faktör sahiplerinin ileriye yönelik planlarını alt üst etmekte ve üretim tüketim dengesinin bozulmasına yol açmaktadır.

2.1.1.3.Enflasyonun Tasarruflar ve Yatırımlar Üzerindeki Etkileri

Enflasyon, gönüllü tasarrufları azaltmaktadır. Fiyatların devamlı yükselmesi ve tasarrufun getirisi olan faizin bu artışı izleyememesi, daha doğrusu negatif reel faiz, tasarrufların başka alanlara kaymasına yol açmaktadır. Bu birikimler ya verimsiz yatırım alanları olan altına, gayri menkule ya da enflasyonu daha da kamçılayacak tüketim harcamalarına yönelmektedir. Sonuç olarak yatırımlar için gerekli kaynaklar ekonominin kendi içinde sağlanamaz hale gelmektedir.

Yatırımlar üzerinde de enflasyonun olumsuz etkileri vardır. Kamu kesiminin ve özel kesimin yatırımları devamlı fiyat yükselmeleri nedeniyle başlangıç maliyetlerinin çok üzerinde gerçekleşmektedir. Enflasyon, işletmelerin yatırımlarının zamanında ve beklenilen maliyetlerle gerçekleşmesini önlediğinden arz talep dengesini bu yüzdende bozmaktadır. Ayrıca spekülatif kazançların karlılık oranın yüksekliği bu yöndeki girişimleri arttırmış, ekonomik fonlar üretim kaynaklarının geliştirilmesi, genişletilmesi yerine spekülatif faaliyet alanlarına yöneltilmiştir.

Arz yetersizliği ve aşırı talep mal kıtlıklarının, kara borsanın sebebi olurken bu malları ellerinde bulunduranlara haksız kazanç kapılarını aralamıştır.

Bu nedenlerle yatırımların rasyonel ve etkin dağılımı bozulduğu gibi kaynakların verimli alanlarda değerlendirilmesi de sağlanamamaktadır.

2.1.1.4.Enflasyonun Ödemeler Dengesi Üzerindeki Etkisi

Enflasyon sonucu iç piyasada üretilen malların fiyatları yükseldiğinden bunların ihracat imkanları daralmaktadır. Dolayısıyla ihracatı teşvik gayesi ile bir çok suni yöntemler (ihracatta vergi iadesi, düşük faizli ihracat kredisi verilmesi, vergisiz hammadde ve makine ithali vb...) uygulanmaktadır.

Diğer taraftan ithal malların fiyatları dengeli kaldığı sürece bunlara olan talep hızla artmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde gösteriş tüketimi eğiliminin kuvvetli olması nedeniyle zaten fazla olan ithal malları kullanım oranının, fiyatlardaki düşüklükle desteklenmesi döviz rezervlerinin erimesine yol açmaktadır. İhracatın azlığı ve ithalatın fazla vermesine sebep olan enflasyon ödemeler dengesine olumsuz etkiler yapmaktadır. İş fiyatlarının yükselmesine neden olan enflasyon döviz kurları ayarlanmadığı takdirde ihracatı azaltmak ve ithalatı arttırmak suretiyle ülkenin yoksullaşmasına yol açmaktadır.

2.1.1.5.Enflasyonun Sermaye Tekelleşmeyi Arttırıcı Etkisi

Enflasyonist bir ortamda bazı endüstri dallarının karlılıklarında artışlar olsa da ekonominin bütünü açısından ortalama kar hadlerinde düşüş gerçekleşir. Bu da serbest piyasa ekonomilerinde yatırımları olumsuz yönde etkiler. Örneğin yıpranma payları yıpranma yatırımlarını karşılamayacak kadar küçülür. Sermaye malları stokunu eski düzeyde tutabilmek için ayrılmış olan amortismanlardan daha büyük bir kaynağa ihtiyaç doğar. Öte yandan enflasyondan doğan talep artışını karşılayabilmek için kapasite artırımı gerekir. Bu yatırımların finansmanı konusunda firmaların başvurabilecekleri kaynaklar fazla değildir. Hisse senetleri karlı olmadığında fazla alıcı bulamaz. Faiz oranlarının yüksekliği borç maliyetini yükseltmektedir. Bu sebeple firmalar iç kaynaklara başvurmak zorunda kalmakta ve bu kaynakların da yetersiz olması sebebiyle ya emek yoğun yatırımlar ya da firmalar arası ortak girişimler artar bu da tekelleşmeye yol açar.

2.1.2.Enflasyonun Mali Etkileri

Enflasyon mali açıdan aşağıdaki sorunlara yol açar.

2.1.2.1.Enflasyonun Vergi Gelirleri Üzerindeki Etkisi

Enflasyon sonucu vergi gelirlerinin arttığı gözlenmektedir. Enflasyon dönemlerinde nominal gelirlerde artış olduğundan vergi gelirlerinde reel bir artış olup olmadığı enflasyondan doğan gelir artışlarının ne kadarını massedebildiğine bağlıdır. Ülkemizde son yıllarda vergi gelirlerinde reel bir artış söz konusu değildir. Özellikle sabit oran ve matrahlı vergiler enflasyonun etkisiyle aşınmakta ve önemli vergi kaybına neden olmaktadır.

2.1.2.2.Enflasyonun Vergi Kaçakçılığı Üzerindeki etkisi

Enflasyon reel işletme sermayelerini aşındırıcı bir özelliğe sahip olması sebebiyle işletmeler gerçek işletme sermayelerini koruyabilmek için vergi kaçırma yoluna gitmektedirler. Eğer bunu yapmazlarsa gerçek işletme sermayelerinin bir gün tükendiğini görmek durumunda kalacaklardır. Bu nedenle enflasyon, vergi kaçağını teşvik edici ve gizlenmesine yarımcı olucu bir etken olarak karşımıza çıkmaktadır.

2.1.2.3.Enflasyonun Bütçe Üzerindeki Etkisi

Yükselen fiyatlar kamu harcamalarını maliyetini yükseltmekte fakat gelirlerin enflasyon oranına endekslenmemesi sebebiyle reel gelirleri azaltmaktadır. Böylece devamlı açık veren bir bütçe ortaya çıkmaktadır. Devletin merkez bankasına olan borçları kabarır bu da dengesizliği arttırır.

Böylece enflasyon bütçe açıkları doğurmakta bütçe açıkları da enflasyonu besleyerek bir kısır döngü oluşturmaktadır.

2.1.3.Enflasyonun Sosyal ve Siyasal Etkileri

Enflasyon, sosyal ve siyasal sorunlara yol açmakta ve sosyal dengenin bozulmasına yol açmaktadır.

2.1.3.1.Enflasyonun Gelir Dağılımını Bozucu Etkisi

Enflasyon dönemlerinde dar ve sabit gelirliler zarar görürken büyük tüccar ve sanayici, serbest meslek erbabı, mal darlığını ve üretim yetersizliğini kullanarak spekülatif kar peşinde koşanlar karlı çıkmaktadırlar. Servetlerini para olarak ellerinde tutanlar paranın satın alma gücü oranında servetlerinden kaybederlerken, servetini; gayrimenkul, altın, dayanıklı tüketim malı şeklinde ellerinde tutanlar bu süreçten kazançlı çıkmaktadırlar. Dolayısıyla elde mal tutmak para tutmaktan daha karlı duruma gelmekte bu da kıtlığa ve karaborsaya yol açmaktadır. Enflasyon dönemlerinde borçlu olanla, enflasyon oranında kar ederken alacaklı olanlar bu oranda zarar etmektedirler.

Gelir bölüşümünü üreticiler ve spekülatörler lehine, sabit gelirliler aleyhine değiştiren enflasyon, gelir dağılımındaki dengesizliği zamanla arttırarak toplumda yoksulların sayısını arttırmakta ve sınırlı sayıdaki insanların aşırı zenginleşmesine yol açmaktadır.

2.1.3.2.Enflasyonun Ahlaki, Manevi ve Hukuki Değerleri Bozucu Etkisi

Üretim yetersizliği ve her şeyin satılabildiği bir piyasa mal ve hizmet kalitesinin düşmesine neden olmaktadır. Kara borsa eğilimi artmakta spekülatif ve haksız kazançlarla zengin olmanın yolunu bulanların lüks ve israf harcamaları çoğalmaktadır. Bu, bir taraftan toplumun ahlaki ve manevi değerlerinde bozucu etki yaparken; diğer taraftan kolay zengin olma hevesini kamçılayarak halk sağlığı mal kalitesi, insan haysiyeti gibi yüce değerlerin horlanmasına yol açmaktadır. Borçlunun daha menfaatli hale gelmesi insanlar arası ilişkilerde menfaat duygusunu öne çıkarmakta tefeciliği yaygınlaştırmaktadır.

2.1.3.3.Enflasyonun Sosyal Gerginliği Arttırıcı Etkisi

Hızlı enflasyonun yaşandığı bir toplumda bir tarafta haksız ve vergilendirilmemiş kazanç sahiplerinin lüks ve israf yaşantılarını sergileyen gazete sütunları, diğer tarafta iş bulma mutluluğuna eremeyenler ve geçinebilmek için mesaiye mesai katanlar vardır. Böyle bir toplumda gerginlikleri azaltmak oldukça zordur, bunları istismar ederek kıvılcımları yangınlara dönüştürmek ise oldukça kolaydır. Aslında, bir ülkenin sosyal yapısını değiştirmek için karşılaşılan zorlukları bertaraf etmede kullanılan en güzel araç enflasyondur.

Netice olarak bir çok iktisadi, siyasi, sosyal ve ahlaki sorunlara yol açan yüksek enflasyonla bir toplumun varlığını sürdürmesi mümkün değildir. Her ne kadar enflasyonda toplumun bazı kesimleri karlı çıkıyor gibi görünse de sonuç olarak enflasyon toplumun bütün kesimlerini olumsuz olarak etkiler.

finans

Enflasyonun Çeşitleri

2010-04-02T08:09:00.001-07:00

1.2.Enflasyonun Çeşitleri

1.2.1.Talep Enflasyonu

Talep enflasyonu aşağıda Şekil 1.1 de gösterildiği gibi toplam arz sabitken toplam talebin artması nedeniyle oluşmaktadır.

Şekil 1.1. Talep Enflasyonu

Şekilde ekonomi başlangıçta S toplam arz ve D1 toplam talep eğrilerinin kesiştiği A noktasında dengede olsun. Bu denge noktasında fiyat düzeyi Y1 dir. Ekonomi bu durumda iken toplam harcamaların arttığını varsayalım. Talepte meydana gelen bu artış toplam talep eğrisinin D1 den D2 ye doğru kayması ile gösterilmiştir.

Toplam talebin bu şekilde sağa kayması ile P1 fiyat düzeyinde Y1-Y3 kadar aşırı talep meydana gelecek, ekonomide hem fiyatlar hem de üretim yükselerek A noktasından B noktasına gelecektir. Fiyatların bu şekilde P1 den P2 ye yükselmesi talep kayması nedeniyle meydana geldiğinden bu duruma “Talep Enflasyonu” denmektedir.

1.2.2.Maliyet Enflasyonu

Bir ekonomide mal ve hizmetlere olan talep sabitken arzın azalması yani sola kayması nedeni ile de enflasyon oluşabilir. Bu durumu Şekil 1.2. de inceleyebiliriz.

Şekil 1.2. Maliyet Enflasyonu

Şekilde başlangıçta D1 talep eğrisi ile S1 arz eğrisinin kesiştiği A noktasında ekonomi dengededir. Reel üretim düzeyi y1 ve fiyatlar genel düzeyi P1 dir. Ekonomide mal ve hizmetlere yönelik talepte bir değişme yokken maliyet artışı sebebiyle toplam arzın azaldığını yani S1 den S2 ye sola doğru kaydığını varsayalım. Bu kayma maliyetleri artan firmaların aynı miktar mal ve hizmeti daha yüksek bir fiyattan üretmeye razı olacaklarını gösterir.

Maliyetlerin artmasıyla meydana gelen arz kayması sonucu P1 fiyatı seviyesinde ekonomide “Talep Fazlası” meydana gelecek, buna bağlı olarak fiyatlar yükselerek ekonomi A noktasından B noktasına gelecektir. Fiyatların bu şekilde arz kaymasına bağlı olarak yükselmesine “maliyet enflasyonu” denir.

Ekonomide Bütün Maliyet Artışları Enflasyona Neden Olur mu?

Yukarıda maliyet artışlarının arz eğrisini sola kaydırarak enflasyona neden olacağını belirtmiştik. Gerçekte maliyet enflasyonunun oluşabilmesi belli şartlara bağlıdır.

İlk olarak maliyet enflasyonunun oluşabilmesi için girişimcilerin maliyet artışlarına karşı tepkilerinin sert olması gerekir. Bir başka deyişle girişimciler karlarını artan maliyetler karşısında muhafaza etmek istemektedirler. Girişimcilerin karlarındaki azalmaya rıza gösterip maliyet artışlarını fiyatlara yansıtmadıkları durumda maliyet artışları enflasyonist bir etki doğurmayacaktır.

İkinci olarak, bir maliyet unsuru olan ücretlerde meydana gelen artışların maliyet enflasyonuna neden olabilmesi için ücret artışının verimlilik artışına paralel olmaması gerekir. Ücretler artarken emek verimliliği de aynı oranda artarsa maliyetler yükselmeyeceğinden enflasyon da oluşmayacaktır.

Üçüncü olarak, malların fiyatlarında meydana gelen yükselmeler malların sürümünü engellememelidir. Eğer üretilen malların çoğunun talep fiyat esneklikleri düşük ise bu taktirde maliyet artışı nedeniyle malların fiyatları yükseldiğinde satın alınan miktarlar fazla azalmayacak, enflasyonist süreç başlayacaktır. Bunun tersine fiyat artışlarına karşılık tüketicilerin taleplerini önemli ölçüde azalttıkları durumda, talep esnekliği yüksek olacak enflasyonist süreç başlamayacaktır.

Son olarak, maliyet enflasyonunun sürebilmesi için emisyonun da artması gerekir. Çünkü artan maliyetler karşısında hükümet, emisyon hacmini genişleterek talebi özendirici politika izlemezse maliyet enflasyonu süreci başlamaz. Fiyatlar bir miktar yükselir ve durur.

1.2.3.Yapısal Enflasyon

Ekonomik yapının esneksizliğinden kaynaklanan enflasyon, özellikle azgelişmiş ülkelerde enflasyonun önemli bir nedeni olarak gösterilir. Ekonomik yapının katılığı sonucu belli sektörlerdeki üretim, bu sektörlerde ortaya çıkan talep değişmelerine kısa zamanda uyum göstermemektedir. Uyum sürecinin yavaş işlemesinin nedenleri arasında kaynak hareketliliğinin düşük olması, sermaye, döviz, nitelikli iş gücü yetersizliği gibi etkenler gösterilebilir. Dolayısıyla, ekonomide genel bir talep fazlası bulunmamakla birlikte, belirli bir sektörün ürünlerine karşı çıkan talep artışları üretim artışına değil bu sektörlerde fiyat ve ücret artışlarına yol açmaktadır. Oysa bu etkiler tek yönlü olarak ortaya çıkarlar yani talebin arttığı endüstrilerde ücretler ve fiyatlar yükselirken talebin düştüğü endüstrilerde ücret ve fiyat düşüşleri olmaz. Böylece kısmi talep genişlemesi ve ekonomik yapının katılığı sonucu ortaya çıkan fiyat ve ücret artışları para arzının sürekli artırıldığı durumlarda giderek tüm ekonomiye yayılır ve genel bir enflasyona dönüşür.

ABD’de 1953-1958 dönemi için yapılan bir araştırmada fiyat yükselişinin oligopol kuran sanayilerin davranışından doğduğu saptanmıştır. Bu sanayi kollarının ise demir-çelik, mekanik, otomobil, kauçuk sanayileri olduğu görülmüştür. Oysa 1942-1947 yılları arasında fiyatlar rekabetçi sanayi ve işletmelerce belirleniyordu. Bazı yıllarda rekabetçi pazarlarda fiyatların düşmesine karşılık eksik rekabetçi pazarlarda fiyatlar yükselmeye devam etmiştir. Bu fiyat yükselişlerinde talep ve maliyetler önemsiz kaldığından bunlara “Yapısal Enflasyon” denmektedir.

1.2.4.Stagflasyon (Enflasyon ve Durgunluk)

1953-1967 döneminde batının belli başlı sanayi ülkelerinde enflasyon oranının yıllık ortalaması %2’nin biraz üzerinde seyretmiştir. Ama 1968 yılından sonra durum büyük ölçüde değişmeye başlamıştır. Bir yandan ücretler ve hammadde fiyatları hızla artarken petrol dört kat yükselmiştir. Böylece eşine rastlanmayan bir enflasyon dönemine geçilmiştir. 1973 yılından sonra iki yıl içinde tüm OECD ülkelerinde enflasyon oranı %26’yı bulmuştur. Bu oran İngiltere’de %44’e ulaşmış Japonya onu %38 ile izlemiştir.

Enflasyon ve durgunluğun birlikte ortaya çıkması hem yeni bir olaydır hem de açıklaması oldukça zordur. Bu açıklama tek bir nedenle yapılamaz.

Dar anlamda stagflasyon ABD’de 1970 yılının ilk yarısı ve İtalya’da 1969’un ilk yarısı hariç İngiltere’den başka bir yerde görülmedi. Özellikle dış ekonomik denge olmak üzere İngiltere’de genel dengeyi sağlamak amacıyla toplam talebin kısılması politikası enflasyonu önlemeye yetmedi.

P.Coulbois stagflasyonu şöyle tanımlamaktadır: “Nominal talep artışındaki bir düşme karşısında fiyatlardaki duyarsızlığa stagflasyon denir.” Yeni bir konjonktürel durum olan stagflasyonun zaman ve yer bakımından sınırlı olduğu görülmektedir. Çünkü olay, uluslar arası bir niteliğe bürünmeden yalnız İngiltere ve ABD’yi etkilemiştir. Avrupa ülkeleri bu olayın dışında kalmışlardır. 1961-1965 döneminde ABD’de büyüme fiyat istikrarı içinde gerçekleşmiştir. Türkiye 1977’den sonra zaman zaman stagflasyon dönemleri yaşamıştır.

Stagflasyon hangi nedenlerden doğmuştur?

Öncelikle belirtilmesi gereken 1968-1971 yıllarının evrensel ücret patlayışı yılları olduğudur. ABD’de 1967-1968 yıllarında saat başına kazançlardaki yıllık artış %6.3 olurken tüm Batı Avrupa ve Japonya’da 1970 yılında kazançlardaki artışlar bunun iki katı olmuştur. 1968 yılından beri ücretlerdeki artış karlardaki artışı izlemiştir. Böylece ücret-kar sarmalı doğmuştur. Ama ücretlerdeki artış verimlilikteki gelişmeyi ve karlardaki artışı aşmış olacak ki zamanla karlar büyük ölçüde azalmıştır. Hatta işsizliğe karşı ücret artışları devam etmiştir. Bu ücret artışına paralel olarak sınai mal fiyatları yükselirken bunu ham madde fiyatlarındaki patlama izlemiştir. Hammadde fiyatlarındaki asıl patlama iki üç kat artarak 1972 yılından sonra olmuştur. Yine sonuçları oldukça iyi bilinen petrol fiyatlarında büyük artışlar ortaya çıkmıştır. Petrol fiyatları, dünyada sınai durgunluk yaratan nedenlerden biri olmuştur.

Ücretler, fiyatları gecikme ile izlediklerinden milli gelir ve verimlilik aynı kalsa bile ücretler artacaktır. Ücret ve hammadde fiyatlarının artması ekonomik durgunluğu izlemektedir. Nedenleri hala tartışılmakta olduğundan stagflasyon üzerinde görüş birliği ile bir açıklama yapılamamıştır. Herhalde neden olarak yalnız ücret artışını göstermek olanaksızdır. Nedenler tam olarak bilinip sorumluluk belli öğelere bağlanabilseydi çareyi bulmak da kolaylaşacaktı.

Bu ana başlıklar haricinde enflasyon oranı kriterine göre enflasyon üçe ayrılır.

1. Ilımlı Enflasyon: Yıllık %3-%4 gibi sürekli fiyat artışlarına ılımlı enflasyon denir. Bu tip bir enflasyonun ekonomi faaliyeti özendirdiği ve bu nedenle de faydalı olduğu savunulmaktadır.

2. Yüksek Enflasyon: Enflasyon oranının yıllık %50’leri aşması ve üç rakamlı hale gelmesiyle yüksek oranlı enflasyon ortaya çıkar. 1975 sonrasında Türkiye böyle bir enflasyon dönemi içine girmiştir.

3. Hiperenflasyon: Çok yüksek oranlı bir enflasyondur. Savaş, ihtilal, durumu veya anormal koşullarda ortaya çıkar. Hiperenflasyon durumunda fiyatlar genel düzeyindeki artış %50’lerin üzerine çıkar ve sonunda para sistemi çöker. 1914-1923 döneminde Almanya tipik bir hiper enflasyon yaşamıştır. Bu dönemde, Almanya’da fiyatlar bir milyon kat artmıştır. E. Waceman’ın hesaplarına göre, bir milyon markla 1919’da orta ölçekli bir fabrika, 1920’de bir villa, 1921’de küçük bir ev ve 1922’de bir otomobil satın alınabiliyorken, 1923’ün ilk yarısında sadece bir takım elbise satın alınabilmiştir. Bu yılın ikinci yarısında ise mark bir paçavra haline gelmiş ve lokantalarda yemek fiyatları üç-beş defa değişmiştir.

finans

Enflasyonun Tanımı

2010-04-02T08:05:00.001-07:00

ENFLASYON İLE İLGİLİ GENEL TANIM VE KAVRAMLAR

1.1.Enflasyonun Tanımı

Enflasyon, fiyatlar genel seviyesindeki devamlı ve hızlı artışlar olarak tanımlanır. Bir başka tanımla enflasyon, parasal gelirdeki fiili büyümenin, üretimdeki fiili büyümeden daha yüksek olmasıdır.

Teorik açıklamalar ile halkın enflasyon anlayışı bazı noktalarda farklılıklar göstermektedir. Halk, her fiyat yükselişini enflasyon olarak bilirken, ekonomi bilimi, devamlılık gösteren ve belli bir oranın üzerine çıkan fiyat artışlarını enflasyon olarak tanımlamaktadır. Yani fiyatların bir defalık yükselmesine enflasyon değil fiyat artışı denir. finans

ENFLASYONLA MÜCADELE IŞIĞINDA TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

2010-04-02T08:03:00.001-07:00

ENFLASYONLA MÜCADELE IŞIĞINDA TÜRKİYE EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

Gazi Erçel

Başkan

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

Washington

Eylül 1999

Bundan iki yıl önce, 1997 yılı yazında Asya krizi tırmanmaya başladı. Bir yıl önce ise 17 Ağustos 1998'de sadece Rus ekonomisini değil tüm uluslararası mali sistemi ciddi boyutlarda tehdit eden Rusya krizi patlak verdi. Dünya ekonomileri açısından geçen yılla kıyaslandığında, 1999 yazının daha sakin geçtiğini söyleyebiliriz. Ancak bu Türkiye için geçerli olmadı. 17 Ağustos 1999 tarihinde ülkemizde yaşanan deprem felaketi ülkemizi derinden yaraladı.

Deprem, hem insan kaybı hem de fiziksel altyapı açısından yıkıcı sonuçları beraberinde getirdi. Halen ölü sayısı 15.000'in üzerinde olup, yaralı sayısı 25.000'i aşmıştır. Bunun yanında, 200.000'den fazla konut hasar görmüş veya yıkılmış olup yarım milyonun üzerinde insan evsiz kalmıştır.

Şunu hemen belirteyim ki, uluslararası çevrelerden ve ulusal kaynaklardan gelen gönüllü ve ivedi yardımlar, gerek manevi yönden, gerekse yeniden inşa maliyetlerini karşılaması yönünden tesellimiz olmuştur. Yardımlara katkıda bulunanlara tek tek teşekkür ediyorum.

Şunu da vurgulamak isterim ki, bu trajik olay makroekonomik stratejimizde herhangi bir değişikliğe yol açmayacak ve enflasyonla mücadelede zor elde ettiğimiz başarının tehlikeye girmesine izin verilmeyecektir.

Bilindiği gibi, Türkiye’deki makroekonomik dengesizliklerin altında uzun süredir içinde yaşadığımız enflasyon yatmaktadır. Bu nedenle bir süredir çabalarımızı enflasyonu düşürme yönünde yoğunlaştırdık.

1998 yılının başlarında bir enflasyonla mücadele programı uygulamaya kondu. Bu program, 1997 yılı sonunda yüzde 91 olan enflasyonu orta vadede tedricen tek haneli rakamlara düşürmeyi hedeflemekteydi.

Hepimizin bildiği gibi enflasyonu düşürme programının üç temel ögesi bulunmaktadır. Bunlar, güçlü maliye politikaları, yapısal reformlar ve bu programa uygun nominal politikalardır. finans

İlk olarak maliye ve nominal politikalara değinmek istiyorum.

Türkiye uzun bir süredir enflasyon ile iç içe yaşamaktadır. Ülkemizdeki enflasyon temel olarak bütçe açıklarından ve bu açıkların finansman biçiminden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle, mali politikalar Türkiye’nin enflasyonla mücadele programının omurgasını oluşturmaktadır. Yapılan hesaplamalar, programın ilk iki yılında yaratılacak yüzde 4 veya 5 civarındaki faiz dışı bütçe fazlasının iç talep ve iç borçlanma üzerinde yoğunlaşan baskıyı hafifletebileceğini göstermektedir. Böyle bir gelişme mali otoritelerin enflasyonu düşürmedeki kararlılığını da ortaya koymuş olacaktır. Sıkı bir maliye politikasına ek esnek bir para programı uygulamasını mümkün kılarak, ekonomik istikrar hedefine ulaşmamızı kolaylaştıracaktır.

Şunu öncelikle belirtmek isterim ki, hazırladığımız para programı aynı zamanda söz konusu maliye politikaları ile tutarlıdır. Biz, Merkez Bankası olarak 1998 yılının ikinci yarısından bu yana dikkatlerimizi Net İç Varlıklar kalemi üzerinde yoğunlaştırdık ve iki temel mesaj verdik. Bunlardan ilki; kamu açıklarının bundan böyle Merkez Bankası kaynakları ile finanse edilmeyeceği, diğeri ise; Merkez Bankası'nın Türk lirası yükümlülüklerini ancak net dış varlıklarında meydana gelecek artışı finanse etmek için artıracağıdır. Hazine’ye Kısa Vadeli Avans Hesabında ve Toplam Net İç Varlıklar kalemlerinde gözlenen önemli düşüş yanında, Merkez Bankası Net Dış Varlıklarda kaydedilen önemli artış da bu politikaların sonucudur. Hiç şüphesiz bu konuda Asya ve Rusya krizlerinin olumsuz etkilerini de hesaba katmak gerekir. Bu krizlere bağlı olarak ortaya çıkan sermaye kaçışı Net Dış Varlıklar kaleminde azalışa yol açmıştır. Buna paralel olarak, İç Varlıklar kaleminde ise artış görülmüştür. Buna rağmen, bu artışının kaynağı, kamu sektörüne açılan krediler değil, Merkez Bankası'nın bankaları fonlaması olmuştur.

Merkez Bankası para programının diğer bir yönü kur politikası ile bağlantılıdır. Enflasyon hedefi doğrultusunda yürütülen kur politikasının enflasyonist beklentiler üzerinde önemli etkileri vardır. Merkez Bankası ilk olarak piyasaya hükümetçe belirlenen enflasyon hedefini onayladığının sinyalini vermiştir. Kamuoyu kur hareketlerini günlük olarak izlediğinden, hedef enflasyonu gözeten kur politikası kamuoyunun enflasyon beklentilerini etkileyen önemli bir araç haline gelmiştir. Kuşkusuz, bu politikanın başarılı olabilmesi enflasyon hedefinin gerçekçi belirlenmesine bağlıdır. Bu da enflasyon hedefinin bütçe dengesi ile tutarlı olması anlamına gelmektedir.

Enflasyonu ve enflasyonist beklentileri etkilemenin yanısıra, kur politikası doğrudan dış ticareti etkilemektedir. İstikrarlı bir reel kur politikası bu bağlamda Merkez Bankası'nı tarafsız bir konuma taşır. Bu durumda, Merkez Bankası ihracatı desteklemek amacıyla kur politikasına müracaat etmeyeceği gibi, Türkiye’nin uzun dönem ticari rekabet düzeyine zarar verecek uygulamalarda da bulunmaz.

Merkez Bankası'nın uyguladığı istikrarlı bir reel kur politikası sonucunda, ekonominin cari ödemeler dengesi reel sektör gelişmeleri tarafından belirlenmektedir. Son aylarda iç talepte bir düşüş yaşanmıştır. İthalat azalırken dış ticaret dengesinde önemli bir iyileşme kaydedilmiştir. Bunun sonucu olarak, Türkiye 1998 yılını 1871 milyon dolarlık bir cari denge fazlası ile kapatmıştır. 1999 yılında ise, yılın ikinci yarısında beklenen iç talep artışı nedeniyle düşük düzeyde bir cari açık beklenmektedir.

Maliye ve para politikaları arasındaki uyum, 1997 yılında yüzde 91 düzeyinde bulunan enflasyonun 1998 yılında yüzde 54 düzeyine düşmesini sağlamıştır. Ağustos 1999 itibariyle toptan eşya fiyat endeksine göre hesaplanan enflasyon, petrol fiyatlarında yaşanan beklenmedik gelişmelere ve yılın ilk yarısında maliye politikasındaki gevşemeye rağmen yüzde 54 düzeyini korumuştur.

Hiç şüphe yok ki Türkiye'nin uzun süredir içinde yaşamakta olduğu yüksek enflasyon süreci, enflasyonla birlikte yaşamaya alışmak gibi bazı tutum ve davranışları da beraberinde getirmiştir. Ekonomide enflasyon direncinin kırılması, yüksek düzeyde bir politik kararlılık gerektirmektedir. Bu kararlılığın bir göstergesi de yapısal reformlar alanında sergilenen başarıdır. Hiç şüphe yok ki, reformların hayata geçirilmasinde başarı sağlandıkça, programın güvenilirliği artacaktır. Şimdi, bu reformlara değinmek istiyorum.

Türkiye'nin yapısal konularda olumlu bir sicili bulunmaktadır. Son yirmi yılda ödemeler dengesinin ticaret ve sermaye hareketleri kalemleri serbestleştirilmiştir. İş gücü piyasamız esnektir. Hanehalkı iç tasarruflarının yüksekliği ekonomimizin önemli özelliklerinden birisidir. Piyasa ekonomisi ise Türkiye'nin bir başka yapısal unsurudur.

Şu anda Türkiye'nin gündeminde dört önemli yapısal reform bulunmaktadır. Bunlar sadece antienflasyonist politikaların bir parçası olmakla kalmayıp, aynı zamanda değişen global ortama uyum sağlamak açısından da önem taşımaktadır. Bunlar, bankacılık sektörü, sosyal güvenlik sistemi, tarımsal destekleme ve özelleştirme reformlarını içermektedir. Bu reformların bir kısmı parlamentodan geçmiş olup, diğerleri sıradadır.

Haziran 1999 tarihinde Parlamento'dan geçen yeni Bankalar Kanunu aşağıdaki genel amaçları içermektedir.

 Yasal boşlukları kapatmak,  Uluslararası bankacılık denetim mevzuatını uygulamak,  Bankaların denetimini bağımsız bir kuruma vermek, </LI>

 Bankaların kuruluşuna ve faaliyette bulunmasına ilişkin bazı düzenlemeleri gerçekleştirmek, </LI>

Özellikle, BIS (Bank for International Settlements) tarafından 1997 yılında saptanan “Etkin Bankacılık Denetimi için 25 Ana İlke” yeni Bankalar Kanununda yer almıştır.

Sonuç olarak, bu düzenlemeler bankacılık denetiminin çağdaş prensipleri ile uyumludur. İnanıyorum ki, yeni kanun Türk bankacılık sektörünün hızla daha sağlıklı bir yapıya kavuşmasını sağlayacaktır. Bu gelişme etkin bir para politikası için kritik bir öneme sahiptir. Para otoritelerinin orta vadede fiyat istikrarını sağlama başarısı, sadece uygun maliye politikalarının desteğine değil, ayrıca sağlıklı bir bankacılık sisteminin varlığına da bağlıdır.

Parlamento'nun onayından geçen Bankalar Kanunu ileriye doğru atılmış büyük bir adımdır. Fakat daha yapılması gerekenler var. Bir başka önemli konu da kamu bankalarının yeniden yapılandırılması ve bunların bankacılık sistemi içindeki rollerinin azaltılmasıdır. Bu bankalar, sadece rekabetin yoğun olduğu bankacılık piyasasında faaliyet göstermekle kalmayıp, aynı zamanda küçük ve orta ölçekli işletmeler ile tarım sektörüne tercihli kredi verme gibi hükümet adına yapılan işlemleri de üstlenmişlerdir. Orta vadede tercihli kredilerin kaldırılması amaçlandığından, bu bankalar özelleştirilerek ticari bir yapıya kavuşturulabilir.

Hükümetin ele aldığı diğer bir reform ise sosyal güvenlik reformudur. Şimdi son yıllarda önemli bütçe sorunlarına yol açan Türkiye’nin sosyal güvenlik sistemi konusuna kısaca değinmek istiyorum. Türk sosyal güvenlik sistemini oluşturan üç emeklilik kurumu var. Bunlardan ilki ve en büyüğü olan Sosyal Sigortalar Kurumu, işçi statüsünde çalışanlar içindir. Diğer iki kuruluştan biri devlet memurlarını, diğeri ise serbest meslek sahiplerini kapsamaktadır. Bu üç kuruluş emekli maaşlarını, çalışanlardan kesilen primlerle karşılıyor. Diğer bir ifadeyle, emekli aylıkları emeklilerin önceki birikimleri üzerinden değil, halen çalışan kesimin katkıları ile ödeniyor.

Son yıllarda artan bütçe açıklarının asıl sebebi nüfusun yaşlanması değil, erken emekliliktir. Emeklilik sistemindeki açık, emeklilik yaşının düşürüldüğü 1992 yılından beri hızla artmaktadır. Bu durumu düzeltmek üzere hazırlanan yasa Parlamento'dan geçmiştir.

Özelleştirme konusunu ele aldığımızda, Türkiye'de kamu kuruluşlarının halen önemli bir rol üstlendiğini görüyoruz. Artık hepimiz, güçlü bir özelleştirme programının devletin üstlenmiş olduğu ticari ve sanayi faaliyetlerini azaltacağını biliyoruz. Bunun sonucunda da, sübvansiyonların bütçe üzerindeki yükü azalacak, sermaye piyasalarının derinliği artacak, sermayenin daha geniş bir tabana yayılması cazip hale gelecektir. Özelleştirme, kaynak dağılımını iyileştirmeyi amaçlayan politikalarının temel bir unsuru olarak görüldüğünden, Türkiye'nin özelleştirmeye ilişkin hukuki ve kurumsal yapısını çağdaşlaştırması ve bunları Avrupa Birliği normları ile bu alanda başarı gösteren eski doğu bloku ülke ekonomilerinin halen geçerli olan normlarına yaklaştırması gereklidir.

Yeterli bir hukuki temel bu tür reformların ana unsurunu oluşturmaktadır. Bu yolda son zamanlarda önemli adımlar atılmıştır. Özelleştirme sürecini tıkayan yasal engellerin giderilmesi için Anayasa’da gerekli değişiklik yapılmıştır. Özelleştirmeye ilgi duyan yabancı yatırımcıları cezbetmek için uluslararası tahkime ilişkin olarak uzun süredir beklenen Anayasal değişiklik Parlamento'dan geçmiştir.

Türkiye için tarım sektörünün de ayrı bir önemi vardır. Bu sektör, Türkiye'nin gayrisafi milli gelirinin yaklaşık yüzde 15'ine, istihdamın ise yüzde 42'sine sahiptir. Türkiye'de tarıma sağlanan toplam desteğin son on yılda iki katından fazla arttığı görülmektedir. Oysa bu rakam diğer batılı ülkelerde giderek düşmektedir.

Türkiye'de uygulanan tarımsal destekleme sistemi karmaşık bir yapıya sahiptir. Destek iki kanaldan gerçekleştirilmektedir: Bunlar, ürüne dayalı pazarı destekleme mekanizması ile girdi kullanımına dayalı destek sağlayan Ziraat Bankası’dır. İlave tedbirler ise tarıma sağlanan ve bütçeden karşılanan genel hizmetlerin maliyetini karşılamaktadır.

Mevcut tarımsal destekleme düzenlemelerini bir gecede kaldırmak mümkün değildir. Yetkililer şu anda Dünya Bankası ile beraber gelecekte doğrudan gelir ödemesi sistemine geçilmesini hedefleyen projeler üzerinde çalışıyorlar. Mevcut destekleme sisteminden doğrudan destekleme sistemine geçişi Türkiye'de herkes benimsemektedir. Ancak, bu değişim yavaş yavaş gerçekleşecek ve biraz zaman alacaktır.

Nisan genel seçimleri ardından kurulan yeni hükümet, Bankalar Kanunu'nun kabulü, Uluslararası Tahkim ve Sosyal Güvenlik reformu konularında da görüldüğü gibi, reformları tamamlamada kararlı görünüyor.

Bu reformların tamamlanması ile artacak güven ortamı sayesinde, inanıyorum ki Türkiye'nin enflasyonla mücadele programı 2000 yılı başlarında yeni bir evreye ulaşacaktır. Geçen yılki Yakın İzleme Programından bu yana önemli gelişmeler kaydedilmiş olup, enflasyonu ortadan kaldırmak için artık yeni ve kapsamlı bir çaba sarfedilmesi gerekmektedir. Kapsamlı bir makroekonomik ve mali program 2001 yılı sonuna kadar enflasyonu yüzde 10’a çekmeyi hedeflemektedir. Şunu vurgulamak isterim ki, Bu defa, enflasyonla mücadele programının başarıya ulaşma şansı üç nedenden dolayı yüksektir. Birincisi, halihazırda var olan siyasi istikrar ile enflasyonu düşürme politikasının uygulanması konusunda sağlanan konsensüs. İkincisi, toplumun tüm kesimlerinin bütçe ve borç sorunlarımızın çözümü için başka bir seçeneğin olmadığını görmesi. Üçüncüsü, teknik altyapısının hazır olması. Bu üç faktör yeni programın önemini vurgulamaktadır.

Buna göre, 2000 yılı için enflasyon hedefi yüzde 25, 2001 yılı için ise yüzde 10 olarak belirlenmiştir. Önümüzdeki iki yılda bu hedeflerle tutarlı olması öngörülen maliye politikası, kamu sektörünün tüm harcama ve gelirlerini her yönüyle iyileştirmeyi hedefleyen geniş tabanlı bir yaklaşımla yürütülecektir.

Bu amaçla, para politikasının maliye politikalarına desteği sürecektir. Para politikası uygulamasında radikal bir değişiklik beklenmemekle beraber, etkin bir şekilde uygulanacak para programının maliye politikalarına da olumlu katkıda bulunacağı açıktır.

Ayrıca, Türkiye'nin enflasyonu düşürme konusunda son zamanlarda sarfettiği çabaların altını bir kez daha çizmek istiyorum. Bildiğiniz gibi, 1980'li yıllarda Türk ekonomisi kapalı ekonomiden piyasa ekonomisine geçmeyi başarmıştır. Son dönemde sarfedilen çabalarla Türkiye, mali ve reel sektörlerin sağlıklı işlediği, düşük enflasyonun ve sürdürülebilir bir büyüme oranının asgari koşullar olarak kabul edildiği global ekonominin bir üyesi olmak için makroekonomik altyapısını inşa etmeyi hedeflemektedir.

Son olarak önemli bir konuya değinmek istiyorum. Yaşanan büyük depremden sonra, Türk ekonomisi için, karşılaşılan sıkıntıların üstesinden gelme gücünü bir kez daha gösterme fırsatı doğmuştur. Geçtiğimiz iki yıl boyunca, Güney Asya, Rusya ve Latin Amerika krizlerini ve özellikle önemli ölçüde ticaret yaptığımız, mali ve ekonomik ilişkilerimizin yoğun olduğu Avrupa Birliği bölgesinde yaşanan ekonomik yavaşlamayı da atlatabildik. Aynı zamanda Nisan 1999 genel seçimleri öncesi yaşanan belirsizlik ortamı Türk ekonomisinin dayanıklılığını test etmiştir. Bu sınavları başarıyla verdiğimize ve bundan büyük deneyimler kazandığımıza inanıyorum. Her zaman söylediğim gibi, hoşumuza gitmese de, kötü günlerde çok iyi performans gösteriyoruz. Şimdiki durum ve beklentiler farklıdır. Artık Türk ekonomisinin kötü dönemlerde kaydettiği başarıyı iyi dönemlerde de göstermesini sağlayacağız. Başlattığımız programın başarısı, Türkiye’nin ekonomik ve sosyal yaşamının önümüzdeki en az 50 yılını etkileyecektir.

Bu mesajların yeterince açık olduğuna ve yabancı dostlarımız tarafından doğru olarak anlaşıldığına inanıyorum.

Teşekkür ederim.

bilgi

2001 YILINA BAKIŞ

2010-04-02T08:01:00.001-07:00

IV- 2001 YILINA BAKIŞ

2000 yılı uygulama sonuçlarının ışığında “2001 yılı için neler söylenebileceği” konusuna geçebiliriz. Öncelikle gelecek yılın özellikleri olduğuna dikkat çekmeliyiz. 2001 yılı; 8.BYKP’nın başlangıç yılı, AB ortaklık katılım belgesinde yer alan bu dönem gelişmelerinin sağlanacağı yıl ve onun da ötesinde enflasyonla mücadele programının ikinci yılıdır. Kuşkusuz, 2001 yılı bütçesinin bu temel dökümanlar gözetilerek hazırlanmış olması gerekir. Bilindiği gibi, kalkınma planlarının bir dilimi olarak her yılın programı yapılmakta ve konsolide bütçe hazırlıkları da ona göre sonuçlandırılmaktadır. Bu sisteme uyarlı şekilde hazırlanan 2001 yılı programındaki makro büyüklüklere bir göz atabiliriz.

Büyüme hızı (%)	4.5
Enflasyon hızı (TEFE’ye göre)	10.0
Enflasyon hızı (TÜFE’ye göre)	12.0
GSMH Deflatör (%)	18.0
İhracat (milyar dolar)	31.0
İthalat (milyar dolar)	54.5
Dış ticaret açığı (milyar dolar)	23.5

Ekonomimiz 2000 yılında durgunluk döneminden çıkarak canlanma dönemine girmiştir. GSMH’da %5.5 oranında bir büyümenin gerçekleştirilmesi beklenmektedir. Gelecek yıl ön görüldüğü gibi %4.5 büyüme hızı sağlandığı taktirde ise milli gelirimiz ancak 1998 yılı seviyesine ulaşacaktır. 2000 ve 2001 yıllarındaki büyüme ile iki yıl önceki potansiyeline kavuşacaktır. Ekonomimize yeni bir potansiyel katılım söz konusu olmadığına göre bu tür bir büyümeyi gerçekçi bir yaklaşım olarak düşünebiliriz.

2001 yılı için saptanan enflasyon hedeflerine gelince 2000 yılında %35-%18 bandı arasında kalan enflasyon hızının bir yıl içinde %10-18 bandı içine düşeceğini düşünmek biraz abartılı bir projeksiyondur. Uzun süredir kamu ürünlerine yapılmayan zamlar daha fazla bekletilemez. Ham petrol fiyatlarındaki yükselişlerin de vergilerin düşürülerek karşılanması şeklindeki uygulamaya daha fazla devam edilemeyecektir. Akaryakıt fiyatlarındaki artışların iç piyasalara yansıtılması artık bir zorunluluk haline gelmiştir. Gelecek yıl enflasyona karşı bazı çevrelerin direncinin sıfırlanması da uzak bir ihtimaldir. Belirtilen nedenlerle gelecek yıl enflasyon hızının % 20-25 bandı içinde kalacağını düşünmek daha gerçekçi bir bakış açısıdır.

2001 yılı makro ekonomik hedefler arasında dış ticaret açığının büyüklüğü ilgi çekicidir. İhracat 31.0 milyar dolar, ithalat 54.5 milyar dolar ve arasındaki fark 23.5 milyar dolardır. Bu dış ticaret açığının turizm, işçi dövizleri, uluslararası taşımacılık, müteahhitlik hizmetleri, v.b. gibi görünmez kalemlerin gelirleri ve onun da ötesinde döviz rezervleri ile karşılanabileceğine umut bağlanmıştır. İhracatımızın ithalatı karşılama oranının % 56.9’a düştüğü ortam düşündürücüdür. Mal akımlarındaki önemli boyutlara varan dengesizliğin hizmet ve sermaye akımları ile karşılanmak istenmesi iç açıcı sinyaller değildir. AB ile dış ticaretimiz Gümrük Birliği anlaşması içinde yürüdüğünden bu kesimde yapılacak fazla bir şey yoktur. Ancak, diğer ülkelere dönük olan ihracatımızı genişletici yönde özendirici ve ithalatımızı daraltıcı yönde caydırıcı önlemlere gereksinim vardır. Fazla gecikmeksizin alınacak bu önlemler bazında ihracat ve ithalat hedeflerinin revize edilmesi düşünülebilecektir.

Yukarıda ana hatları ile makro büyüklüklere göre hazırlanan 2001 yılı bütçesinin gelir ve gider kalemleri 2000 yılı bütçesi ile karşılaştırmalı olarak aşağıya çıkarılmıştır.

	Trilyon TL
2000	2001
GİDERLER	46.713	48.356
Personel	9.900	12.000
Diğer cari	3.840	4.770
Yatırım	2.352	3.500
Transferler	30.621	28.090
Faiz	21.133	16.680
Sosyal güvenlik	3.658	4.335
GELİRLER	34.715	43.127
Vergi	24.000	31.777
Vergi dışı normal	5.620	8.022
Diğer gelirler	5.085	3.318
BÜTÇE AÇIĞI	14.128	5.233
FAİZ DIŞI BÜTÇE FAZLASI	7.005	11.447

</DIV>

Yeni yıl bütçesinin başlıca özelliği, bir önceki yıla göre toplam giderlerde %3.5 oranı ile sınırlı bir artışa yer verilirken toplam gelirlerde %24 oranına varan bir artış öngörülmüştür. Toplam giderlerin alt kalemlerine bakıldığında personel giderlerindeki artışın daha ziyade enflasyon hedeflerine uyumlu düşen kamu görevlileri aylıkları, onun dışında cari giderlerdeki artışın daha ziyade savunma harcamaları ve yatırımlardaki artışın ise deprem bölgelerindeki hasarı giderici harcamalarla ilgisi bulunmaktadır. Buna karşılık en çarpıcı değişme faiz giderlerinde %26 oranına varan bir düşüştür. Kamu kağıtlarına uygulanan faizlerin hızla düşmesi bu gelişmeye olanak sağlamıştır. Emekli sandığı ve Bağ-Kur’un devam eden açıklarını karşılamak için bütçeden yapılan transferlerin artırılmasına gerek duyulmuştur. Sosyal Sigortalar Kurumunun iyileştirilmesine paralel olarak bu iki kurumun durumunun da düzeltilmesi gerekmektedir. Diğer transferler kalemindeki artış ise, iç ve dış borç ödemeleri ile ilgili olup olağan bir görüntü içindedir.

Bütçe gelirlerindeki artışın esas dayanağı vergi gelirleridir. 2000 yılındaki duruma göre vergilerin yapımında önemli değişiklikler öngörülmüştür. Deprem dolayısıyla alınan Ek Gelir, Ek Kurumlar, Ek Motorlu Taşıtlar, Ek Emlak gibi olağanüstü vergilerin kaldırılması gerekmiştir. Zira bir defaya mahsus alınacağı bildirilen vergilerin kalıcı hale getirilmesi vergilerin karakteri acısından sonradan onarılamayacak bir tepki uyandırabilecektir. Bir yandan bu vergilerin kaldırılması ile ortaya çıkan kaybı karşılamak ve diğer yandan onun da ötesinde bütçe gelirlerini artırmak için yeni düzenlemelere gidilmiştir. Bakanlar Kurulu yetkisinde bulunan yeniden değerlenme oranının %56’ya çıkarılarak vergi gelirlerinin artırılmasında kullanılması yoluna gidilecektir. Motor gücü yüksek ve ithal malı araçlar, LPG’li araçlar için, Ek Taşıt Alım Vergisi, MTV miktarının artırılması, ayrıca Özel İşlem Vergisi ve Eğitime Katkı Payı kesintilerinin %50 oranında artırılması planlanmaktadır. Yeniden değerlenme orananının yüksek tutulması sonucu Damga vergisi ve Harçların artırılması gündeme getirilecektir. finans

Bu önlemlerin öngörüldüğü gibi aynen gerçekleşeceği varsayılırsa 2000 yılında %21 düzeyinde vergi gelirlerinin GSMH’ya oranı 2001 yılında da korunmuş olacaktır. Şu farkla ki, 2000 yılının hedefleri içinde deprem zararlarının karşılanması bulunuyordu. 2001 yılı içinde bu zorunluluk büyük ölçüde ortadan kalkmıştır. Ayrıca 2001 yılında faiz giderlerinin yükü azalmıştır. Dolayısıyla gelecek yıl diğer kamu hizmetlerine kaynak ayırma olanağı genişleyecektir. Vergilerin dışında bütçe içi ve bütçe dışı fonların gelirleri ve özelleştirme gelirlerindeki artışlardan da destek gelecektir. 2000 yılında 12.0 katrilyon lira olan bütçe açığı, 5.3 katrilyona düşmektedir. Ancak, 2000 yılında sona ermesi gereken özel iletişim vergisi ile özel işlem vergisi ve eğitime katkı payı adı altında alınan vergilerin uygulanma süresi 2002 yılı sonuna kadar uzatılmıştır.

Bütçe açığının hızla düşmesi devletin borçlanma gereksiniminin azalması anlamına gelir. Kamu kesiminin fon talebi azaldığı için Hazine Tahvili ve Bonolar faiz oranlarının daha da düşmesi beklenir. Ancak, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun yönetimine gecen bankaların zararlarını karşılamak için çıkarılan 6.1 milyar dolar tutarındaki Hazine bonoları bu etkiyi zayıflatabilecektir. Bu çeşit bir kaynak arayışının iyi bir şekilde planlanması zorunluluğu vardır.

Vergi gelirini arttırma yoluna giderken vergi prensiplerini zedelememeye dikkat göstermek gerekir. Yeniden değerlendirme oranının %56 düzeyine çıkarmak vergi adaleti açısından uyumlu değildir. Gelir artışlarının 2000 yılında yaklaşık %40 düzeyinde kaldığı ve 2001 yılında ise yaklaşık %20 düzeyinde tutulmak istendiği halde yeniden değerlenme oranının %56 düzeyine yükseltmek yanlış bir yaklaşım olacaktır. Çünkü, o taktirde gelirler ile vergi arasında bir bağ kopukluğu ortaya çıkacaktır.

Diğer yandan geçici vergilerin bir kısmı kaldırılmakla birlikte bir kısmının iki yıl daha sürmesi kararlaştırılmıştır. Bakanlar Kuruluna taşıt ve damga vergileri ile harçları geniş marjlar dahilinde arttırma yetkisi verilmektedir. Yeniden değerlendirme oranının saptanmasındaki keyfiliğe kaçış da dikkate alınırsa kamu vicdanının yara almasından korkulmaktadır.

Ek kaynak arayışlarından söz ederken olumsuz bir izlenim vermek istemediğimizi belirtmek isteriz. Enflasyonla mücadele programını ve uygulamasını içimize sindirebilmekteyiz. Türk Ekonomi Kurumunun Kasım ayındaki geniş katılımlı Kızılcahamam toplantısında görüşlerimizi test etme olanağı bulduğumuz için atılan adımların doğru çizgide olduğunu rahatlıkla ifade edebilmekteyiz.

Bizim altını çizmek istediğimiz nokta yeni kaynak arayışlarına girerken yamaları arttırma yerine sistemin bütünlüğünü ve işlerliğini koruyucu doğrultuda ve bir perspektif içinde gelir arttırıcı önlemlerin alınmasıdır. Mevcut duruma göre Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, Dahilde alınan KDV ve Akaryakıt Tüketim Vergisi toplam vergi gelirlerinin üçte ikisinden fazlasını oluşturmaktadır. Genel bütçeye dahil diğer on altı çeşit vergi ise toplam vergi gelirlerine üçte ikiden az katkıda bulunmaktadır. Böyle bir yapı hem vergi yönetimi hemde vergi yükümlüleri için ağır bir külfettir. Vergi yükümlülüğünü daraltan ve vergi tabanını genişleten kapsamlı bir düzenlemeye daha fazla vakit kaybetmeden gidilebilmelidir. Zira, vergi reformunda AB standardlarını yakalama zamanı gelip geçmektedir.

bilgi

2000 YILININ DEĞERLENDİRMESİ

2010-04-02T08:00:00.003-07:00

III- 2000 YILININ DEĞERLENDİRMESİ

İstikrar programının temel dayanaklarından birisi, mali uyum sağlayabilmektir. 2000 yılı bütçesinde vergi gelirlerini % 1.1 artırarak GSMH’nın % 21’i oranına çıkarılması da hedeflenmiştir. 2001 yılı bütçesinde deprem olayı ile ilgili bazı geçici vergilerden vaz geçilmekle birlikte GSMH’nin % 21’i düzeyini koruyabilmesi için bazı yeni düzenlemelere gidilecektir. Diğer yandan sosyal güvenlik kurumları açıklarının azaltılması, tarımsal destekleme politikalarının doğrudan gelir desteği yaklaşımı ile değiştirilmesi, bütçe tasarrufu tedbirlerine başvurulması suretiyle GSMH’nın %2.4 tutarında harcamalarda bir tasarruf yapılabileceği hesaplanmıştır.

Enflasyonla mücadele programına dengeli bir gelir-gider politikası ile destek verebilmek için devletin hem zorlayıcı, hem de yol gösterici bir rol oynadığını görmekteyiz. Memur maaşlarının, taban fiyatlarının ve kiraların enflasyon hedeflerine göre ayarlanması yoluna gidilmiştir. Aynı anlayış içinde hareket etmeleri için özel sektöre de zaman zaman kapalı ve açık mesajlar gönderilmiştir. Ancak, canlanma yoluna giren ekonomimizin bu seyrini sürdürebilmesi için gelirlerde reel düşüşe meydan vermemeye ve transfer ödemelerinin zamanında yapılmasına çalışılmıştır.

Enflasyonla mücadele programında kullanılan esas araç döviz miktarıdır. TCMB 2001 yılı Temmuz ayına kadarki hedefine uygun şekilde belirliyeceğini açıklamıştır. O demektir ki, enflasyon hedefinin üzerinde döviz kurlarının yükselmesine izin verilmeyecektir. Hiç kuşkusuz bu yola gidilirken büyük ölçüde uluslararası kuruluşların desteğine güvenilmektedir. Enflasyon hedeflerinin ötesinde döviz kurlarının sabit kalacağını düşünürsek, döviz karşılığında çıkacak Türk lirası miktarı döviz girişlerinin ve çıkışlarının miktarına bağlı kalacaktır. Dahası, TCMB döviz dışında başka etkenlerin TL. miktarını etkilemesine izin vermeyecektir. Yurt içi faiz oranlarını ise piyasa güçleri belirleyecektir.

Eğer istikrar programını özetlersek, amaç enflasyonu makul seviyelere çekerek sağlıklı büyümenin temellerini güçlendirmektir. Bu amaca ulaşabilmek için seçilen araç, kur ve para politikalarının çıpayı oluşturmasıdır. Ana hedef olarak para miktarı seçilmiştir. Uygulama hedefi olarak da faiz hadlerinin düşürülmesi gündemdedir. Böylece, ödemeler dengesi ile para miktarı, faiz hadleri arasında güçlü bir bağ oluşturulmuştur. Esasen izlenen gelir politikaları yolu ile ücretler, kiralar ve karlar enflasyon hedefleri ile uyumlu hale getirilmektedir. İşte; enflasyonla mücadele programı belirlemeye çalıştığımız amacı, aracı, ana hedefi ve uygulama hedefi ile bir bütün olarak izlenen stratejiyi oluşturmaktadır.

İstikrar programı 2000-2002 yılı dönemini kapsamaktadır. Bu dönemin ilk yılı, tamamlanmak üzere olup, ikinci yılın durumuna ışık tutacak bir aşamaya gelmiştir. Büyük bir özveri içine sokulduğundan şimdi toplumumuz doğal olarak katlanılan özveriye değer sonuçların ortaya çıkıp çıkmadığını sorgulamak istemektedir. finans

2000 yılının ilk on aylık döneminde TEFE %27.1, TÜFE %30.8 yükselmiştir. Kamu mallarına yapılmış ve yapılacak olan zamlar ile mevsimlik canlanma dikkate alındığında Kasım ve Aralık aylarında indekslerin 7-8 puan daha yükseleceğini düşünebiliriz. On iki aylık dönemin tamamında TEFE’nin % 35 ve TÜFE’nin % 38 dolayında bir yükseliş kaydedeceğini düşünebiliriz. Geçen yılın aynı dönemindeki yükseliş TEFE’de % 63 ve TÜFE’de % 69 idi. İstikrar programında 2000 yılı için öngörülen yükseliş TEFE için % 20 ve TÜFE için % 25 idi. Görüldüğü gibi, bu yılki enflasyon hızı geçen yılla kıyaslandığında 28-30 puan daha düşük düzeyde olmakla beraber enflasyon hedeflerinin de 13-15 puan üzerinde kalmaktadır.

Bu sonuca göre enflasyonla mücadele programının etkisi olduğu kesindir. Enflasyonun hızı küçümsenemiyecek bir şekilde kesilmiştir. Ama, program hedefinin gerisinde olunduğu da bir gerçektir. 2000 yılında istikrar programının öngördüğü düzeyde enflasyon hızının aşağıya çekilemeyişinde, dış etkenlerin rol oynadığını kabul etmeliyiz. Geçen yılın ortalamasına göre varil başı petrol fiyatı yaklaşık 10 dolar iken bu yılın ortalaması 28 dolar civarındadır. Kış ve yaz ortalarındaki olumsuz hava koşulları da fiyatları yükseltici yönde etkilemiştir. Bazı iş çevreleri (özellikle oligapol yapıda olanlar) enflasyon ortamının alışkanlıklarından kendini kurtaramadığı için enflasyon hedefleri ile uyumlu olmayan davranışlarını sürdürmüşlerdir.

Ama 2000 yılındaki enflasyon hedefinden sapmayı tamamen dış etkenlere bağlayamayız. Özellikle yapısal sorunların üzerine tam ve etkili şekilde gidilemediğini söylemek yanlış olmayacaktır. Örneğin, bölgeler arası fiyat ve kalite farklılıklarını azaltacak adımlar atılamamıştır. Enerji darboğazını giderecek bazı yasal ve yönetsel düzenlemeler, koordinasyon eksiklikleri yüzünden gerçekleşememiştir. Bir yandan ekonomimizin canlanma sürecine girişi ve diğer yandan düşük faizlerin etkisi ile iç tasarrufların tüketime dönüşmesi sürekli bir talep büyümesi sonucunu doğurmuştur. Türk parasının değer kazanması hem iç piyasaya, hem de dış piyasaya hitap eden mallarımızın fiyatlarını etkilemiştir.

Buna karşılık kamu görevlilerinin aylıkları, asgari ücretler, taban fiyatları, kamu mallarının fiyatları, döviz kurlarının enflasyon hedefleri ile uyumlu düzeyde tutulabilmiş, nominal faiz hadleri % 100’ün üzerinde iken % 36 düzeyine indirilebilmiştir. Sosyal güvenlik sisteminde de emeklilik yaşı ve prim günü sayısının yanı sıra, katkı payları ve prim tahsilat oranları artırılarak iyileştirilmeler sağlanmıştır. Kamu bankalarınca yapılan kredi sübvansiyonlarının kaldırılması ile Hazineden bu kurumlara yapılan trensferlerin miktarı azalmıştır. 2000 yılı bütçe uygulamaları sonucunda GSMH’nin yaklaşık % 5’i oranında faiz dışı bir bütçe fazlası sağlanabilmiştir.

bilgi

ENFLASYONLA MÜCADELE PROGRAMI

2010-04-02T08:00:00.001-07:00

II. ENFLASYONLA MÜCADELE PROGRAMI

Nitekim, öyle oldu. Para miktarı döviz girişlerine bağlandı. Türk lirasının dış değerinin de enflasyon hedeflerine göre belirlenmesi kararlaştırıldı. Diğer yandan bütçe açıklarının GSMH’ya oranının %12 düzeyinden, %3 düzeyine indirilmesi için maliye politikası tedbirleri gündeme getirilmiştir.

Ancak, para ve maliye politikası alanlarındaki tedbirler enflasyonla mücadeleyi belli bir noktaya kadar götürecek güçtedir. Yapısal sorunların üzerine gidilmeden istenilen sonuca ulaşmak olanak dışıdır. Örneğin mali reformları gerçekleştirmenin yaşamsal önemi vardır. Gerçekten de ülkemizdeki enflasyon olayının şiddet kazanışında mali kurumların yetersizliği büyük rol oynamıştır.

A- ORTA VADELİ ÖNLEMLER

-Konuya biraz daha açıklık getirebiliriz. Mali kurumların milli gelirlerimiz içindeki payı yaklaşık %2.1 dir . Bu oran AB ülkelerinde %5.6 düzeyindedir. Başka bir deyişle, bizdeki mali kurumların kaynak toplama ve dağıtma fonksiyonları oldukça zayıftır. Bu yüzden bütçe açıklarını karşılamak için önceki yıllarda örneği başka yerde çok az görülecek yükseklikte faiz ödemek üzerinde kalmıştır. 1999 sonu itibariyle devletin iç ve dış borç tutarı 134 milyar dolardır. Kayıt dışı ekonomi dahil edildiği taktirde milli gelirimiz 275 milyar dolar dolayındadır. Aslında milli gelirin yaklaşık yarıya kadar olan bir borç yükü uluslararası kriterlere göre fazla sayılabilecek bir borç yükü değildir. Ne yazık ki, bizim mali piyasalarımızın massetme gücü düşük kaldığından, devlet fon ihtiyacını karşılarken para maliyeti çok yüksek düzeylere çıkmıştır. Ayni nedenle hiç kuşkusuz özel kesimin fon talebi de makul bir para maliyeti içinde kalınarak karşılanamamıştır. finans

Başta bankalarımız olmak üzere özel finans kurumları, sigorta şirketleri, yatırım fonları, sosyal güvenlik ve özel emeklilik kurumlarının mali derinleşmeye katkıda bulunacak şekilde kaynak temini ve kullanımı fonksiyonlarını geliştirmeleri gerekmektedir. Bu kurumların faaliyete geçtikten sonra iç ve dış denetim mekanizmalarını güçlendirmeleri öncelikli bir konudur. Yolsuzluklara ve yetersizliklere konu olan mali kurumların topluma daha fazla acı vermeden sağlıklı bir yapıya kavuşturulmaları çok kritik bir noktaya gelmiştir.

-Ülkemizde para maliyetlerinin yüksek oluşunun yanı sıra enerji, ulaşım ve iletişim gibi altyapı hizmetlerinin fiyatları üreticinin rekabet gücünü zayıflatacak derecede yukarı seviyelerde seyretmektedir. Enerji nakil hatlarındaki bakım ve onarım eksiklikleri nedeniyle fiyatlandırılamayan kaçaklar meydana gelmektedir. Ayrıca, yasal ve yönetsel düzenlemelerin gerçekleştirilmemesi yüzünden termal ve hidrolik santrallere, seyyar enerji ünitelerine gereği gibi kaynak tahsisi yapılamamaktadır. Enerji sektöründe yap-işlet-devret formülüne dayalı yeni yaklaşımlar yasal engellere takılıp kalmaktadır. Devletin çeşitli organları arasındaki anlayış birliği ve ortak çabalar ile bu engelleri ortadan kaldıracak önlemlere ihtiyaç vardır.

Ulaşım sistemimizdeki temel sorun, kara, deniz ve demir yolları taşımacılığının bugüne kadar birbirlerinden bağımsız şekilde ele alınmasıdır. Özellikle yük taşımacılığının kara yolları ağırlıklı olarak uygulanmaya sokulması, bu hizmetlerin pahalı şekilde yürütülmesi sonucunu vermektedir. Bunun yanı sıra depo, liman, yükleme ve boşaltma v.b. gibi hizmetlerde darboğazlarla karşılaşılmaktadır. Ulaşım sistemimizin üreticilerin yük taşıma talebini satış maliyetlerini fazla zorlamayacak şekilde karşılayabilmek, önemli bir yapısal sorunumuzdur.

Ülkemizdeki iletişim yetersizlikleri de önemli yapısal sorunlarımız arasındadır. Üretim birimlerinin rasyonel şekilde hareket etmelerine yardımcı olacak bilgi kaynaklarına kolayca ulaşmak için sürekli ve yoğun çabalara ihtiyaç vardır. Üretim yerlerinden başlayarak tüm dağıtım kademelerini ve uluslararası ticaret merkezleri karşılayacak şekilde alıcı ve satıcıların gereksinim duydukları bilgileri hızlı ve güvenli şekilde sağlayabilmek; yer yer görülen ürün, kalite, maliyet ve fiyat farklılaşmalarını ortadan kaldırmanın bir ön koşuludur.

-Fiziksel alt yapı tartışmalarından sonra kurumsal alt yapı sorunlarımızı da dile getirebiliriz. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra epey uzun sayılabilecek bir süre geçmiştir. Henüz ikincil mevzuatın düzenlenmesi ve ona göre uygulanması, yönlendirilmesi çalışmalarında mesafe alınamamıştır. Mükellefin gözünü yıldırmayacak şekilde vergi sistemlerinde sadeliğin ve basitliğin sağlanması, ihalelerde dürüstlüğe ve açıklığa önem verilmesi, yeni ticaret merkezleri, toptancı halleri, fuarlar ve sergiler kurulması ve işletilmesi mal akımlarının hız kazandırılmasında belirleyici etkenlerdir.

Sosyal güvenlik sistemlerimizdeki dengesizlik ve dağınıklığı bütçe açıklarının önemli bir nedeni olmaktan çıkarmak gerekiyordu. Bir yandan emeklilik yaşı ve pirim günü sayısını yükseltirken diğer yandan bu kaynakların var olan yükünü kısmen özel emeklilik kurumlarına kaydırmak için yasal ve yönetsel düzenlemelere gitme ihtiyacı doğmuştur. Geniş kapsamlı önlemlerle, GSMH’ın %3’üne ulaşan sosyal güvenlik sistemi açığının tehdit edici bir unsur olmaktan çıkarması gündeme getirilmiştir.

Her biri belli amaca yönelik olarak kurulan çok sayıda bütçe içi ve bütçe dışı fonlar bulunmaktadır. Bunların faaliyetleri kamu hizmetleri niteliği taşıdığı halde giderleri ve gelirleri etkin şekilde denetlenememekte idi. Altı tane bütçe dışı fon hariç diğerlerinin kaldırılması hedeflenmiştir. Böylece tüm kamu hizmetlerinin bütçe disiplini içinde yürütülmesi ve kamu maliyesinin şeffaf hale getirilmesi doğrultusunda ileri bir adım daha atılması düşünülmüştür.

Diğer bir istikrarsızlık unsuru, tarımsal destekleme politikalarıdır. Mevcut sistem, girdilerin sübvansiyonu, kredi temini ve temel üretimlere taban fiyatı uygulaması şeklinde yürütülmektedir. Zamanla bu sistemlerden küçük çiftçilerin fazla yararlanamadıkları ortaya çıkmıştır. Bu sistem yerine doğrudan gelir desteğine dayanan ve giderek daha fazla küçük çiftçileri hedefleyen yeni bir sisteme geçilmesi karalaştırılmıştır. Bu amaçla ulusal kayıt sistemine geçilmesi öngörülmüştür. Planlandığı şekilde bir gerçekleşme sağlandığı taktirde destekleme uygulamalarının hem bütçe üzerindeki yükü hafifleyecek, hem de ürün fiyatlarının dünya piyasaları ile farkı azalacağı için tüketici kitlesine de yarar sağlayacaktır.

-İstikrar programının insani boyutu üzerinde de durmalıyız. VII BYKP stratejisinde ağırlık insan gücüne verilmiştir. Gerçekten de, insan gücünü bilgi ile donatmak ve insan gücünde teknolojinin kaynağını oluşturmak küreselleşme ve rekabet ortamında ayakta kalabilmenin koşulu olarak karşımızdadır. Zorunlu öğretimin sekiz yıla çıkarılması ve gerekli kaynağın tahsis edilmesi olumlu yönde atılmış güçlü bir adımdır. Bir adım daha ileri gidilerek zorunlu öğretimin on iki yıla çıkarılmak istenmesi de cesaret vericidir. Ancak, eğitim sistemimizdeki yapılan ile yapılması gerekenler arasındaki açık gene de büyüktür.

İşsizlik istatistikleri yüksek öğrenim görenlerin önemli bir kısmının işsiz olduğunu göstermektedir. Bu durum piyasa ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde eleman yetiştirilemediğinin göstergesidir. Yüksek öğretimde bir yönü ile yanlış yönlendirme olduğu, diğer yönü ile eğitimimizin kalite düşüklüğü bulunduğu ortaya çıkmaktadır. 7. BYKP’de AR-GE faaliyetlerine GSMH’nın %1’i oranında kaynak ayrılması öngörülmüştür. Oysa, dönemin sonuna gelinmesine rağmen AR-GE faaliyetlerine ayrılan kaynak bu orana ulaşmaktan uzak kalmıştır. 21. Yüzyılda malların piyasa değerlerinin içinde bilginin payının %80’e çıkacağını düşünürsek, eğitim reformunun bizi geleceğe taşıyabilmesi açısından yaşamsal önemi ortaya çıkacaktır.

Yukarıda işaret ettiğimiz gibi, enflasyonla mücadelenin bir ayağı bu yapısal sorunların çözümüdür. Toplam talebi aşağıya çekebilmek için para ve maliye politikası tedbirleri bizi belli bir noktaya kadar götürebilecektir. Ancak, yapısal sorunların da üzerine gidebildiğimiz taktirde tam olarak başarıya ulaşılacaktır.

B- PLAN STRATEJİSİ

Buraya kadarki açıklamalarımız istikrar programının içeriği ve niteliği ile ilgilidir. Programın amacı, ülkeyi yüksek enflasyondan kurtarmak ve sağlıklı bir büyümenin temellerini güçlendirmek olduğuna göre, ilgi alanımızı arzulanan sonuçlar anlamına gelen “hedef değişkenler ne olmalıdır?” sorusuna doğru genişletebiliriz. Program, 2000-2002 dönemini kapsamaktadır. 2000 yılında enflasyonun keskin bir düşüşle % 25’e indirilmesi ve % 5-5.5 düzeyinde bir büyüme amaçlanmıştır. 2001 yılında enflasyon hızının % 12’ye ve 2002 yılında ise tek haneli bir rakama düşürülmesi öngörülmektedir. Aynı yıllarda % 5-5.5 arasında bir büyümenin sürdürülebileceği düşünülmektedir.

Enflasyonla mücadele programı, kamu borçları stokunun GSMH’ya oranını 2000 yılında sabit tutmayı, sonraki yılda hafif şekilde düşürmeyi hedeflemiştir. Borç servis yükü, daha dengeli bir iç ve dış finansman karışımına geçilmesi ile hafifletilecektir. 2000-2002 yılları arasında kamu sektörü net dış borçlanması 14.5 milyar dolar düzerinde gerçekleşecektir. Bu tutarın 4 milyar dolarının Stand by kredisi şeklinde Para Fonundan, 3 milyar dolarının “çabuk kullanılacak destek” kredisi şeklinde Dünya Bankasından sağlanması planlanmıştır. Ayrıca, özelleştirme programının hızlandırılması ile borç yükünün karşılanmasına katkıda bulunacağı hesaplanmıştır. bilgi

ENFLASYONDAN ÇIKIŞ YOLU

2010-04-02T07:59:00.001-07:00

I- ENFLASYONDAN ÇIKIŞ YOLU

Uzun yıllar ekonomimizde hüküm süren hızlı ve sürekli fiyat yükselişlerinden kurtulmak, büyük özverileri göze almayı gerektirmiştir. Zira, öyle bir noktaya gelinmiştir ki, enflasyonla birlikte ekonomik faaliyetleri sürdürme olanağı kalmamıştır. Daha önceki yıllarda giderek artan bütçe açıklarını yeni borçlanmalarla kapatabilmek şansı ortadan kalkmıştır. Uzun yıllar süren yüksek reel faizli borçlanmalar nedeni ile faiz giderleri tüm vergi gelirlerini yutacak bir düzeye ulaşmıştır. Bir yandan bütçe gelirlerini arttırarak borçlanma düzeyini aşağıya çekmeye çalışırken, diğer yandan iç ve dış piyasalardan düşük faizli yeni kaynaklara yönelmekten başka çıkış yolu kalmamıştır. Bu yola girebilmek için de Para Fonu ve Dünya Bankası gibi uluslararası kuruluşlarla işbirliği içinde olmamız kesin bir zorunluluk teşkil ediyordu.

Bu kuruluşların da desteğini alarak kısa ve orta vadeli hedefleri ve değişkenleri içeren bir istikrar programını hazırlamak büyük önem taşıyordu. İleriye doğru adımlar atılırken izlenecek stratejiyi belirlemek önemli bir konu idi. Nasıl bir yol izlenmelidir ki, istikrar programının toplumsal maliyetleri alt düzeyde kalabilsin. Örneğin, sıkı para politikası izlenmesi yoluna gidildiği taktirde büyük üretim ve istihdam kayıplarına yol açılabilirdi. Yani durgunluk aşamasından kurtulmaya çalışan ekonomimiz için böyle bir yola gitmek geriye doğru gidişi ve ağır gelir kayıplarını göze almak demekti. Oysa, daha az toplumsal maliyetli alternatif bir yola başvurulabilirdi.

finans

ENFLASYONLA MÜCADELE PROGRAMI VE UYGULAMASl

2010-04-02T07:58:00.001-07:00

ENFLASYONLA MÜCADELE PROGRAMI VE UYGULAMASl

Prof.Dr.Rıza KANDİLLER

1970 yılı bütçe hazırlıklarına başlanmak üzere idi. O sırada Hazine Ekonomi Danışmanı olarak görevdeydim. Benden durum değerlendirmesi yapmam istendi. 1969 yılında enflasyon hızının %8 olacağı ortaya çıkmıştı. Eldeki verilerin değerlendirilmesinden sonra var olan koşullarda bir değişme olmadığı takdirde enflasyon hızının 1970 yılında %10´düzeyine çıkacağı sonucuna ulaşılıyorduk. Böyle bir durumla karşılaşılmaması için de bütçede denkliği sağlayıcı önlemleri gündeme getirmek gerektiğini savunuyorduk Aksi takdirde % 10 oranındaki enflasyonun ekonomimiz için tahripkar sonuçlar doğuracagını vurgulamıştık Sonradan bu hazırladığımız rapor nasıl olduysa basına yansıdı ve epey canım sıkıldı. Ama asıl önemli olanın bu düzeyde bir enflasyonu önlemek için dahi yoğun çaba gösterilmesiydi.

Aradan epey bir süre geçtikten sonra 1979 yılı ortalarında İngilterenin Edinburg kentinde bir uluslarası toplantıya katıldık. Yunanistan AB'ye tam üye olmanın eşiğindeydi. Ülkemizin bakış açısını dile getirirken bazı sorunlarımız olduğuna da değinmiştik. Toplantının ardından yapılan özel sohbette oturum başkanı sorunlarımız hakkında bilgi edinmek isteyerek Türkiyede enflasyon hızının ne olduğunu sordu. Cevabımız %50 (fıfty percent) şeklinde idi. O zat ise, “%15 (fifteen percent) demek istiyorsunuz” diye karşılık verdi. Muhatabımız ülkede %50 oranına varan düzeyde enflasyonu yaşadığımızı bir türlü havsalasına sığdıramamıştı.

Konuların yakınında olan bizler ülkemizde yaşanan enflasyon olayından utanç duyuyorduk. Ama daha sonraki yıllarda öyle oldu ki enflasyon olayı sadece dar bir kesimin değil, ulusça utanç duyduğumuz bir konu haline geldi. Çünkü,1980 li ve 1990 lı yıllarda bizim dışımızdaki hemen hemen tüm ülkeler fıyat istikrarına kavuşmayı başarmışlar ve enflasyon olayını yalnız başına yaşayan tek ülke durumuna bizi itmişlerdir.

finans

İHRACATIN BİR “KUVVET ANALİZİ (SWOT-Strengths-Weaknesses- Opportunities-Threats)” ÇERÇEVESİNDE İRDELENMESİ

2010-04-02T07:56:00.001-07:00

C. İHRACATIN BİR “KUVVET ANALİZİ (SWOT-Strengths-Weaknesses- Opportunities-Threats)” ÇERÇEVESİNDE İRDELENMESİ :

Kuvvet analizinde amaç, bir yandan firmanın bireysel güç ve zayıflıklarının çalışanlar tarafından açıkça ortaya konulması, diğer taraftan faaliyette bulunulan piyasada mevcut veya ileride ortaya çıkabilecek fırsat ve tehditlerin değerlendirilmesidir. Diğer bir ifadeyle, piyasadaki rekabet gücünün tespitinde, rakiplerin, piyasanın, belki de en önemlisi firmanın kendi yapısal durumunun açıkça ortaya konulduğu ve rekabet yeteneğinin ölçüldüğü, çıkan sonuca göre de firma stratejisinin oluşturulduğu bir yöntemdir.

Bu çerçevede, ülke ihracatı açısından kuvvet analizi, ülkenin, ihracat gücünü etkileyen güçlü ve zayıf yönlerinin bizzat ülke yöneticileri tarafından ortaya konulması suretiyle, uluslararası piyasadaki mevcut olan ve daha sonradan ortaya çıkması muhtemel yeni fırsat ve risklerin değerlendirilmesi ve uzun vadeli bir tedbirler manzumesinin ortaya konulması olarak ifade edilebilir.

Nitekim, burada amaçlanan da, öncelikle Türkiye’nin uluslararası piyasaya dönük olarak kuvvetli ve zayıf yönlerinin tespitidir. Bu amaçla, muhtemel gelişmeler göz önünde tutulmuş, bu gelişmeler doğrultusunda hangi tedbirlerin alınması gereği üzerinde durulmuştur.

İhracat stratejisinin oluşturulması doğrultusunda “Kuvvet Analizi” ile ilgili bu bölümün başında, kuvvetli ve zayıf yönlerimiz ile tehditler ve fırsatlar toplu olarak aşağıdaki şekilde ortaya konulabilir:

KUVVETLİ YÖNLERİMİZ	ZAYIF YÖNLERİMİZ
· EĞİTİLEBİLİR NÜFUS · JEOEKONOMİK KONUM	· DIŞ TİCARET STRATEJİSİNİN UYGULANMA ZORLUĞU
· FİRMA YAPISI	· EĞİTİM EKSİKLİĞİ
· İHRACATIN ÖNEMİNİN ANLAŞILMASI	· TEK PAZAR VE AZ SAYIDA SEKTÖRE BAĞIMLILIK
· GELİŞMİŞ BANKACILIK SİSTEMİ	·MAKRO EKONOMİK İSTİKRARSIZLIK
· MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ	· ÖZELLEŞTİRMEDE GECİKME
· KARAYOLU TAŞIMACILIĞI	· YABANCI SERMAYENİN ÜLKEYE ÇEKİLEMEMESİ
	· KAYNAK YETERSİZLİĞİ
	· TEKNOLOJİ ÜRETEMEME
	· DİĞER TAŞIMACILIK TÜRLERİ
	· GİRDİ MALİYETLERİNİN YÜKSEKLİĞİ
	· YATIRIMLARIN YÖNLENDİRİLEMEMESİ
	· TÜRK MALI İMAJI VE MARKALARIMIZIN OLMAYIŞI

TEHDİTLER	FIRSATLAR
· KÜRESELLEŞME (YANLIŞ POLİTİKALAR)	· KÜRESELLEŞME (DOĞRU POLİTİKALAR)
· ULUSLARARASI REKABETİN ARTMASI	· TİCARET VE EKONOMİK İŞBİRLİĞİ ANLAŞMALARI VE KARMA EKONOMİK KOMİSYONLAR
· ULUSLARARASI MEVZUAT	· AB'NİN YENİDEN YAPILANMASI · GAP
· BÖLGESEL ENTEGRASYONLAR	· SERBEST TİCARET ANLAŞMALARI
· BÖLGESEL SİYASİ KRİZLER	· DTÖ KURALLARI VE LİBERALİZASYON
· DÜNYA EKONOMİLERİNDEKİ KRİZLER	· TÜRK CUMHURİYETLERİ
· TARİFE DIŞI ENGELLER · ENERJİ DARBOĞAZI	· AVRASYA ENERJİ KORİDORU
	· BÖLGESEL SİYASİ KRİZLER
	· YURTDIŞINDAKİ YATIRIMCI TÜRK İŞ ADAMLARI
	· YURDA GELEN TURİSTLER

1. Kuvvetli Yönler:

Eğitilebilir Nüfus: Genç ve dinamik nüfusun doğru eğitim politikaları ile yönlendirilmesi, Türkiye’nin rekabet gücüne olumlu katkıda bulunacaktır.

Jeo-ekonomik Konum: AB, Eski Doğu Bloku, Ortadoğu ve Türk Cumhuriyetlerine kolay bir şekilde ulaşılmasını sağlayan stratejik coğrafi konum Türkiye’ye ekonomik ve siyasî açılardan önem kazandırmaktadır.

İhracatın Öneminin Anlaşılması: 1980 yılından bu yana uygulanan dışa dönük kalkınma çerçevesinde, ihracatın kalkınmadaki öneminin anlaşılmış olması, alınacak tedbirlerin uygulanmasını kolaylaştırıcı bir ortamın oluşmasına katkıda bulunacaktır.

Firma Yapısı: Yeni üretim tekniklerine uyum yeteneği yüksek KOBİ‘lerin SDŞ çerçevesinde ihracat amacıyla örgütlenmeye başlamaları, firmalarımızın giderek daha fazla kurumsallaşmaları ve Anadolu’daki özel sektörün bilinçlenmeye başlaması, ihracat artışına önemli katkılar sağlayacaktır.

Gelişmiş Bankacılık Sistemi: Özellikle 1980’li yıllardan sonra teknolojisini geliştiren ve hizmet kalitesini yükselten bankacılık sistemi, ihracatta önemli bir rol üstlenmektedir.

Müteahhitlik Hizmetleri: Uluslararası alanda önemli deneyimler kazanan müteahhitlerimiz, gerek sağladıkları dövizler gerek dolaylı olarak ihracata yaptıkları katkılar nedeniyle, büyük öneme sahip bulunmaktadır.

Karayolu Taşımacılığı: Göreceli olarak karayolu altyapısının ve taşımacılık (TIR) filosunun diğer taşımacılık sistemlerine göre daha gelişmiş olması ihracatın gerçekleştirilmesine katkılar sağlamaktadır.

2. Zayıf Yönler:

Dış Ticaret Stratejisinin Uygulanma Zorluğu: İhracata ilişkin çeşitli kurum ve kuruluşlar arasındaki yetki ve görev çatışmasından dolayı ihracat politikalarının uygulanmasında sıkıntılar yaşanmaktadır.

Eğitim Eksikliği: Nüfusun genel eğitim eksikliğinin, ekonomik verimliliği olumsuz yönde etkilemesi, üniversite-sanayi işbirliğinin yetersiz oluşu, kalifiye eleman yetersizliği gibi faktörler, ihracatı olumsuz yönde etkilemektedir.

Tek Pazar ve Az Sayıda Sektöre Bağımlılık: İhracatımızın tek ürün (Tekstil ve Konfeksiyon) ve tek pazara (AB-Almanya) bağımlılığı istikrarlı ihracat artışının sağlanması önünde en önemli engellerden birisini teşkil etmektedir.

Makro Ekonomik İstikrarsızlık: Başta enflasyon olmak üzere makro dengelerin sağlanamaması, buna bağlı olarak ortaya çıkan kaynak yetersizliği, ihracatı olumsuz yönde etkilemektedir. Yine, bu makro ekonomik ortam nedeniyle, özelleştirmenin hızla gerçekleştirilememesi ve yabancı sermayenin istenilen ölçüde ülkeye çekilememesi, üretim ve ihracata olumsuz bir şekilde yansımaktadır.

Teknoloji Üretememe: Ekonomik yapının, kendi teknolojisini üretecek ve bunu ekonomik ve sosyal faydaya dönüştürecek inovasyon sistemine sahip olmaması ve Ar-Ge harcamaları için yeterli kaynak ayrılamaması, dış pazarlardaki rekabet gücümüzün azalmasına sebep olmaktadır.

Diğer Taşımacılık Türleri: Demiryolu, deniz ve hava taşımacılığının yeterli düzeyde geliştirilmemiş olması, ihracat açısından sorunlar yaratmaktadır.

Girdi Maliyetlerinin Yüksekliği: TL’nin değerinin zaman zaman reel olarak artması, enerji maliyetlerinin yüksekliği, ihracatın finansmanında yaşanan kaynak sıkıntısı ve hammadde fiyatlarının yüksekliği gibi unsurlar, ihracatçılarımızın dış pazarlardaki rekabet gücünü azaltmaktadır.

Yatırımların Yönlendirilememesi: Yatırım teşviklerinde, dünyadaki trendlere uygun sektörel stratejilerin olmaması nedeniyle belirli sektörlerde yoğunlaşmanın olması, ihracatta uzun vadeli sorunlara neden olmaktadır.

Türk Malı İmajı’nın olmayışı ve kendi markalarımızın oluşturulamaması, ihracattan azami faydayı sağlamanın önündeki önemli engelleri teşkil etmektedir.

3. Tehditler:

Küreselleşme (Yanlış Politikalar): Doğru politikalar uygulanması halinde Türkiye için bir fırsat olan küreselleşme, yanlış değerlendirildiği ve yanlış politikalar uygulandığı takdirde ihracatı olumsuz etkileyecek bir unsura dönüşecektir. Örneğin; makro ekonomik istikrarsızlık yaratacak ekonomik politikalar, yabancı sermayenin ülkeye gelmesine engel teşkil edecektir. Bu da, firma içi ve sektör içi ticaretin yaratacağı ticarî aktivitenin ihracata yapacağı olumlu katkıyı, geriye doğru iterek geciktirmektedir.

Uluslararası Rekabetin Artması: Eski Doğu Bloku ve Çin gibi ülkelerin uluslararası ticarette daha aktif bir şekilde yer almaya başlamaları, başta AB ve ABD olmak üzere, başlıca ihraç pazarlarımızdaki rekabeti artırmaktadır.

Uluslararası Mevzuat: Uluslararası ticari mevzuatın giderek daha fazla konuyu düzenleme altına alması ve daha bağlayıcı hale gelmesi, ülkelerin ve dolayısiyle ülkemizin politika araçlarını tek taraflı kullanma imkânını azaltmaktadır.

Bölgesel Entegrasyonlar: Dünya ticaretinde ağırlıkları giderek artan bölgesel entegrasyonlar, ticareti saptırıcı etkisi ticaret yaratıcı etkisinden fazla olduğu ölçüde üçüncü ülkeler açısından bir tehdit olmaktadır.

Bölgesel Siyasî Krizler: 1991 yılında yaşanan Körfez Savaşında olduğu gibi, bölgesel siyasî ve askerî çatışmalar ihracat açısından yeni tehditler yaratabilmektedir.

Dünya Ekonomilerindeki Krizler: Uzakdoğu ülkelerinde yaşanan ve bölge paralarının büyük oranlarda değer kaybetmesiyle sonuçlanan kriz gibi dünya ekonomisinde yaşanan krizler, genel anlamda pazar daralmasına neden olabilecek mahiyettedir.

Tarife Dışı Engeller: Özellikle gelişmiş ülkelerce yapılan standart uygulamaları ve teknik düzenlemeler ticareti kısıtlayıcı etki yaratmaktadır.

Enerji Darboğazı: Ülkemizdeki enerji arzı yetersizliği, üretimi tehdit etmesi ve enerji fiyatlarını yükseltmesi açısından olumsuz bir unsur haline gelmektedir.

4. Fırsatlar:

Küreselleşme (Doğru Politikalar): Küreselleşme, izlenecek doğru politikalar neticesinde, beraberinde getirdiği faydalardan yararlanıldığı ölçüde ihracatımız açısından bir fırsattır. Örneğin, küreselleşmenin getirdiği en önemli yararlardan birisi, sermayenin serbestçe dolaşımıdır. Doğru politikaların uygulanması halinde, sermaye ve buna bağlı olarak teknolojinin ülkemize gelmesi mümkün olacaktır.

AB’nin Yeniden Yapılanması: AB’nin yeniden yapılanması sürecinde, Türkiye’nin tam üyelik perspektifi içerisine alınmaması, ülkemize yeni ufuklar açması ve AB dışında başka ülkelerle ekonomik ve ticarî ilişkilerimizi gözden geçirip, geliştirme ve genişletme fırsatı tanıdığı ölçüde, Türkiye için bir fırsat olmaktadır.

GAP: Söz konusu proje çerçevesinde bölge, özellikle tarıma dayalı sanayilerin gelişmesi sayesinde, komşu ülkelere büyük çapta ihracat yapabilme olanağına kavuşurken, bazı ürünlerin büyük miktarlarda bu bölgede üretilmesi sonucunda, ülkeye net döviz girdisi sağlayacak bir konuma gelecektir.

Serbest Ticaret Anlaşmaları: AT ile gerçekleştirilen gümrük birliği çerçevesinde, söz konusu anlaşmaların bir an evvel tamamlanarak yürürlüğe girmesi, yanı başımızda bulunan 250 milyonluk bir pazara imtiyazlı giriş hakkını tanıyacaktır.

Bölgesel Siyasî Krizler: İran-Irak Savaşında olduğu gibi, bölgesel siyasî ve askerî çatışmalar ihracat açısından yeni fırsatlar yaratabilmektedir.

Türk Cumhuriyetleri: Anılan ülkelerin, hem ihracat hem de yatırım imkanları açısından sunduğu olanaklar, ülkemiz ekonomisi için önemli fırsatları beraberinde getirmektedir.

Avrasya Enerji Koridoru: Orta Asya ve Kafkas petrol ve doğalgazının dünya pazarlarına ülkemiz üzerinden arz edilmesi, ülkemize yeni ekonomik ve stratejik kazanımlar sağlayacaktır.

Yurtdışındaki Yatırımcı Türk İşadamları: Bulundukları ülkelerin ithalatlarında önemli roller oynamaya başlayan Türk kökenli işadamları ile ilişkilerin geliştirilmesi, ülkemiz ihracatına yeni bir kapı açacaktır.

Ülkemize Gelen Turistler: Genellikle alım gücü yüksek batılı ülkelerden gelen turistlerin aynı zamanda tüketici olmaları, Türk ürünlerinin bu kitleye tanıtılması açısından Türkiye’ye ilave bir fırsat sunmaktadır.

finans

Veri Tabanı Pazarlamasına Doğru

2010-04-02T07:52:00.001-07:00

Veri Tabanı Pazarlamasına Doğru

Netice itibariyle günümüzde pazarlama bilgi sistemleri Data Base ( Veri Tabanı ) na doğru gitmektedir. Veri Tabanı Pazarlama potansiyel müşterilerin komputirize edilmiş geniş bir dosyasını içerir. Özellikle aşağıdaki konularda destek sağlar;

· En uygun müşterinin tanımlanması

En uygun pazar bölümlerinin tanımlanması Yeni mamul / hizmet sunmak için fırsatları tanımlar En çok satan ve/veya en uygun mamul/ hizmeti tanımlar.

Veri tabanı pazarlaması müşteri tabanlı, bilgi yoğunluklu ve uzun dönemi hedefleyen bir pazarlama metodudur. Bir veri tabanı doğrudan gelecekteki çabalara yönelik tam bir bilgi yapısı oluşturulması kadar mevcut pazarlama çabalarına rehberlik ve aralarında bağlantı kurulması için kullanılabilir. Veri tabanı pazarlaması her zaman aşağıdaki unsurları içerir (Jackson,Wang,1994:22).

 Birbiriyle ilişkili verilerin karşılaştırılmalı bir koleksiyonu

 Çoklu isteklere tam hizmet

 Bilgilerin doğru ve uygun zamanda kullanıcıya geçmesine imkan tanıması

Veri tabanı pazarlamasıyla aşağıdaki avantajlar elde edilir:

 Sadece ilgili tüketicilerin yer aldığı hedef pazara tam ulaşma imkanı

 Tüketicilerle uzun dönemli ilişki kurma imkanı

 Farklı tüketicilere değişik mesajlar ulaştırabilme imkanı

 Mamullerin dağıtımında bir avantaj sağlama

 Tüketiciler hakkında ayrıntılı bilgi

Stratejik açıdan veri tabanı pazarlamasının rolü pazarlamacının hedef müşterisini tanımlamasına ve müşteri ve pazarlamacı arasında sürekli bir ilişki kurulmasına yardımcı olmasıdır. Bu noktada, veri tabanı pazarlamacının istihbarat sisteminin kalbi durumundadır. Pazarlamacıya mamulü ve müşterisi arasında ilişki kurulmasında ve hedef müşteri bölümü ile iletişime geçilmesinde yol gösterir(Jackson,wang,1994:22). Veri tabanı pazarlaması aktif veya pasif halde olabilir. Pasif veri tabanı klasik pazarlama düşüncesini kapsar. Veri tabanında depolanan sonuçlar ve gelecekteki pazarlama modeli taktik - elde etme - taktik şeklindedir. Mevcut pazarlama çabaları önceki çabalardan etkilenmez. Aktif veri tabanı ise bir stratejik kaynak fonksiyonudur. Burada veri tabanı pazarlama karar verme sürecinin kalbidir.

Sonuç

İşletmelerin 21.yy’a girerken ellerindeki en büyük koz bilgi olacaktır. Ancak bilginin, etkin biçimde elde edilmemesi ve değerlendirilmemesi işletmeye zaman kaybettirir. Bu anlam da firma içerisinde pazarlama bilgi sistemlerinin kurulması gereği ortaya çıkar. Başlangıçta sadece satış bilgilerinin derlenmesi veri tabanına doğru olan bir yapılanmanın ilk aşamasıdır. Çeşitli şekillerde elde edilen bilgiler, isteyen kişiye zamanında ve istenen şekilde sunulması pazarlama bilgi sisteminin temelini oluşturur. Önemli olan organizasyonun kurulması ve sürekli iyileştirilmesidir.

KAYNAKÇA

Assael Henry, Marketing Management Strategy and Action, 1985.

Bessen Jim, " Riding the Marketing Information Wave", Harvard Business Review,

Vol: 71, No: 5,September - October, 1993.

Boone Louis E. and Kurtz David K., Contemporary Marketing, Seventh Edition, The Dryden Press, 1992.

Boyd Harper W. and Massy William F., Marketing Management, Harcourt Brace Jovanovich International Inc. , 1972.

Buss Martin D.J., " Managing International Information Systems", Harvard Business Review Vol: 60, No: 5, September - October 1982.

finans

Gösterim Birimi Bankası ( Display - Unit Bank )

2010-04-02T07:51:00.001-07:00

Gösterim Birimi Bankası ( Display - Unit Bank )

Gösterim birimi bankası, yönetime sağlanan verilerin kullanıldığı bir formata sahiptir. Aynı veriyi farklı kullanıcılara farklı bir yolla sağlama imkanına sahiptir- bilgiyi isteyenin durumuna uygunluk -. Üst düzey yöneticiler sadece özet bir tablo veya grafik görmek isteyebilirlerken araştırma personeli aynı veriyi istatistiki grafiklerle daha ayrıntılı isteyebilir (Park,1987:154). Diğer bir ifadeyle sistemle kullanıcı arasında iletişimi sağlar. Bu banka bir kart okuyucu ve bir teleteyp veya printer gerektirir, fakat interaktif sistemlerde, bu unsur negatif ışınlı tüplerle yapılır ve sıklıkla mükemmel bir mikrocomputer sisteminin bir parçasıdır (Schewe,1987:125). banka

Model Bankası ( Model Bank )

2010-04-02T07:50:00.003-07:00

Model Bankası ( Model Bank )

Model bankası birçok matematiksel model içerir. Bu modeller veri bankasından veya yönetici tarafından elde edilen verilerle ilişki kurmada istatistik bankasının kullanımını gerçekleştirir. Çeşitli pazarlama faaliyetleri, çevresel güçler arasındaki ilişkiyi, satışlar ve pazar payı gibi arzulanan konuları gösterir. Yöneticiler bu modelleri özel bir karar vermeden gerçekte uygulamadan önce neler olabileceğini tahmin etmede kullanırlar (Schewe,1987:125).

Modelden bahsederken predictive (tahmini) ve normatif modellerden bahsetmek gerekir. Her iki modelde yöneticiye "gelecekte hangi alternatif test edilmesi gerektiği sorusunun cevabını verir "(Boyd,1972:575).

banka

İstatistik Bankası ( Statistical Bank )

2010-04-02T07:50:00.001-07:00

İstatistik Bankası ( Statistical Bank )

İstatistik bankası, veri bankasındaki verileri model bankasının gereklerini karşılamak, doğrudan kullanıcının karar almasına yardımcı olmak üzere, kullanılır biçime dönüştürme, özetleme, bütünleştirme ve analize alma için hazırlanmış ulaşılabilir durumdaki veri analiz tekniklerinin tümüne verilen addır (Kaya, 1984: 124 ). İstatistik bankası verilerin daha kompleks analiz edilmesi için kapasite sunar. Verilerin analiz edilmesinde istatistiki teknikler kullanılır. Çok amaçlı analiz gibi bu tür teknikler pazarlama problemleri alanında daha güçlü olmayı sağlar. Daha ayrıntılı konulara girilebilir(Schewe,1987:125). Veri bankası kullanıldığında, yönetici arzulanan bilgiye doğrudan ulaşabilir veya basitten karmaşığa doğru düzenlenmiş uygun olan özetlenmiş metodları kullanabilir. İstatistik bankası ise kullanılabilir formda ve güvenilirliği ölçülmüş ham verileri özetlenmiş şekilde içeren modelleri kapsar. Ayrıca, süreç pazarlama girdi ve çıktıları arasındaki ilişkileri de gösterir. İstatistik bankasında teknikler pazarlama araştırma bölümünde kullanılan çoklu regresyon analizleri olabileceği gibi diğer çok değişkenli analizler de olabilir. Bu tür tekniklerin varlığı pazarlama karar sürecini etkiler. En azından verileri değerlendirmede olasılıkları görür. Yönetici " sadece istenene " ulaşabilir.

banka

Veri Bankası ( Data Bank )

2010-04-02T07:49:00.001-07:00

Veri Bankası ( Data Bank )

Bilgi sistemi, ilgili çevreyi yansıtır ve veri bankasında stoklanmış parçaları bildirir. Özellikle bu banka tarihsel bilgileri içerir ( fiyat, satın almalar, satış - istek raporları, marka payları, saha envanterleri v.b.). Veriler dahili kaynaklardan ( muhasebe kayıtları gibi ) ve dış kaynaklardan elde edilebilir. Bunun yanında daha sonra görüleceği üzere birincil (pazarlama araştırması ) ve ikincil kaynaklardan veya her ikisinden de elde edilebilir. Veri bankası üç parçadan oluşur (Schoner,Uhl,1976:9);

a.Eski Dosyalar : Bunlar sonuç raporlarıdır. Satış sonuçları ve pazar payı sonuçları gibi

b.Kararlar, beklentiler ve Varsayımlar Dosyası : sonuç çıktılarına giridi olacak eski kararlar, beklentiler ve varsayımlara ilişkin bilgileri içerir.

c.Parametre Dosyası : Dosyada depolanan girdi-çıktı ilişkisi sürecinde oluşan bilgi dosyasıdır. Reklamlar ile şartlı satışlar arasındaki parametre gibi.

Veri depolamada önemli bir faktör bilgilerin güncel olmasıdır. Bunun anlamı şudur; olayın kayıt edilme zamanı ile veri bankasına girilmesi arasında geçen zamanın kısa olmasıdır. Bu birkaç saatten (örneğin, envanter durumu) birkaç aya kadar uzayabilir. Çoğu bilgi için ortalama yanıt verme süresi bir ile beş gün arasındadır. Diğer bir ifade ile sistem içerisindeki bilgiler ihtiyacı olanlara her gün hizmet verebilecek güçte olmalıdır(Cole,1985:107). İkinci faktör bilginin tam olmasıdır. Bu girdilerin ayrıntılı olmasını ifade eder. Firma bilgileri özetlemekten kaçınmalı ve bilgiler mümkün olduğunca ayrıntılı olmalıdır. Çünkü ayrıntılı bilgiler ayrıntılı soruların cevabını verecektir (Gross,Peterson, 1987:158). Bazı firmalar elde ettikleri bilgileri, mamul seviyesinde belki de müşteri sınıfı veya coğrafik bölgelere göre özetlemektedir. Bu durum ayrıntılı bilgi depolanmasına karşıdır. Halbuki başarılı bir bilgi sisteminin kalbi tam ve mükemmel bilgi toplamaktır. PBS' nin tanımına baktığımızda pazarlama kararlarında kullanılacak bilgilerin düzenli bir şekilde biriktirilmesi, analiz edilmesi ve sunulması için metodlar ve prosedürler bütünüdür"(Cox,Good,’den Churchill,1991:24). Burada düzenli kelimesi önemlidir. Herşeyden önce veriler düzenli toplanmalıdır. Bunun yanında veriler belirsizliği azaltıcı ve pazarlama karar kalitesini yükseltici nitelikte olmalıdır(Crissy,Mossman,1977:21-22).

Veri Bankası firma içi ve dışı kayıtlardan elde edilen " ham " verilerin yer aldığı bankadır. Bankada, siparişler, yüklemeler, reklam harcamaları, fiyatlar, indirimler v.b. lerinin yanında rakip firmaların fiyatları, ülkesel bazda mamul durumu, faiz oranları, rakiplerin pazar payları gibi bilgilerde yer almaktadır(Schewe,1987:125). Ayrıca, satış gücü raporları, tüketici araştırmaları, şikayet mektupları, soruşturmalar ve hükümet, ticaret birliklere ait verilerden meydana gelmektedir(Park,Zaltman,1987:154). Veri bankasında, geçmiş kararların kayıtları, beklenen durumları içermelidir. Bu iki dosyanın kullanılması (diğeri geçmiş verileri içermektedir ) gerçek sonuçları tam olarak değerlendirme imkanı sağlar. Veri bankasını birçok dosyadan oluşan birim şeklinde düşünmek yararlı olacaktır. Örneğin; bir tüketici mamulü satan firma markası, hanehalkının satın alma gücü, satış gücü faaliyetleri, perakende faaliyetleri, toptancı faaliyetleri, medya koşulları, tüccar faaliyetleri ve dahili kayıtlara (fabrika yüklemeleri, stoklar ve reklam harcamaları) ait birçok dosya sözkonusudur. Bu veriler tüketicilere yönelik periodik çalışmalardan elde edilir(Boyd,Massy,1972:571-573).finans

Verilerin Saklanması

2010-04-02T07:48:00.001-07:00

Verilerin Saklanması

Sistemin temelinde bilginin elde edilmesi, bu bilgilerin yorumlanması ve analiz edilmesi vardır. Bilgilerin çeşitli bankalarda veya depolarda saklanması ve gerektiğinde sunulması PBS' nin temel mantığını oluşturur. PBS içerisinde yer alan sözkonusu bankalar şunlardır :

- Data bank ( Veri Bankası)

-Statistical Bank ( İstatistik Bankası )

-Model Bankası ( Model Bankası )

-Display Unit Bank ( Bilgi Gösterim Birimi Bankası )

Veri bankası firmayla ilgili geçmişteki olaylarla veya konularla ilgili kayıtları içerir. Bilginin bu " bit " leri ( parçaları ) talep hakkında zamanı geldiğinde yönetici tarafından kullanılır. Eğer yönetici " ham " verilerle ilgilenmiyorsa, istatistik bankasına başvurmalıdır. Bu banka, bilgiler üzerinde veya hakkında hem basit hemde karmaşık çalışmaların yapılabildiği programları içerir. Yönetici sonuçları değerlendirdikten sonra, yorumlanmış bilgiler daha sonra kullanılmak üzere depolanır. Daha sonra, veriler yöneticinin mevcut problemlerinin içeriğine göre yorumlanmalıdır. Bu noktada, yönetici çeşitli karar modelleri içeren model bankasına başvurur, yada yönetici verileri alabilir ve herhangi bir model kullanmadan kararını kendisi verir. Tabiki her iki yaklaşımı da kullanabilir. Karar sürecinin bir parçası olarak, daha fazla bilgi alabilir ve bilgi ile istatistik bankasını kullanarak daha fazla yorum yapabilir. finans

Pazarlama Bilgi Sisteminin Alt Sistemleri

2010-04-02T07:47:00.003-07:00

Pazarlama Bilgi Sisteminin Alt Sistemleri

Bir Pazarlama Bilgi Sisteminin 7 alt sistemi vardır(Frain,1986:72).

1.İç Raporlama Sistemi

2.Pazarlama Araştırması Sistemi

3.Pazarlama İstihbarat Sistemi ( Çevre Tarama Sistemi)

4.Analitik Pazarlama Sistemi

5.Pazarlama Planlama Sistemi

6.Pazarlama Kontrol Sistemi

7.Pazarlama Raporlama Sistemi

Alt sistemlerinin kullanımı ve tanımlanması Tablo.1. de açıklanmıştır (Talvinen,1995:18). İç raporlama sisteminde elde edilen bilgiler önemlidir. Kar ve maliyet, kazanç- kayıp durumları hakkında temel bilgiler verir. Bu yüzden gerçek performans açısından bilgilerin temel noktasını oluşturur. Pazarlama araştırması sisteminde tüketici ihtiyaçları, rekabetçi mamuller, reklam reaksiyonları, fiyat ve tutundurma stratejileri hakkında bilgi alınmasını içerir. İstihbarat sistemi veya çevre tarama sistemi pazarlama fırsatlarını etkileyebilecek pazarlama çevresine ilişkin değişiklikleri saptamaya yardımcı olur. Bunlar rekabet aktiviteleri, teknoloji değişimi, ekonomik koşullar, sosyo-kültürel değişimler gibi faktörlerdir. Pazarlama istihbaratı yöneticilere pazarlama planlarını hazırlama ve uygulama aşamalarında yardımcı olan pazarlama çevresiki gelişmeler hakkında elde edilen günlük bilgilerdir(Kotler, Armstrong,1987:92). Pazarlama istihbarat sistemi geniş bir veri toplama, işleme ve analiz konularını kapsar. Pazarlama araştırması, satış tahminleri, dağıtım - maliyet tahminleri, yöneylem araştırması, istatistiki analiz ve bütçeleme tahminlerini içerir. Pazarlama istihbarat (marketing intelligence) sistemi bazı şirketlerde açık ve yaratıcı düşüncenin bir ifadesi olmaktadır. Hewlett Packard firmasında bu düşünceden hareketle istihbarat sistemi pazar araştırması için kullandığı aşamalardan ilki olarak yer anmaktadır (Sinkula,1994:37). Ancak genelde Pazarlama İstihbarat Sistemi tanımsal, raporsal, yorumsal ve değerlendirmeye yöneliktir.

Tanımsal istihbarat; belirli bir zamanda pazar veya kişilere ilişkin bilgileri içerir. Raporsal istihbarat sistemi ise değişimlere ilişkin verileri kapsar. Yorumsal istihbarat sisteminde değerlendirmeye yönelik olmak üzere, geleceğe hazırlıklı olunması için gerekli bilgileri elde eder. Bunların yanında pazarlama istihbarat sistemi saldırıya ve savunmaya yönelik istihbarat şeklinde de olabilir. Saldırıya yönelik istihbarat da firmanın mevcut pozisyonuna uygun stratejinin geliştirilmesi amaçlanırken, savunmaya yönelik olan istihbarat da mevcut durumun korunması vardır(Lazer,1985:154-157).

Analitik pazarlama sisteminde ise genelde istatistik ve model bankalarından oluşan bir sistem mevcuttur (Assael,1985:189). Pazarlama Planlama Sistemi; bütün pazarlama planlama sürecinin yönetimidir. Pazarlama Kontrol Sistemi; personelin, pazarlama çabalarının planlara uygun olup olmadığını belirlerken, pazarlama raporlama sistemi satış raporları, harcamalar, siparişler, satış tahminleri gibi faaliyetlerin rapor edilmesini içerir (Talvinen,1995:18).

Pazarlama bilgi sisteminin alt sistemleri arasındaki ilişkiyi saptarken bazı aşamaları izlemek gerekir. Bu aşamalar şunlardır(Assael,1985:194-195):

1. Çeşitli kaynaklardan verilerin toplanması

2. Anlamlı kategorilere göre bu verilerin derlenmesi

3. Verileri analiz etmek için bilgisayar ve istatistik olanakları geliştirilmesi

4. Çevresel değişim, satış ve müşteri tahmini gibi konular için model geliştirilmesi

5. Her gün akan bilgiler için düzen geliştirilmesi

6. Tekrarı olmayan görevleri özel raporlar şeklinde hazırlanması

7. Bilgilerin doğruluğundan emin olduktan sonra sistemi çalıştırılması.

finans

Organizasyon ve PBS Sistemi Olan Şirketlerin Konumu

2010-04-02T07:47:00.001-07:00

Organizasyon ve PBS Sistemi Olan Şirketlerin Konumu

Bir firmada yeni PBS sistemi uygulanması aşamasında birkaç temel karar verilmelidir. Bu kararlar şunlardır şunlardır;

a. Tek bir PBS merkezi mi olmalıdır yoksa birbirinden bağımsız bölümler mi kurulmalıdır ?

b. PBS pazarlama yönetimi tarafından mı yoksa herhangi birisi tarafından mı yönetilip kontrol edilmelidir?

Verilecek cevapların çoğu şirketin kültürü ile ilgilidir. PBS sisteminin merkezi bir yapıya sahip olması personel ve ekipman açısından maliyetin azalmasını sağlar. Ayrıca şirketin karar alma mekanizmasını hızlandırır. Bununla birlikte, eğer bilgi sorunu veya kullanımı bölgesel olma eğilimine girerse, mamul ağırlıklı veya müşteri ağırlıklı olursa, çoğu durumda bu avantajlar negatif etki yapabilir ve bu alt birimler arasında farklılıklar meydana gelebilir. PBS' nin pazarlama yöneticisine veya diğer yöneticilere rapor edilmesi de önemli bir konudur. Bu durum bilginin hangi yönetici için önemli olduğuna bağlıdır. İlgili bilginin hangi yöneticinin kararını desteklediğine veya hangi bölümün çalışmasını etkilediğine dikkat etmek gerekir. PBS organizasyonu bağımsız olsun veya olmasın amaç sistemden maksimum faydayı sağlayabilmektir. Bilgi kimsenin tekeline girmemelidir(Cohen,1988:107).

finans

Pazarlama Bilgi Sistemlerinin Geliştirilmesi ve Organizasyonu

2010-04-02T07:46:00.001-07:00

Pazarlama Bilgi Sistemlerinin Geliştirilmesi ve Organizasyonu

Günümüzde post endüstriyel koşullar altında 2 önemli faktör vardır; Bilgi zenginliği ve küreselleşmedir (Wooton,1977:21). Özellikle bilgiye ulaşmada ve bu bilgiyi kullanmada geri kalan firmaların piyasada varlıklarını zamanla yitirecekleri bir gerçektir. Bilgi sistemleri faaliyet sürecinin hem gözden geçirilmesi hem de kontrol edilmesinde önemli bir role sahiptir (ITC,1994:5). Şirket bazında kurulacak bir Pazarlama Bilgi Sistemi karşılaşılan dezavantajları firma lehine avantaja çevirmekle birlikte firmanın etkin çalışmasını sağlayacaktır. Neticede elde edilen bilgiler, karanlık bir odayı aydınlatan lamba gibi firmaya yol gösterecektir.

İşletmeye uygun bir bilgi sisteminin geliştirilmesi en azından aşağıdaki adımları içermelidir (Srinivasan,Schoenfeld,1978:17).

1.Potansiyel kullanıcıların bilgi ihtiyacının belirlenmesi

2.İhtiyaçları karşılayacak bir sistemin oluşturulması

3.Mevcut performans ve beklentiler ile sistemin değerlendirilmesi

4.Sürekli değişen bilgi ihtiyaçlarına sistemin uyumunu sağlama

Yukarıdakilere ulaşabilmek için öncelikle PBS' nin organize edilmesi şartı vardır. Etkili bir pazarlama bilgi sisteminin organize edilebilmesi aşağıdaki temel soruların firma tarafından açıklığa kavuşturulması gereklidir.

1. Daha iyi PBS geliştirebilmek için nasıl bir organizasyon oluşturabilir ?

2. Pazarlama Bilgi sistemi daha ileriye nasıl götürebilir ?

3. Sistemin temel özellikleri nelerdir ?

4.Bu sistemin faaliyete geçirilmesi veya geliştirilmesinin yararları ve maliyetleri nasıl

hesaplanmalıdır ?

Yönetimin, PBS faaliyetlerini nasıl organize edeceğine karar vermesi düşünülenden daha karmaşık bir durumdur. İleri düzeyde bir PBS, departmanlar ve bireyler arasında etkili koordinasyonun sağlanmasıyla gerçekleşir. İlgili departmanlar ve kişiler şunlardır :

 Tepe Yönetimi  Denetim ve Finans Bölümleri

 Sistem Analistleri ve Tasarımcılar  Pazarlama Yönetimi ve Marka Yönetimi

 Satış Yönetimi  Yeni - Mamul Grupları

 Pazar Araştırma Personeli  Yöneylem Araştırmacılar, İstatistikçiler

Her bir grubun dağılımı sistemdeki bilgisine ve yeteneğine bağlıdır. Programcılar yöneticilerin bilgi ihtiyaçlarına cevap veremezken, yöneticiler de program yazamazlar. Hiç bir grup PBS geliştirmenin bütün unsurlarını bilemez.

PBS' nin organize edilmesinde 4 temel unsur vardır. Bu unsurlar şunlardır (Cohen,1988:105-107):

1. Tepe yönetiminin desteği : Tepe yönetiminin desteği sadece sistem adına değil diğer yandan kaynakların, kişilerin toplanması açısından da gereklidir. Tepe yönetiminin desteği olmadan PBS başarısızlığa sürüklenir. Ayrıca, tepe yönetiminin yer alması kullanıcılar ile sistemi dizayn edenler arasındaki anlaşmazlıkları da azaltır.

2. Sistem geliştirmede hat pazarlama yöneticisinin yer alması: Kullanıcı desteği olmaksızın - bunlar hat pazarlama yöntecileridir - sistemin dizaynı başarısızlığa sürüklenir ve kullanıcı tarafından beklenenden daha az destek görebilir. Sistemin dizaynı ve uygulanması aşamalarında hat pazarlama yöneticilerinin sistem dışı bırakılmaları bazı firmalarda milyarlara neden olabilmektedir. Böyle bir PBS yarardan çok zarar verir.

3. Sistem geliştirme takımının kompozisyonu: Sistem geliştirmede model geliştiricilerin, pazarlama araştırmalarını yapanların ve bilgisayar sistemlerini kullananların temsilcilerinden oluşan bir takımın bulunması çok önemlidir. Bu üç unsurdan birisinin elenmesi faaliyetin etkinliğini bozar.

4. Pazarlama yöneticilerinin kullanımına açık olmak: Eğer sistem pazarlama yöneticileri tarafından kullanılamıyorsa, sistemin dizaynı, geliştirilmesi ve uygulanması hüsranla sonuçlanır. Sistemin kullanıcıların kullanımına yönelik olarak hazırlanması çok önemlidir. Bu durum herşeyin terminal bölgelerinden veya alt unsurlardan kullanıcılara akmasını ifade eder. finans

PBS Çeşitleri ve Koşulları

2010-04-02T07:45:00.001-07:00

PBS Çeşitleri ve Koşulları

Genelde üç tip PBS vardır.

1. Kontrol amaçlı : Son günlerde ne olduğunu veya ne olacağına, nelerin değişmesi gerektiğini ifade eder. Kapsamında satış harcama oranları, toptancı, envanter raporları, pazar payı verileri v.b. üzerinde haftalık satış raporları içerir.

2. Planlama amaçlı : Satış ve ekonomik tahminler, demografik çalışmalar, sosyal ve politik değişimler v.b. tahminleri içerir.

3. Bir kereliğe Yönelik : Uygulanacak reklam kampanyası, kullanılacak yeni mamulü tanıtılacak bilgiler v.b. kararlar yer alır.

Bazı bilgiler ise rapor halinde hazırlanır fakat sistem içerisine girmez, gerektiğinde ilgili kişilere sunulur.

Hangi çeşit PBS kullanılırsa kullanılsın bazı koşulların yerine getirilmesi gerekir. Başarılı bir PBS için dikkate alınacak koşullar şunlardır (Kress,1988:29);

1. Verilere Ulaşım: Verilerin sistem içerisinde nerede yer alacağı, karar vericilerin kendi PC lerini kullanarak sisteme doğrudan ulaşma ihtiyacı duyup duymadıkları yada sistem personeli yardımıyla bilgilere ulaşıp ulaşmadığı gibi soruların yanıtlanması gerekir. Verilere ulaşım rahat ve hızlı olmalıdır.

2. Bilgilerin Yeniliği: Firma içi verilerin ne kadar çabuklukta sisteme gireceği, hangi dönemler içinde elde elides gerektiği gibi hususlar dikkate alınmalıdır.

3. Bilgilerin Sınıflandırılması : Bilgiler kullanım tipine ve anlamlarına göre sınıflandırılmalıdır.

4. Esneklik : Sistem firmanın değişen ihtiyaçlarına uyacak şekilde dizayn edilmelidir.

5. Kullanıcı-Girdi İlişkisi : Kullanıcılar sistemde parametre oluşturulmasında yardımcı olmalıdırlar.

finans

PAZARLAMA BİLGİ SİSTEMLERİNİN KURULMASI VE ORGANİZASYONU

2010-04-02T07:44:00.001-07:00

PAZARLAMA BİLGİ SİSTEMLERİNİN KURULMASI VE ORGANİZASYONU

Giriş

Günümüzde pazar bölümlerinin artması ve bunun paralelinde mevcut mallarda yapılan çeşitlendirmeler pazarlamayı daha etkin bir hale sokmuştur (Bessen,1993:150). Ayrıca, yüksek maliyetler ve değişen bir işletme çevresinin varlığı da firma organizasyonlarında hızla değişikliğe yol açmaktadır(Buss,1982:154). Bir yandan pazarlamanın daha etkin ve önemli hale gelmesi diğer yandan hızla değişen işletme çevresi firmaları tüketiciler, müşteriler ve çevre hakkında daha fazla bilgi alma yoluna sevketmiştir. Ancak, başarıya ulaşmanın yolu sadece müşteriler veya tüketicilere ait bilgilerin elde edilmesine bağlı değildir. Bunun yanında firma içerisinden ve firma dışından (çevresel) akan bilgilerin verimli ve güncel bir şekilde elde edilmesi ve firma yöneticilerine aktarılması gerekmektedir. Bu nedenle firma içerisinde Yönetim Bilgi Sistemi bünyesinde bir Pazarlama Bilgi Sisteminin (PBS) kurulması ve işletilmesi zorunluluğu vardır. Nitekim küreselleşen pazarlamacılık anlayışı, ister istemez güçlü bir bilgi ağının kurulmasını gerekli kılmakta ve yöneticileri bu yönde kararlar almaya yönlendirmektedir. Dolayısıyla günümüz ekonomisinde rekabet edebilmenin şartlarından en önemlisi; bir ülkenin ve o ülke işletmelerinin kendilerini bilgiye açmalarıdır(Swerdlow,1995:10).

Tanım ve Kavramsal Çerçeve

Pazarlama bilgi sistemi (PBS); bir firmanın pazarlamaya yönelik karar verme durumunda ihtiyaç duyulan firma içi ve dışı bilgilerin elde edilmesini, toplanmasını ve değişimini sürekli kılmak şartıyla gerekli olan eleman ve ekipmanın organize edilmesidir (Kress,1988:27).

Pazarlama Bilgi Sistemini pazarlama araştırmasından ayırmak gerekir. Pazarlama yöneticilerinin çoğu organizasyonlarının PBS 'ne sahip olması için çok küçük olduğunu düşünerek, karar vermek ve bilgi toplamak için pazarlama araştırmasını kullanırlar. Ancak pazarlama araştırması spesifik bir problem veya proje üzerinde yoğunlaşır ve belirli bir periodu kapsar. PBS pazarlama araştırmasından daha geniş ölçeklidir ve sürekli olarak bilgi toplama ve analiz etme amacını güder(Boone,Kurtz,1992:176). Bu anlamda pazarlama bilgi sisteminin amaçlarını altı başlıkta toplamak gerekir(Schoner,Uhl,1976:5).

 Karar verme sürecine destek sağlama

 Planlama sürecini yapısal hale getirmek

 Mevcut bilginin etkin kullanımını gerçekleştirmek

 Yeni bilgi ihtiyacını saptamak

 İletişim ortamı sağlamak

 Öğrenen bir çevre yaratmak bilgi

finans

2001 YILINDA TÜRKİYE'DEKİ OTOMOTİV SANAYİİ

2010-04-02T07:41:00.001-07:00

2001 YILINDA TÜRKİYE'DEKİ OTOMOTİV SANAYİİ

Prof. Dr. Ercan TEZER
Otomotiv Sanayii Derneği Genel Sekreteri

Giriş

1998 yılının 2 inci yarısında başlayan ve 1999 yılını da kapsayan olumsuz siyasal ve ekonomik koşulların ortadan kalkması, otomotiv sektöründe 2000 yılını olağan dışı bir yıl haline getirdi. Bu yıl toplam pazar 659 bin adede ulaşarak 1993 yılındaki satış rekorunu da kırdı. Ancak pazardaki bu gelişme ile birlikte 1993 yılında % 25 dolayında olan ithalat pazar payının iki katına çıkarak % 52 ye ulaştığı da dikkat çekici.

2000 yılında otomobil pazarı 1999 yılına göre % 62 artmasına karşılık, yerli satışlar ancak % 32 artarken ithal satışlar ise % 97 artış gösterdi ve ithalatın pazar payı ise % 55 e kadar çıktı. Bu pazar payı 1997 ve 1998 yıllarında % 35 iken, 1999 yılında artarak % 45 olmuştu. Bu oran, 2000 yılı Ekim ve Kasım aylarında % 64 kadar yüksek olarak gerçekleşti.

1989/1993 yıllarındaki istikrarlı yükselen talep, 1994 yılındaki krizle % 50 dolayında azaldı ve 1996 yılından sonra yeniden artışa geçti. Aslında Türkiye'de potansiyel bir talebin varlığı biliniyor. Ancak istikrarsız ortamlarda bu potansiyel talep, gerçek bir talebe dönüşemiyor ve bu ortamda en önce taşıt araçlarına olan taleb erteleniyor. 1998 yılının ikinci yarısında da bu görüldü. Erken seçim tartışmaları içinde G.Doğu Asya krizinin dünyayı hızla saran etkileri karşısında yetersiz ve kararsız kalan siyasi irade, bu krizin Türkiye'de ek boyutlar kazanmasına da neden oldu. Hızla artan kamu iç borçlanma ihtiyacı ile aşırı yükselen reel faiz alternatif finansal yatırım olanakları sağlarken, kriz sonucu daralan ekonomi ve bütün bunlara eklenen deprem felaketi talebi geriletti.

1999 yılının son çeyreğinde oluşan uygun siyasal ortam yanında dış ilişkilerde yaşanan olumlu gelişmeler, ekonomide olumlu etkilerini gösterdi ve makro ekonomik dengeler istikrar ortamı içinde kurulmaya başlandı. 2000 yılında artmış gibi görünen talep aslında, 1998 ve 1999 yıllarında ertelenen alımların bu yıl canlanması ile gelişti. Özellikle 2000 yılındaki araç alımına son derece elverişli koşulların her an ortadan kalkabileceği endişesi, gelecekteki talebi de önemli oranda öne çekmiş gözüküyor.

2000 yılında aşırı talep ile birlikte ithalatın pazar payının da büyük hızla arttığı, diğer bir deyişle talep artışının ithalata yönelişle büyük oranda desteklendiğini belirtmek gerekiyor. Bunda hiç şüphe yok uygulanan ekonomik modelin beklenmeyen sonuçlarının büyük etkisi bulunuyor. Uygulanan model bir yanda döviz kurlarını üç yıl boyunca çok sıkı bir denetim altında tutmayı hedeflerken, öte yanda enflasyon öngörülen hedefleri aşdı ve bazı para birimleri Türk Lirası karşısında göreceli olarak ucuzladı. Bunun sonucu özellikle EURO bölgesinden yapılan ithalat büyük bir desteğe kavuşmuş bulunuyor. 2000 yılında EURO ve bağlı DM ve FFr gibi Avrupa para birimlerinin değeri % 14.1 artarken, TÜFE % 39.1 artış gösterdi. Buna göre EURO ve bağlı para birimleri % 18 dolayında değer kaybetmiş yada, bu paralar ile yapılan ithalat bu oranda ucuzlamış bulunuyor.

2000 yılının Kasım ayındaki ekonomik kriz ve onu izleyen Şubat 2001 krizi, 2001 yılında toplam pazarın % 70 gibi büyük bir oranda gerileyerek 196 bin dolayına inmesine neden oldu. Burada 1993 yılından sonraki çöküşe göre daha büyük bir çöküş yaşandı. Büyük bir talep ile genişleyen 2000 yılındaki pazar karşısında oluşan bu aşırı çöküş pazarda 100 bin dolayında yerli ve ithal stok aracın ciddi sorunlar yaratmasına neden oldu.

2000 yılında toplam 431 bin adet üretim yapıldı, bu 1999 yılına göre % 44 artışı gösteriyor. Otomobil üretimi ise % 34 artışla 297 bin adet oldu. Bu dönemde toplam üretimin % 22 sini oluşturan 104 bin adet araç ihraç edildi. Otomobil ihracatı ise 90 bin adet ile üretimin % 30 una ulaştı. Buna karşılık ithalat % 93 gibi çok yüksek bir oranda artarak, 336 bin adet oldu.

TİPLER	ARALIK AYI ÜRETİMİ	12 AYLIK ÜRETİM	% DEĞİŞİM
2000	2001	2000	2001	ARALIK	12 AY
OTOMOBİL	14.132	8.694	297.476	175.343	-38	-11
TİCARİ ARAÇLAR	8.787	7.359	133.471	95.342	-16	-29
B.Kamyon	896	174	16.938	4.110	-31	-76
K.Kamyon	654	107	11.410	2.573	-84	-77
Kamyonet	5.364	6.367	68.807	76.672	19	11
Otobüs	306	194	4.213	2.501	-37	-41
Minibüs	998	255	20.597	6.486	-74	-69
Midibüs	569	262	11.506	3.000	-54	-74
Taşıt Araçları Toplam	22.919	16.053	430.947	270.685	-30	-37

</DIV>

2001 yılında ise üretim % 37 azalarak 271 adet oldu. Otomobil ve kamyonet tip araçlarda toplam 192 adet ihracat üretimin daha da aşağıya düşmesini engelledi. Kamyon gibi araçlarda ise üretim % 77 gibi yüksek bir oranda daraldı.

2001 YILINDA TÜRKİYE'DEKİ OTOMOTİV SANAYİİ

Prof. Dr. Ercan TEZER
Otomotiv Sanayii Derneği Genel Sekreteri

Giriş

TİPLER	ARALIK AYI ÜRETİMİ	12 AYLIK ÜRETİM	% DEĞİŞİM
2000	2001	2000	2001	ARALIK	12 AY
OTOMOBİL	14.132	8.694	297.476	175.343	-38	-11
TİCARİ ARAÇLAR	8.787	7.359	133.471	95.342	-16	-29
B.Kamyon	896	174	16.938	4.110	-31	-76
K.Kamyon	654	107	11.410	2.573	-84	-77
Kamyonet	5.364	6.367	68.807	76.672	19	11
Otobüs	306	194	4.213	2.501	-37	-41
Minibüs	998	255	20.597	6.486	-74	-69
Midibüs	569	262	11.506	3.000	-54	-74
Taşıt Araçları Toplam	22.919	16.053	430.947	270.685	-30	-37

</DIV>

Türkiye, Uluslararası Para Fonu ile 1999 yılında imzaladığı "Yakın İzleme Anlaşması" ile, bütçe, para politikası ve ekonomide yapısal reformlar konularında 2000-2002 yılları arasında temel makro ekonomik politikalarının izlenmesi konusunda görüş birliğine varmıştı. Buna göre uygulanacak Stabilizasyon Programının Temel Hedefleri aşağıdaki gibi belirlenmişti:

<IMG src="file:///C:\Users\Lg\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image001.gif" width=6 height=6 v:shapes="_x0000_i1025">Tüketici enflasyonunu 2000 yılı sonunda yüzde 25'e , 2001 yılı sonunda yüzde 12'ye ve 2002 yılında yüzde 7'ye indirmek,
<IMG src="file:///C:\Users\Lg\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image001.gif" width=6 height=6 v:shapes="_x0000_i1026">Reel faiz oranlarını makul düzeylere düşürmek,
<IMG src="file:///C:\Users\Lg\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image001.gif" width=6 height=6 v:shapes="_x0000_i1027">Ekonominin büyüme potansiyelini arttırmak,
<IMG src="file:///C:\Users\Lg\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image001.gif" width=6 height=6 v:shapes="_x0000_i1028">Ekonomideki kaynakların daha etkin ve adil dağılımını sağlamak.

Kasım 2000 tarihine kadar Programın kur çapası ve konsolide bütçe açığı ile ilgili hedefleri başarıyla tutturulmuş ve faiz hadleri de kur artışına intibak ederek düşmüştür. Faizlerin gerilemesi taşıt araçları, dayanıklı tüketim malları ve özel yatırım malları talebini arttırmış, kurların reel olarak değer kazanması ise ithalat talebini artırarak cari işlemler açığını hızla büyütmüştür. Bu açık 2000 yılı sonunda 9,7 milyar ABD Doları düzeyine yükselmiştir. Bunun sonucu Kasım 2000 ve onu izleyen Şubat 2001 tarihlerinde ekonomi uzun sürecek ve derinliği daha önceki krizlerden çok farklı olan bir kriz içine girmiştir. Nedenleri aşağıdaki gibi özetlenebilir:

<IMG src="file:///C:\Users\Lg\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image001.gif" width=6 height=6 v:shapes="_x0000_i1029">Banka sisteminin sorunlu yapısı,
<IMG src="file:///C:\Users\Lg\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image001.gif" width=6 height=6 v:shapes="_x0000_i1030">Dış varlıkların ve para tabanı artış hızının, ekonomideki hızlı büyümeye paralel artış sağlayamaması,
<IMG src="file:///C:\Users\Lg\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image001.gif" width=6 height=6 v:shapes="_x0000_i1031">Cari işlemler açığı nedeniyle, dış borçlanma faizlerinin yükselmesi ve iç borçların dış borçla ikame edilme olasılığının azalması,
<IMG src="file:///C:\Users\Lg\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image001.gif" width=6 height=6 v:shapes="_x0000_i1032">Programın uygulanacağına ilişkin güvenin sarsılması,
<IMG src="file:///C:\Users\Lg\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image001.gif" width=6 height=6 v:shapes="_x0000_i1033">Yabancıların ellerindeki Türkiye Eurobond'larını satmaları sonucu, bankaların döviz ihtiyaçlarını artması ve ellerindeki kamu kağıtlarını satarak döviz talep etmeleri,
<IMG src="file:///C:\Users\Lg\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image001.gif" width=6 height=6 v:shapes="_x0000_i1034">Yüklü kamu kağıdı portföyü taşıyan bankalarda likidite sıkıntısının ortaya çıkması

Sonuç olarak otomotiv sanayinde Aralık 2000 tarihinden bu yana motorlu taşıt araçlarına olan talep ortalama % 70 ve bazı ürünlerde % 80 e ulaşan oranlarda gerilemiştir. Otomotiv sanayii tarafından üretilen araçlar, otomobil ile yolcu ve yük taşıyan ticari araçlar olarak incelendiğinde ekonomik krizin talep üzerindeki etkileri görülebilir. Ekonomik kriz bireylerde gelirin reel anlamda azalmasına ve daralan ekonomi nedeni ile gelecek ile ilgili beklentilerde güven kaybına yol açmaktadır. Bu nedenle bireyler, tüketim ve yatırım harcamalarını kısarak ertelemekte ve geleceğin garantisi için döviz ve altın gibi diğer araçlara yönelmektedir. Bu bağlamda önce otomobil talebi büyük bir hızla gerilemekte ve bunu yatırım aracı olan ticari araçla izlemektedir.

İhracat Hamlesi
Yukarda özetlenen koşullarda otomotiv sanayiinde gerek araç üreticiler ve gerek aksam ve parça üreticilerinde önemli bir tahribat yaşandı. Sanayiinin rekabet gücünü olumsuz etkileyen koşullara rağmen sanayi ihracata yönelik projelerini ve yatırımlarını aksatmaksızın devam ettirdi. Aslında Gümrük Birliği öncesinde 1990 lı yılların başında yapılan stratejik planlama çalışmaları ve sanayiinin ihracata yönelik yeniden yapılanma süreci, ihracatta son yıllarda önemli kazanımlar sağladı. Şüphesiz iç pazarda yaşanan ard arda krizler nedeni ile ortaya çıkan aşırı talep değişiklikleri, bu kazanımların daha büyük boyutlu olmasını da engelledi.

2000 yılında ihracatın çoğunlukla EURO bölgesine yapılması nedeni ile ihracatta da önemli değer kaybı ortaya çıkmasına rağmen, otomotiv sanayii ihracatı % 6 artışla 2,4 milyar ABD Doları'na ulaştı. Sınai enflasyon endeksi 2000 yılında % 29,5 artarken, EURO ve bağlı para birimlerindeki değişim sadece % 14.1 oldu ve diğer deyişle ihracat fiyatlarına gerçek maliyet artışları yansıtılamadı. Bu durum sanayideki dış ticaret dengelerini büyük oranda olumsuz etkiledi. EURO'nun ABD Doları karşısında aşırı değer kaybı nedeni ile, aslında taşıt aracı ihracatı sayısında % 13 artış olmasına karşılık, ABD Dolar değerindeki artış düşük görülüyor.
Uludağ İhracatçı Birlikleri'nin verilerine göre, sektör ihracatı 2001 yılında 2000 yılına göre % 43 gibi büyük bir artış göstererek toplam 3.4 milyar ABD Doları oldu. Taşıt aracı ihracatı % 65, aksam ve parça ihracatı ise % 26 arttı.

Otomotiv ana ve yan sanayi ihracatı (ABD Doları)

<IMG src="file:///C:\Users\Lg\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image002.jpg" width=560 height=221 v:shapes="_x0000_i1035">
OSD'nde temsil edilen firmalardan alınan bilgilere göre, 1999 yılında toplam 92,051 taşıt aracı ihraç edilmiştir. Bu dönemde gerçekleşen ihracat 1998 yılına göre % 143 oranında artmıştır. 2000 yılında toplam 104,226 taşıt aracı ihraç edilmiş ve ihracat 1999 yılına göre % 13 oranında artmıştır.
2001 yılında ise % 94 artış ile ihracat 200 bin araç sınırını aşmış ve toplam 201,843 adet taşıt aracı ihraç edilmiştir. 2000 yılında 81,874 adet otomobil olmak üzere, toplam 90,688 hafif araç ihraç edilmiştir. Bu dönemde gerçekleşen hafif araç ihracatı, 1999 yılına göre % 17 artmıştır.

2001 yılında ise 142,288 adedi otomobil olmak üzere, toplam hafif araç ihracatı 192,630 adet olmuştur. 2000 yılına göre 2001 yılında hafif araçların ihracatı % 112 oranında artmıştı Bu dönemde, Tofaş 54,152 adet otomobil ve 44,886 adet hafif ticari araç olmak üzere toplam 98,175 adet hafif araç ve O.Renault ise 87,725 adet otomobil ihraç etmiştir. OSD'nde temsil edilen firmaların 2001 yılı motorlu araç ve aksam-parça ihracatı % 62 artışla toplam 1.825 milyar ABD Doları oldu. 30 Milyon ABD Doları üstünde ihracat yapan firmalar aşağıdaki gibi sıralanıyor:

<IMG align=left src="file:///C:\Users\Lg\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image003.jpg" width=175 height=131 v:shapes="_x0000_s1026">2001 yılında toplam üretim içinde ihracatın payı % 73, otomobilde ise % 81 gibi yüksek bir değere ulaştı. Bu dönemde iç pazar için üretilen otomobil 33,055 adet oldu. Bu üretim, 2001 yılı üretim kapasitesinin % 5 ini kapsıyor. Sınırlı sayıdaki ihracatla bile kapasitenin ancak % 25 ini kullanılabildi. Günlük otomobil üretim kapasitesi 2,300 adet otomobil olan sanayide: "iç pazara otomobil üretimi için yalnız 14 gün ve toplam otomobil üretimi için ise yalnız 76 gün çalışmak yeterli oldu". Bu veriler yaşanan krizin boyutunu gösteriyor.

<IMG align=left src="file:///C:\Users\Lg\AppData\Local\Temp\msohtmlclip1\01\clip_image004.jpg" width=298 height=221 v:shapes="_x0000_s1027">Bu olumsuz koşullara rağmen sanayide ihracat projeleri hızla devam ediyor. Özelikle otomotibl ve hafif ticari araçlardaki gelişmeler dikkat çekici. Bu alanda Tofaş ve O.Renault tarafından başlatılan ihracat atılımına 2002 yılında Ford-Otosan, Toyota ve son olarak Hyundai-Assan katılacak. Bu suretle 2002 yılında toplam 300 bin araç ve 4.5 milyar ABD Doları ihracat hedefleniyor. Sanayi bu suretle sektörler arasındaki sıralamada 2inci sırayı alacak. 2005 yılındaki hedef ise "500 araç ve 7 milyar ABD Doları" olarak belirleniyor. Mercedes Benz Türk ve MAN firmalarının otorbüs ihracatı yanında Uzel, BMC, Karsan ve Otoyol tarafından yapılan ihracatında bu yıl gelişmesi bekleniyor.

Sonuç ve Değerlendirme
Pazardaki aşırı ithalat ve yoğun rekabet ile ihracattaki değer kayıplarına ek olarak yaşanmakta olan ağır kriz ortamının yarattığı kan kaybına rağmen, Türkiye'deki otomotiv sanayii küreselleşme sürecindeki gelişmesine büyük bir gayretle devam ediyor. Ancak yaşanan krizin işgücü ve özellikle yan sanayimiz üzerindeki çok olumsuz etkilerinin ortadan kalkması hem zaman alacak hemde aşırı maliyete neden olacak. Çok iyi yetişmiş, üstün yetenekli insan gücü ile üretimde ulaşılan kalite süreci ve yüksek verimlilikle sağlanan maliyet üstünlüğü, Türkiye'yi küresel pazarlar için yeni bir üretim merkezi haline getirmiş bulunuyor. 1990'lı yıllarda sürdürülen teknoloji yenileme yatırımları yanında, ortalama kişi başına yılda 50 saate varan sistematik eğitim ile yönetim ve teknik yetenekleri çağdaş ölçülerde geliştirilen insan gücü ile sanayi bu düzeye ulaştı. finans

Bu kapsamda otomotiv sanayiinin Gümrük Birliği sürecininin yarattığı koşulları diğer sektörlere göre kendisinden beklenenin çok daha iyi analiz ederek değerlendirdiğini de gözden uzak tutmamak gerekiyor. Özelikle uluslararası teknik mevzuata uyum çalışmalarındaki başarı bir çok sektöre örnek olacak nitelik taşıyor. İhracatta ortaya konan başarı bunun en iyi kanıtını oluşturuyor. Ancak iç pazarda gerekli istikrar oluşturulmadan yalnız ihracatla bu sanayiinin varlığını sürdürmesinin mümkün olamayacağı artık çok iyi anlaşılmalı.

Otomotiv sanayii ulaştığı düzeyle, sadece bir üretim değil aynı zamanda sahip bulunduğu insan gücü ile bir Ar-Ge merkezi olma yolunda önemli adımlar atıyor. Ar-Ge uygulamasının varlığı yıllardan bu yana çok tartışılan bir konu iken bugün, birçok otomotiv sanayii kuruluşunda yoğun Ar-Ge desteği ile uluslararası pazarlar için araç ve komponentleri projeleniyor, uygulanıyor ve geliştirilen teknolojilerle ürün ve üretimde yeni başarılar sağlanıyor. Otomotiv sanayii, Üniversite-Sanayi işbirliğinde yeni ve verimli gelişmelere de önderlik ediyor. Yakın gelecekte özgün ürün ve teknoloji üretimine yönelik yeni hedefler tartışılıyor ve rekabet gücünün artık bu alanlarda da yoğunlaştırılması öngörülüyor.

Türkiye'deki otomotiv sanayiinde pazardaki aşırı ithalatın yarattığı olumsuz koşullar yanında, yüksek ve dengesiz satış vergileri ile baskı altındaki talep, aşırı kapasite ve firma sayısından doğan yapısal sorunlar devam ediyor. Sanayiinin Hükümetlerimize sunduğu ayrıntılı raporlarda yer alan çözüm yollarının uygulamaya geçmesinin, otomotiv sanayiinin gelişme sürecini çok daha hızlandıracağı kesin. Olumsuz koşullara rağmen elde edilen gelişme hızı ve rekabet gücü ile küresel pazarlardaki başarıları bunun en önemli kanıtını oluşturuyor. Ancak sorunların çözümünde uzun yıllara varan gecikmeler ve aymazlıklar, gelişme sürecini de yavaşlatıyor ve maliyetini yükseltiyor.

Teknolojinin ve sermayenin ülkeler ötesi şirketlerle yönetildiği bir dünyada, artık ulusal düzeyde üzerinde durulması ve özenle korunması gereken, üretimdeki "Katma Değer" in ülkede daha fazla oluşmasının sağlanması. Kısaca "Yerli Üretim" olarak tanımlanan "Katma Değer" in yurt içinde gelişmesi, daha çok üretim ve daha çok istihdam ile toplumsal refahın da temel kaynağını oluşturuyor. Bu nedenle otomotiv sanayii yaratacağı "Katma Değer" ile, her ülkede olduğu gibi Türkiye'de de stratejik bir önem taşıyor.

Türkiye'deki otomotiv sanayiinin sahip olduğu stratejik önem ve yüksek üretim potansiyelinin bu açıdan dikkatle ele alınması ve özenle geliştirilerek sürdürülmesi gerekiyor.

kredi

Nakit Akım Analizleri

2010-04-02T07:39:00.001-07:00

3.3.2.Nakit Akım Analizleri:

Nakit akım analizleri firmanın nakit hareketleri ve yönetimi hakkında bilgilenmemizi sağlar.US-GAAP,UK-GAAP ve IAS standartlarına bağlı ülkelerde ayrıntılı nakit akım tabloları düzenlenir. Uluslararası analizlerde nakit akım analizlerinin önemi oldukça fazladır. Çünkü bu analiz, ülkeler arasındaki muhasebe standartları farklarından en alt düzeyde etkilenir. Nakit akım tabloları oluşturulmazsa firmanın nakit hareketlerini takip etmek olanaksız hale gelir. parite

Oran(Rasyo) Yöntemi İle Analiz

2010-04-02T07:38:00.001-07:00

3.3.1.Oran(Rasyo) Yöntemi İle Analiz:

Uluslararası boyutta oran yöntemi ile analiz yapılırken 2 temel sorun vardır. Bunlardan ilki uluslararası muhasebenin temel sorunu olan, ülkelerin uyguladıkları muhasebe prensiplerinin birbirinden farklı olmasıdır. İkinci önemli sorun ise, ülkelerin kültür-ekonomi-rekabet yapıları açısından oluşturduğu farkların finansal tablolara yansıması ve bunun sonucunda iki farklı ülkeye ait finansal tabloların mukayese edilebilirliğinin kaybolmasıdır.

Ülkerler arasındaki farklar karlılıktan borçlanmaya,borçlanmadan finansal tablolara kadar çok geniş bir alanı kapsamaktadır. Tablo-3’de Fransa-Almanya-Japonya-İngiltere-ABD’de bulunan 400 şirketin satış gelirleri,net gelirleri ve borçlanmaları-kredi kullanımları görülmektedir. Tablo-3 de bu üç mali oran arasında ülkeden ülkeye önemli farklar olduğu görülür. Örneğin net gelirler İngiltere ve ABD’de Almanya ve Japonyaya göre oldukça fazladır. Gene aynı tabloda kredi kullanımı-boçlanmanın ABD’de Japonya ve Almanya’ya oranla düşük olduğu görülmektedir. Tablo-3’de borçlanma-kredi kullanımı, toplam borçların hissedarlar sermayesine bölünmesi sonucu bulunmuştur.

Toplam-Medyan

Fransa

Almanya

Japonya

İngiltere

ABD

Firma Sayısı

------------------------

Satışlar

($-Milyon)

Toplam-

Medyan

2.262.293

(617.039)

3.571.104

(760.686)

2.053.024

(405.415)

1.310.285

(289.887)

1.645.580

(426.980)

Net Gelir

($-Milyon)

Toplam-

Medyan

41.289

(8.296)

-21.884

(1.808)

-15.522

(0.894)

67.098

(19.688)

50.413

(13.188)

Kredi kullanımı-Borçlanma

Toplam-Medyan

1,007

(0.665)

1.116

(0.560)

2.032

(1.282)

0.852

(0.330)

0.514

(0.400)

TABLO-3:ÜLKELERİN FARKLI FİNANSAL KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLERİNE ÖRNEKLER

Oran yönetimi le analizde kullanılan bazı oranlar: kaynak

1-LİKİTİDE ANALİZİNDE KULLANILAN ORANLAR

-CARİ ORAN:

DÖNEN VARLIKLAR/KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR

-LİKİTİDE(ASİT-TEST) ORANI:

DÖNEN VARLILAR-STOKLAR/KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR

-HAZIR DEĞERLER ORANI:

HAZIR DEĞERLER/KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR

2-VERİMLİLİK ANALİZİNDE KULLANILAN ORANLAR

-ALACAKLARIN DEVİR HIZI ORANI:

NET SATIŞLAR/ORTALAMA ALACAKLAR

-STOK DEVİR HIZI ORANI:

NET SATIŞLAR/ORTALAMA STOKLAR

-VARLIKLARIN DEVİR HIZI ORANI:

NET SATIŞLAR/MADDİ DURAN VARLILAR

3-KARLILIK ANALİZİNDE KULLANILAN ORANLAR

-BRÜT KAR ORANI:

BRÜT SATIŞ KARI/NET SATIŞLAR

-FAALİYET KARI ORANI:

FAALİYET KARI/NET SATIŞLAR

-NET KAR ORANI:

DÖNEM NET KARI/NET SATIŞLAR

-SERMAYENİN AMORTİSMAN ORANI:

DÖNEM KARI+UZUN VADELİ BORÇ GİRDİLERİ/ÖZKAYNAKLAR+UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR

-ÖZKAYNAKLARIN AMORTİSMAN ORANI:

DÖNEM NET KARI/ÖZKAYNAKLAR

4-KAR PAYI ANALİZİNDE KULLANILAN ORANLAR

-HİSSE BAŞINA KAR PAYI ORANI:

DAĞITILACAK KAR/HİSSE SENETİ SAYISI

-FİYAT-KAZANÇ ORANI:

HİSSE SENEDİ BAŞINA KAR PAYI/HİSSE SENEDİNİN BORSA FİYATI

-PLASMAN ORANI:

DAĞITILACAK KAR/ÖDENMİŞ SERMAYE

-HİSSE SENEDİ MALİ DEĞER ORANI:

HİSSE SENEDİ BAŞINA KAR PAYI/CARİ FAİZ ORANI

GAAP(Genel Kabul Görmüş Muhasebe kuralları)ın ülkeden ülkeye farklı olması, finansal tablolarda bulunan rakamlarda da büyük farklılıklar oluşmasına neden olur. Örnek olarak Japonya-GAAP ile ABD-GAAP’ın finansal tablolara yansıyan rakamları incelenebilir.

Finansal tablolarda rasyonel mukayeseler yapmak için ülkeler arasındaki muhasebe politikaları, ekonomi, rekabet farklılıları iyice değerlendirilmelidir.

parite

ULUSLARARASI MUHASEBE ANALİZLERİ

2010-04-02T07:36:00.003-07:00

3.3.ULUSLARARASI MUHASEBE ANALİZLERİ:

Finansal analizlerin amacı,firmanın geçmiş-şuanda ki genel performansını değerlendirmek ve bu performansı geliştirmektir.”Oran yöntemi ile analiz” ve “nakit akım analizi” finansal analizde kullanılan iki önemli araçtır. Oran analizi ile aynı sektörde yer alan firmaların performanslarını karşılaştırma imkanı buluruz. Buna ek olarak bir firmanın belli bir zamanda ki(bu genelde 1 yıldır) performansındaki değişmelerde bu yöntem sayesinde görülebilir. Oranlama analizleri,finansal tablo analizinde kullanılan araçların öneminin anlaşılması açısından etkili analizlerdir. Oran analizleri aşağıdaki yönetim politikaları ile yakından ilgilirir. bilgi

1-İşletme yönetimi

2-Yatırımlar

3-Finans stratejisi

4.Kar dağıtım-temettü politikası

Nakit akım analizleri yapılırkende,nakit akım tablosu göz önünde bulundurulur. Nakit akım tablosu belli bir dönemde işletmenin para hareketlerini yani nakit girdisi ile nakit çıktısını özetleyen tablodur. Analizi yapan kimse, firmanın performansı ve yönetimi hakkında aklına takılan bir çok sorunun cevabını bu tabloyu inceleyerek bulabilir. Bu tablo ile işletmenin hangi faaliyetten ne oranda nakit girdisi elde ettiği, nakit para hareketlerinin ne yönde ve ne sıklıkta değiştiği, nakit durumunun firmanın yönetiminin kararlarını ne derecede etkileyebildiği gibi bir çok konuda fikir edinilmesini sağlar.

parite

Analiz İçin Tavsiyeler

2010-04-02T07:36:00.001-07:00

3.2.1.Analiz İçin Tavsiyeler:

Özelikle gelişmekte olan, analizi yapan kimse firma yönetimi ile sık sık biraraya gelmeli ve yönetimin mevcut muhasebe politikasını çok iyi değerlendirmelidir. Muhasebe uygulamaları çoğu ülkede IAS kurallarının aynısı yada benzeridir ama yöneticiler çıkarlarına uygun olmadığı zaman bu kuralları değiştirmek için çaba harcarlar. Bu bir portföy yöneticisin Tayland’ın en büyük çimento şirketi olan Sıam Cement ile ilgili analizde açıkça görülmektedir. bilgi

Analizi yapan kimsenin unutmaması gereken bir başka konuda,ABD ve İngiltere’de finansal raporlar hazırlanırken gösterilen özenin ve bu raporların inandırıcılığının dünyanın başka hiçbir yerinde görülmemesidir. Gerçektende gelişmekte olan ülkelerde hatta bazen gelişmiş ülkelerde bile finansal raporların kalitesi şasırtıcı şekilde düşük olmaktadır.

Sonuç olarak,daha önce belirttiğimiz gibi, yeni iletişim teknolojisi finansal araştırmaların her safhasını çok büyük oranda etkilemiştir. Birçok şirket kurdukları internet siteleri ile,kendisi hakkında bilgi edinmek isteyen kimselere kolayca ulaşabilmektedir.

finans

MUHASEBE ANALİZLERİ

2010-04-02T07:35:00.001-07:00

3.2.MUHASEBE ANALİZLERİ:

Bu analizin ana amacı, firma içinde yapılan muhasebe işlemlerinin ekonomik gerçekçiliğini ölçmektir. Analizi yapan kişi firmanın muhasebe politikasını, firmanın geleceğe yönelik tahminlerini, firma muhasebesinin esnekliğinin iyice değerlendirmelidir. Analiz sonunda güvenilir bilgi edinilmek isteniliyosa, analizi yapan kimse analiz boyunca firmanın muhasebe kayıtlarına sadık kalmalıdır.

Finansal raporların esnek olması oldukça önemlidir. Çünkü bu esneklik firma yöneticilerine en uygun metodu kullanmalarını sağlamanın yanında firmaları hakkında güvenli saptamalar ve ileriye dönük gerçekçi tahminler yapma imkanı sağlar. Bunun yanında, bazı firma yöneticileri, firmalarının karlarını çeşitli hileler ile yüksek göstermeye çalışırlar. Bunun altında yatan neden, yöneticinin sergilediği yönetim performansı ile karlılık arasındaki yakın ilişkidir. Yöneticiler performanslarını fazla göstermek için karlılığı fazla gösterirler. bilgi

Healy, Bernard and Palepu ”Kaliteli Muhasebenin Çervesini” 6 madde de özetlemişlerdir.

Bunlar;

1-Çağdaş ve önemli muhasebe politikalarının benimsenmesi

2-Muhasebe sisteminin esnek olması

3-Uygun muhasebe stratejisinin belirlenmesi

4-Muhasebe sunumları-açıklamalarının kalitesinin yüksek olması

5-Potansiyel tehlike noktalarının saptanması

6-Muhasebe sistemindeki aksakların kısa zamanda düzeltilmesi

Uluslararası muhasebe analizlerinde 2 ana sorun vardır, bunlar:

-Ülkeler arasında muhasebeleştirme, muhasebe işlemlerinin sunum-açıklaması, denetim alanlarında görülen önemli kalite farkları

-Bazı ülkelerde muhasebe analizi için gerekli bilgilere ulaşmanın zorluğu

Ülkelerin bazı karakteristik özelliği bu farkın ortaya çıkışında önemli bir etmendir.

Örneğin Almanya’daki muhasebe uygulamalarını göz önüne alalım. Almanya’da muhasebenin ilk amacı vergilendirmedir, bundan sonraki ikinci amaç ise alacaklıların korunmasıdır. Sonuç olarak Almanya’da finansal raporlar yatırımcıdan çok alacaklı odaklı olarak hazırlanır. Almanya’da vekalet, denetim, raporları zorla uygun hale getirme gibi konulardaki kendine özgü kurallar, yatırımcılara ABD’den çok farklı imkanlar tanımaktadır.

Muhasebe açıklama-sunumlarının kalitesi ve denetim, Alman firmalara ait finansal tablolar incelenirken ayrıca gözden geçirilmelidir. Yıllık raporlarda dipnot bilgileri Almanya’da oldukça azdır. Ayrıca Almanya uygulanan denetim ve görevli olan denetçilerin durumu ABD ve İngiltere’ye göre oldukça farklıdır.

Almanya’da ki mali denetçilerin bağımsızlığı ABD, İngiltere gibi ülkelere nazaran oldukça düşük orandadır. Ayrıca denetim Almanya’da oldukça karışık kurallar ile düzenlenmiştir. Almanya’da mali denetçiler sorumluluk alırken ABD’deki meslektaşlarına oranla oldukça tereddütlü davranırlar.

Yabancı mali denetçiler, bir ülkede genel kabul görmüş muhasebe standartlarının uygulanmasında kilit rol oynarlar. Bazen yasal düzenlemeler ile denetçilere geniş bir hareket alanı tanınırken, bazı ülkelerde de bu durumun tersi görülür. Denetçilerin etkisin ülkeden ülkeye ne kadar farklı olduğu Tablo-2 de net bir şekilde görülmektedir. Bu tabloda ABD’de mali denetçilerin taraf olduğu dava sayısı 35 iken Almanya’da ise sadece 2 dir.

Anglo-Sakson ülkelerde ki muhasebe uygulamalarının ne kadar farklı olduğunu göstermesi açısından Çin ikinci önemli örnektir. Çin planlı ekonomiden kontrollü pazar ekonomisine geçerken geniş kapsamlı bir muhasebe reformu yapmasına rağmen,finansal raporlama ve denetim gibi konularda batı ile uyum sağlayamamıştır. Çin Halk Cumhuriyet’i 1948’de kurulduktan sonra 30 yıl süreyle hiçbir özel teşebbüs hareketine kesinlikle izin vermemiştir. İlk muhasebe kanunu ise ancak 1985 yılında çıkartılmıştır. 1993’de ise yabancı yatırımların yoğunlaşması ile ”çift-kayıt” ve ”tahakkuk”esasına dayalı muhasebe sistemleri Çin’de etkili hale gelmiştir. Bunun yanında mali denetçilik Çin’de çok yeni bir meslektir.

Firma ülke	Arthur Andersen	Coopers &Lybrand	Deloitte Touche	Ernst & Young	KPMG	Price Waterhouse	Öteki Firmalar	TOPLAM
ABD	7	8	7	3	5	1	4	35
İngiltere	1	3	3	2	5	1	2	17
Avustralya	1	1	4	--------	3	3	2	14
Kanada	-----------	3	1	2	1	--------------	3	10
İtalya	1	------------	---------	1	2	2	1	7
İspanya	1	1	---------	1	--------	2	-----------	5
Y.Zelanda	-----------	------------	---------	1	1	--------------	1	3
Almanya	-----------	------------	---------	1	--------	1	-----------	2
HongKong	-----------	------------	1	--------	--------	1	-----------	2
İrlanda	-----------	------------	---------	1	--------	--------------	1	2
İsveç	-----------	------------	---------	--------	1	1	-----------	2
Hollanda	-----------	------------	---------	1	--------	--------------	-----------	1
TOPLAM	11	16	16	13	18	12	14	100

TABLO-2:MALİ DENETİM FİRMLARININ SON YILLARDA TARAF OLDUKLARI DAVA SAYAYILARI VE BU DAVALARIN AÇILDIĞI ÜLKELER

finans

Analiz İçin Tavsiyeler

2010-04-02T07:33:00.001-07:00

3.1.2.Analiz İçin Tavsiyeler:

Geleneksel metodlar kullanılarak uygun bir uluslararası işletme analizi yapmak zordur. İlk olarak yapılması gereken, sıksık yapılacak seyahatlerdir. Bu seyahatler ile yerel ticari yapının, sektörlerin ve firmaların gerçekte nasıl işlediğini görmek mümkün olacaktır. Bu seyahatler gelişmekte olan ülkelere yapılacak yatırımlardan önce kesin gereklidir.Maalesef, gelişmekte olan bazı ülkeler bu tür seyahatleri çeşitli yöntemlerle engellemektedirler. Ama günümüzde internet sayesinde daha önce ulaşılması çok zor hatta imkansız olan bilgilere rahatça ulaşmak mümkündür. Aşağıda bulunan Tablo-1’de belirtilen internet sitelerinde ülkeler,seyahat koşulları hakkında ayrıntılı bilgi mevcutttur.

KURULUŞ	WEB ADRESİ	AÇIKLAMA
Political and Economic Risk Con.Ltd.(PERC)	www.asiarisk.com	Ülkeler genel bakış ve linkler
US.State.Department	www.travelstate.gov	Seyahat uyarıları
Financial Times	www.ft.com	Ülkeler hakkında ayrıntılı raporlar
World Tourism Org.	www.world-tourism.org	Makaleler,ayrıntılı bilgiler
Canada Dep.of Foreign Aff. And İnternational Trade	www.dfait-maeci.gc.ca	Pazar araştırmaları ve Pazar bilgileri

TABLO-1: Ülke ve Seyahat Bilgilerinin Bulunduğu İnternet Siteleri

Ülkeler hakkında bilgilere ayrıca, büyük muhasebe şirketleri ve bankalar tarafından basılan ”uluslararası brifing” yayınlarından da ulaşmak mümkündür. Ayrıca ”Uluslararası Menkul Kıymetler Federasyon”u ve ”Avrupa Menkul Kıymetler Federasyon”u tarafından hazırlanan konuyla ilgili oldukça bilgi verici makalelerde mevcuttur. Bunların yanında The Economist, Financial Analysts Journal ve Euromoney gibi dergilerde de konu ile ilgili bir çok bilgi bulunmaktadır.

Sonuç olarak unutulmaması gereken uygun bir işletme stratejisi analizi yapılmazsa, firmanın çok büyük riskler ile karşı karşıya kalacağıdır. Doğu Asya finansal krizleride bu konuyla yakından ilgilidir. Bazı yorumcular, bu krizin nedenini, yapılan faaliyetlerin uygun bir stratejiye dayanmaması olarak görmektedirler.

finans

Bilgi Elde Edilmesi

2010-04-02T07:32:00.001-07:00

3.1.1.Bilgi Elde Edilmesi:

Bu analizler, makro ekonomik gelişmeler, sektör koşulları ve analiz edilen şirketler hakkındaki güvenilir bilgi eksikliğinden dolayı bazı ülkelerde oldukça zordur. Bazen gelişmekte olan ülkelerde hükümetler yanıltıcı ekonomik verilere bile yayınlamaktadırlar.

Ekonomik durum kötüleştikçe, yanıltıcı bilgilerin düzeyi de artmaktadır.1994-95 yıllarında Meksika’da görülen döviz krizin sebebi işte bu yanlış ve yanıltıcı olan ekonomik verilerdir. Bazen ekonomik veriler, hükümetlerin arzu ettiği gibi olmazsa, hükümet bu verilerin yayınlanmasını erteleyebilir ya da verileri tamamen değiştirebilir. Bu nedenlerden dolayı makro ekonomik gelişmeler hakkında sağlıklı ve güvenilir bilgi edinmek bu gibi ülkelerde oldukça zordur.

Bazı ülkelerde ise sektör yada firmalar hakkında ki bilgilere ulaşmak çeşitli nedenlerden dolayı zordur. Yatırımcılar çoğu zaman bu bilgi eksikliğinden şikayetçi olurlar. Firmalar hakkında bilgi edinebilme ve bu bilginin kalitesi ülkeden ülkeye değişmektedir. Dikkati çeken, gelişmekte olan ülkelerde bu bilgiye ulaşmanın zorluğu ve ulaşılan bilginin kalitesinin düşüklüğüdür. Son zamanlarda gelişmiş ülkelerde bulunan ve uluslararası pazarlara açılan firmaların kendileri ile ilgili dışarıya verdikleri bilgi ve açıklamaların çerçevesi oldukça genişlemiştir. Ayrıca muhasebe uygulamalarında da bu şirketlerde belli bir uyumlaştırma görülür. Bu duruma örnek olarak IAS(Uluslararası Hesap Standartları)nın yaygınlaşması verilebilir.

finans